ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR  GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Ülkü ÇETİNKAYA KARAKOYUN

Makale detayları

ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar:

Ülkü ÇETİNKAYA KARAKOYUN

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Gazi Türkiyat 2015 Issue 16, pp.71-96

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000426820

pISSN:

1307-914X

Özet:

 

Şair ile muhatap (okur) arasında, şiir dilinin estetik işleviyle gerçekleşen bir iletişim vardır. Bu iletişimin gücü, şiirin anlaşılırlığı ile ilgilidir. Şairin kastettiği anlamın okur tarafından anlaşılmasının güçleşmesi veya anlaşılamaması, şiirde anlam kapalılığı olarak nitelendirilir. Bu durum edebî eleştiride şiirin edebî değeri açısından kimi zaman önemli bir ölçüt kabul edilirken, kimi zaman da kusur sayılmıştır. Şair/şiir ve okur arasındaki iletişimin güçleşmesine neden olan anlam kapalılığı (anlam belirsizliği veya anlam bulanıklığı), belagatte taǾķįd ve ibhām; Batı retoriğinde, dilbilimde ve modern eleştiride ise ambiguity terimleriyle karşılanmıştır.

Bu yazıda, öncelikle kaynaklarda belagat, fesahat, anlambilim, üslupbilim ve eleştiri alanlarıyla ilişkili olarak tanımlanan anlam kapalılığına karşılık gelen ta’kîd, ibhâm ve ambiguity terimleri üzerinde durulmuştur. Ardından, eserin edebî değeri veya şairin üslubu açısından anlam kapalılığının kusur olup olmadığına yönelik kimi görüşlere yer verilmiştir. Daha sonra, 17. yüzyıl İran, Hint ve Türk edebiyatlarında görülen sebk-i Hindî (Hint üslubu)nin önemli bir özelliği olan anlam kapalılığı değerlendirilmiştir. Son olarak ise, Türk edebiyatında sebk-i Hindî’nin önemli temsilcilerinden Fehîm-i Kadîm (ö. 1647)’in bir gazeli şerh edilerek, bu şiirde anlam kapalılığına yol açan durumlar üzerine değerlendirmelere yer verilmiştir.

Makale detayları

ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar: Ülkü ÇETİNKAYA KARAKOYUN

Yayıncı: Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Gazi Türkiyat 2015 Issue 16, pp.71-96

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000426820

pISSN: 1307-914X

Sayı

Yazarlar:

Ülkü ÇETİNKAYA KARAKOYUN

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Gazi Türkiyat 2015 Issue 16, pp.71-96

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000426820

pISSN:

1307-914X