Petrology of the Post-Collisional, Within-Plate Yıldızdağ Gabbroic Pluton, Yıldızeli-Sivas Region, Central Anatolia, Turkey

Durmuş BOZTUĞ; Mustafa YAĞMUR; Nazmi OTLU; Sibel Tatar And Akif YEŞİLTAŞ

Makale detayları

Petrology of the Post-Collisional, Within-Plate Yıldızdağ Gabbroic Pluton, Yıldızeli-Sivas Region, Central Anatolia, Turkey

Yazarlar:

Durmuş BOZTUĞ | Mustafa YAĞMUR | Nazmi OTLU | Sibel Tatar And Akif YEŞİLTAŞ

Yayıncı:

TUBITAK

Ana Başlıklar:

Uygulamalı fizik

Dergi:

Turkish Journal of Earth Sciences 1998 Vol.7 Issue 1, pp.37-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/1997

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000733066

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

1303-619X

pISSN:

1300-0985

Özet:

 

The Yildizdag gabbroic pluton intrudes the Paleocene-Eocene Yakupoğlan formation which is imbricated with the ophiolitic  melange of the northern branch of the Neo-Tethyan ocean, and the crustal metasediments of Kırsehir block or Central Anatolian  Crystalline Complex. It is subdivided into some mapable subunits such as gabbroic main body, dioritic marginal facies and microdioritic  dykes. Mineralogical-geochemical (major, some trace and REE) data reveal that the magnetite + olivine + augite + calcic plagioclase,  and hornblende + biotite + intermediate (or sodic) plagioclase fractionation/accumulation has formed the gabbroic main  body and dioritic rocks, respectively, during the solidification of a single mafic magma source. The fractionation/accumulation of  these mineral associations has also caused to possess tholeiitic and calc-alkaline characters for the gabbroic main body and dioritic  rocks, respectively. The high contents of some crustal elements like Pb and Nb in some dioritic rocks also remark the evidences of  crustal contamination by digestion of crustal rocks during ascending/cooling of magma. The mafic-tholeiitic magma source of the  Yildizdag gabbroic pluton is proposed to be derived from the non-modal Rayleigh type partial melting of upper mantle source rocks  with a partial melting degree of up to 25 % on the basis of REE geochemical modeling.  Mineralogical-petrological and regional geology data on the Yildizdag gabbroic pluton can suggest the following petrogenesis model.  The magma source of the Yildizdag gabbroic pluton has been derived from the partial melting of upper mantle source rocks by adiabatic  decompression mechanism under the tensional regime due to lithospheric attenuation. Such a tectonic regime can be created  after the crustal thickening, i.e. imbrication, formed by the Upper Cretaceous collision of Anatolides and Pontides after the consumption  of the northern branch of Neo-Tethyan oceanic crust along the Ankara-Erzincan suture zone. This juxtaposition of Anatolides  and Pontides made them to behave as a single plate, so that, the magma genesis can be identified as a post-collisional, within  plate magmatism.

 

Yıldızdağ gabrosu, Neo-Tetis’in kuzey kolundan türemiş ofiyolitik melanj ve Kırşehir bloğu veya Orta Anadolu kristalin kompleksi olarak tanımlanan kıtasal kabuk malzemesine ait metasedimentlerle imbrikasyon yapısı oluşturan Paleosen-Eosen yaşlı Yakupoğlan formasyonunu sıcak dokanakla kesmektedir. Yıldızdağ plütonu, gabroyik ana kütle, diyoritik kenar fasiyesi ve mikrodiyoritik dayklar gibi haritalanabilir alt birimlere ayrılabilmektedir.Mineralojik-jeokimyasal (ana, eser ve REE) veriler, gabroyik ana kütle ile diyoritik kayaçların oluşumunda, bir magma kaynağının katılaşması esnasında, sırasıyla, manyetit + olivin + öjit + kalsik plajiyoklaz ve hornblend + biyotit + ortaç plajiyoklaz mineral topluluklarının fraksiyonlanması / birikmesi sürecinin etkili olduğunu göstermiştir. Bu mineral topluluklarının fraksiyonlanma/birikme süreci, aynı zamanda, gabroyik ana kütlenin toleyitik, diyoritik kayaçların ise kalkalkalin karakter kazanmalarına da neden olmuştur. Diğer taraftan, bazı diyoritik kayaçlardaki Pb ve Nb gibi kabuksal elementlerin yüksek içerikleri ise, magmanın yükselmesi/soğuması sırasında kabuksal kayaçları asimile etmesinden dolayı kabuksal kirlenme sürecinin jeokimyasal kanıtları olarak değerlendirilmiştir. REE jeokimyasal modellemesine dayandırılan çalışmalar, mafik-toleyitik bileşimli Yıldızdağ gabrosu magma kaynağının, üst manto kaynak kayaçlarının non-modal Rayleigh tipinde ve % 25'e kadar ulaşabilen bir kısmi erimeye uğraması sonucu meydana gelmiş olabileceğini göstermiştir. Mineralojik-petrolojik ve bölgesel jeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde, Yıldızdağ gabrosunun oluşumu için şöyle bir petrojenez mekanizması ileri sürülebilmektedir: Yıldızdağ gabrosunun magma kaynağı, üst manto kayaçlarının, litosferik incelme nedeniyle meydana gelecek gerilme rejimi altında gelişen adiyabatik dekompresyon mekanizmasıyla kısmi erimeye uğraması sonucu meydana gelmiş olabilir. Böyle bir tektonik rejim, Neo-Tetis’in kuzey kolunun, Ankara-Erzincan sütur zonu boyunca tüketilmesinden sonra Üst Kretase’de meydana gelen Anatolid-Pontid çarpışmasına bağlı kabuk kalınlaşmasından sonra meydana gelebilir. Anatolid-Pontid levhaları, çarpışmadan sonra bir tek levha gibi davranmış olduklarından dolayı, böyle bir magma oluşumunun, aynı zamanda, çarpışma sonrası - levha içi magmatizma olarak da tanımlanabileceği ileri sürülmektedir.

Makale detayları

Petrology of the Post-Collisional, Within-Plate Yıldızdağ Gabbroic Pluton, Yıldızeli-Sivas Region, Central Anatolia, Turkey

Yazarlar: Durmuş BOZTUĞ | Mustafa YAĞMUR | Nazmi OTLU | Sibel Tatar And Akif YEŞİLTAŞ

Yayıncı: TUBITAK

Ana Başlıklar: Uygulamalı fizik

Dergi: Turkish Journal of Earth Sciences 1998 Vol.7 Issue 1, pp.37-52

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/1997

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2000733066

Sıklık: İki Aylık

eISSN: 1303-619X

pISSN: 1300-0985

Sayı

Yazarlar:

Durmuş BOZTUĞ | Mustafa YAĞMUR | Nazmi OTLU | Sibel Tatar And Akif YEŞİLTAŞ

Yayıncı:

TUBITAK

Ana Başlıklar:

Uygulamalı fizik

Dergi:

Turkish Journal of Earth Sciences 1998 Vol.7 Issue 1, pp.37-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/1997

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000733066

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

1303-619X

pISSN:

1300-0985