Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Misbâhu’l-Envâr Adlı  Eserde İlgi Hâli Çekimi ve Belirtili İsim Tamlamaları

Ümit EKER

Makale detayları

Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Misbâhu’l-Envâr Adlı Eserde İlgi Hâli Çekimi ve Belirtili İsim Tamlamaları

Yazarlar:

Ümit EKER

Yayıncı:

Ankara Bilim University

Dergi:

Researcher 2019 Vol.7 Issue 1, pp.271-294

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000798558

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2717-9494

pISSN:

2717-9494

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

In Chagatai Turkish, genitive case inflection is generally provided by the suffix of “+nI2”. It is known that “+nI2” objective case was also used as a genitive case at times from the old Turkish period to Chagatai Turkish. This function related suffix can be seen in Chagatai Turkish and this circumstance has been revealed by several studies. Using “+nI2” objective case by the function of the genitive case was popular by dialects of Samarkand, Tashkent, Andican, Karsi, Hive, Urgenc, and Harezm especially in Chagatai Turkish period. This study scrutinized genitive case inflections in the book called Misbâhu’lEnvâr that was written in the last period of Chagatai Turkish. Objective and genitive cases are provided by “+nI2” suffix except for 1 sample in Misbâhu’l-Envâr. Possessive constructions are also reviewed based on their formation because of having a direct relationship with the suffix; statistics are computed; accordingly, the activity of “+nI2” suffix is endeavored to be revealed.

 

Çağatay Türkçesinde ilgi hâli çekimi genel olarak “+nI2ñ” ekiyle sağlanır. Eski Türkçe devrinden Çağatay Türkçesine kadar +nI2 yükleme hâli ekinin de zaman zaman ilgi hâli işlevinde kullanıldığı bilinmektedir. Çağatay Türkçesinde de ekin bu işlevine rastlanmış ve bu durum çeşitli çalışmalarla ortaya konulmuştur. Özellikle Çağatay Türkçesi döneminde Semerkant, Taşkent, Andican, Karşi, Hive, Urgenç ve Harezm ağızlarıyla Kuzey Afganistan Özbekçesinde “+nI2”yükleme hâli ekinin ilgi hâli işleviyle kullanımı yaygındır. Bu çalışmada Çağatay Türkçesinin son döneminde yazılmış Misbâhu’lEnvâr adlı eserdeki ilgi hâli çekimleri incelenmiştir. Üzerinde çalıştığımız Misbâhu’l-Envâr adlı eserde ismin yükleme ve ilgi hâli çekimleri 1 örnek dışında “+nI2”ekiyle sağlanmıştır. Ekle doğrudan ilgisi olması nedeniyle metinde yer alan belirtili isim tamlamaları kuruluşuna göre incelenmiş, bunların istatistikleri çıkarılmış ve böylelikle “+nI2”ekinin bu işlevdeki işlekliği ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Makale detayları

Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Misbâhu’l-Envâr Adlı Eserde İlgi Hâli Çekimi ve Belirtili İsim Tamlamaları

Yazarlar:

Ümit EKER

Yayıncı:

Ankara Bilim University

Dergi:

Researcher 2019 Vol.7 Issue 1, pp.271-294

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000798558

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2717-9494

pISSN:

2717-9494

Son Dönem Çağatay Türkçesi

İlgi Hâli Eki

Yükleme Hâli Eki

Belirtili İsim Tamlaması

Sayı

Makale detayları

Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Misbâhu’l-Envâr Adlı Eserde İlgi Hâli Çekimi ve Belirtili İsim Tamlamaları

Yazarlar: Ümit EKER

Yayıncı: Ankara Bilim University

Dergi: Researcher 2019 Vol.7 Issue 1, pp.271-294

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000798558

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2717-9494

pISSN: 2717-9494

Son Dönem Çağatay Türkçesi

İlgi Hâli Eki

Yükleme Hâli Eki

Belirtili İsim Tamlaması

Sayı

Yazarlar:

Ümit EKER

Yayıncı:

Ankara Bilim University

Dergi:

Researcher 2019 Vol.7 Issue 1, pp.271-294

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000798558

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2717-9494

pISSN:

2717-9494