TRABZON KÜLTÜR TARİHİ AÇISINDAN  TONYA VE ÇEVRESİ

İbrahim TELLİOĞLU

Makale detayları

TRABZON KÜLTÜR TARİHİ AÇISINDAN TONYA VE ÇEVRESİ

Yazarlar:

İbrahim TELLİOĞLU

Yayıncı:

Serander Yayınevi

Dergi:

Karadeniz İncelemeleri Dergisi 2019 Vol.13 Issue 26, pp.387-396

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000509592

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2717-9818

pISSN:

2146-4642

Özet:

 


Trabzon is a region that has hosted many
communities throughout history. Therefore,
it is possible to see traces of various cultures in the region. Since the settlements in the coastal part of
Trabzon were to a great extent served for the commercial activities, the
population of this region has been cosmopolite. Today,
the settlements established in the valleys where agriculture and
livestock-based livelihoods are common and people from the same lineage are
more intense. This diversity has had a great
effect in shaping the cultural texture of Trabzon since the early ages. It is seen that there is a multicultural
structure on the shore whereas there have been cultures in the valleys having
preserved their originality for centuries. As the
cultural texture of Trabzon shows the difference between the valley and coastal
settlements, the valley settlements can be divided into two groups. Some of
these valleys were built before the Turkish settlement thereby making the
Greek/Orthodox culture intense. On the other hand, Turkish-Islamic culture is
dominant in the valleys with the Turkish settlement such as Agasar and Fol
valleys. Tonya was an uninhabited place in the Fol Valley until the early 19th
century, but it became a Turkish settlement with the domination of the Ottoman
Empire. In the last period of the Trebizond Greek State, the Fol Valley became
the border between the Turks and the Greeks. After
the Ottomans dominated the region, the Fol Valley was opened to settlement. Since it was founded by the Turks, the Turkish
influence in Tonya's cultural texture is quite considerable. Although the monocultural structure of the region
diversified with the settlement of the Greeks, the Turkish prevalence in the
cultural texture of Tonya continued. The
traces of the Greek/Orthodox culture are not so visible in the Fol valley as
that of Altındere or Kromni.

.

 


Trabzon tarih boyunca pek çok topluluğa ev sahipliği
yapmış bir bölgedir. Haliyle yörede çeşitli kültürlerin izlerini görmek
mümkündür. Trabzon’un sahil kesiminde ortaya çıkan yerleşim birimleri genelde
ticari faaliyetler sonucu meydana gelmiş yerler olduğu için buraların nüfusu
kozmopolittir. Vadilerde kurulan yerleşim bölgeleri tarım ve hayvancılığa
dayalı geçim tarzının yaygın olduğu ve aynı soydan insanlar daha yoğun
bulunduğu yerlerdir. İlk Çağdan itibaren Trabzon’un kültürel dokusunun
şekillenmesinde bu farklılaşmanın büyük etkisi vardır. Sahilde çok kültürlü bir
yapı görülürken vadilerde yüzyıllar boyu özgünlüğünü koruyan kültürler var
olmuştur. 

Trabzon’un kültürel dokusunda vadi ve kıyı
yerleşmelerinin farkı gözükürken vadi yerleşmeleri de kendi içerisinde ikiye
ayrılır. Bunların bir kısmı Türk yerleşiminden önce iskâna açılmış vadiler olup
buralarda Rum/Ortodoks kültürünün etkisi yoğundur. Türklerle birlikte yerleşime
açılan vadilerde ise Türk-İslam kültürü baskın durumdadır. Ağasar ve Fol
vadileri bu grupta yer alır.

Tonya, Fol vadisinde Osmanlı hâkimiyetinden sonra ortaya
çıkmış bir yerleşim birimidir. XV. yüzyıl öncesi dönemde bölge ıssızdır.
Trabzon Rum Devleti’nin son zamanlarında Fol vadisi Türklerle Rumlar arasındaki
sınır olmuştu. Osmanlıların bölgeye hâkim olmasından sonra Fol vadisi
şenlenmeye başladı. Türkler tarafından kurulduğu için Tonya’nın kültürel
dokusunda Türk etkisi oldukça fazladır. Bölgenin tek kültürlü yapısı Rumların
da bölgeye yerleşmesiyle birlikte çeşitlenmekle birlikte Tonya’nın kültürel
dokusundaki Türk yoğunluğu devam etmiştir. Fol vadisinde, Altındere ya da
Kromni vadilerinde olduğu gibi Rum/Ortodoks kültürünün izleri yoğun değildir. 

.

Makale detayları

TRABZON KÜLTÜR TARİHİ AÇISINDAN TONYA VE ÇEVRESİ

Yazarlar: İbrahim TELLİOĞLU

Yayıncı: Serander Yayınevi

Dergi: Karadeniz İncelemeleri Dergisi 2019 Vol.13 Issue 26, pp.387-396

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000509592

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2717-9818

pISSN: 2146-4642

Sayı

Yazarlar:

İbrahim TELLİOĞLU

Yayıncı:

Serander Yayınevi

Dergi:

Karadeniz İncelemeleri Dergisi 2019 Vol.13 Issue 26, pp.387-396

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000509592

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2717-9818

pISSN:

2146-4642