Osmanlı-İran Arasında Bir Rekabet ve Nüfuz Alanı: İmam Musa Kâzım Türbesi

Ekrem AKMAN

Makale detayları

Osmanlı-İran Arasında Bir Rekabet ve Nüfuz Alanı: İmam Musa Kâzım Türbesi

Yazarlar:

Ekrem AKMAN

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.249-268

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000808828

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The most important areas of struggle and rivalry of Ottoman-Iranian relations from the past are the pilgrimage sites in the cities of Karbala, Najaf, Sāmarrāʾ, and Kāzimiyya, called al-Atabāt al- ʿalīyāt (the holy shrines of imams), which are located in the lands under Ottoman rule and considered sacred by Shiites. The cities mentioned, especially Baghdad, have been the focus of attention of Shiite and Sunni Muslims in the history of Islam, due to their geographical and strategic location as well as the tombs of the Islamic elders. The intense interest of the Iranians in these places under Ottoman rule and their desire to engage in zoning activities cause various problems. In particular, renovations and additions aimed at owning the tomb of Imam Mūsā al-Kāẓim have brought the two sides face to face. In the article, the renovations and additions to the tomb of Imam Mūsā al-Kāẓim are examined and the effect of the interest of Shiite visitors and Iranians on Ottoman-Iranian relations is explored.

 

Osmanlı-İran ilişkilerinin geçmişten gelen mücadele ve rekabet alanlarından en önemlisi Osmanlı hâkimiyeti altındaki topraklarda bulunan ve Şiilerce kutsal sayılan Atebât-ı âliyât denilen Kerbelâ, Necef, Sâmerrâ ve Kâzımiye şehirlerindeki ziyaretgâhlardı. Başta Bağdat olmak üzere adı geçen şehirler coğrafi ve stratejik konumlarının yanı sıra barındırdıkları İslam büyüklerinin mezar ve türbeleri nedeniyle İslam tarihinde Şii ve Sünni Müslümanların ilgi odağı oldu. İranlıların Osmanlı hâkimiyetindeki bu mekânlara yoğun ilgileri ve imar faaliyetlerinde bulunma istekleri çeşitli problemlerin yaşanmasına neden oldu. Özellikle Kâzımiye’deki İmam Musa Kâzım Türbesi’ni sahiplenme amaçlı tadilat ve eklemeler iki tarafı karşı karşıya getirdi. Bu makalede, İmam Musa Kâzım Türbesi’nde yapılmak istenen tadilat ve eklemeler mercek altına alınmış ve buraya gelen Şii ziyaretçilerin ve İranlıların ilgisinin Osmanlı-İran ilişkilerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla adı geçen ziyaretgâhları sahiplenmedeki rekabetin temelinde dini, mezhebi, siyasi, ekonomik ve sosyal hangi faktörlerin etkili olduğunun, İran ve Osmanlı devlet adamlarının türbelere ve mukaddes mekânlara ilgilerinin ve Osmanlı’nın buradaki mülkî hâkimiyet konusundaki hassasiyetinin ve endişelerinin nedenleri sorgulanmıştır. Osmanlı’nın, İran’la ilişkileri bozmayacak, Şiileri de küstürmeyecek şekilde adı geçen mekânları sahiplendiğini iddia eden bu makale, 19. yüzyılda Atebât şehirleri ve özellikle Bağdat’ta bulunan İmam Musa Kâzım türbesi etrafında iki ülke arasında ortaya çıkan nüfuz rekabetini arşiv belgeleri ışığında ortaya koymaya çalışmaktadır.

Makale detayları

Osmanlı-İran Arasında Bir Rekabet ve Nüfuz Alanı: İmam Musa Kâzım Türbesi

Yazarlar:

Ekrem AKMAN

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.249-268

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000808828

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Yakınçağ Tarihi

Osmanlı-İran İlişkileri

Atebât-ı âliyât

Kâzımiye

İmam Musa Kâzım Türbesi.

Sayı

Makale detayları

Osmanlı-İran Arasında Bir Rekabet ve Nüfuz Alanı: İmam Musa Kâzım Türbesi

Yazarlar: Ekrem AKMAN

Yayıncı: Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.249-268

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000808828

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-9895

pISSN: 1306-8253

Yakınçağ Tarihi

Osmanlı-İran İlişkileri

Atebât-ı âliyât

Kâzımiye

İmam Musa Kâzım Türbesi.

Sayı

Yazarlar:

Ekrem AKMAN

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.249-268

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000808828

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253