BİRİNCİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NDE MERSİN MİLLETVEKİLLERİ  VE FAALİYETLERİ

İbrahim BOZKURT

Makale detayları

BİRİNCİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NDE MERSİN MİLLETVEKİLLERİ VE FAALİYETLERİ

Yazarlar:

İbrahim BOZKURT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 2017 Vol.41 Issue 2, pp.81-112

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000924957

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Türkiye’de
parlamenter gelenek 1876’ya kadar uzanan tarihsel bir geçmişe sahiptir. Bugünkü devlet ve hükümet sistemimizin tarihsel temellerini
oluşturan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ise Ulusal Kurtuluş Savaşı
koşullarında ortaya çıkmıştır. Birinci TBMM, Mustafa Kemal Atatürk’ün de
vurguladığı gibi olağanüstü yetkilere sahip olarak yeniden seçilen
milletvekilleri ile işgale uğrayan İstanbul’daki Mebusan Meclisi’nden Ankara’ya
gelebilenlerden oluşmuştur. Geniş halk
tabanına dayanan ve 1920’lerde olağanüstü koşulların bir sonucu olan I. TBMM ve bu dönemin milletvekilleri, oldukça ağır bir sorumluluk
altında çalışmışlardır. 23 Nisan 1920- 16 Nisan 1923 tarihlerini kapsayan
birinci dönemde aldığı kararlara bakıldığında bu Meclisin, Türkiye’nin sosyal,
kültürel, ekonomik ve politik geleceğinin belirlenmesinde adeta bir “kurucu
meclis” gibi çalıştığı anlaşılmaktadır. Erken bir zamanda işgalle karşılaşan ve bu nedenle de Son Mebusan Meclisi’nde temsil edilemeyen Mersin, Birinci
TBMM’ye temsilci gönderebilmiştir. 12. Kolordu Komutanı Albay Fahrettin (Altay)
Bey, 3. Kolordu Komutanı Albay Salahattin (Köseoğlu) Bey, Adanalı İsmail Safa
(Özler) Bey ve Adanalı Muhtar Fikri (Gücüm) Bey, Heyet-i Temsiliye adayları
olarak TBMM’de Mersin’i temsil etmişlerdir. Mersin’de yapılan seçim sonucunda
Emin (İnankur) Bey seçilmişse de istifa ederek Meclis’e katılmamıştır. Emin
Bey’in istifası üzerine yerine Hüseyin Hüsnü (Konay) ve Yusuf Ziya (Eraydın)
kendilerinin seçildiğini ifade ederek Meclis’te yer almıştır. Yapılan inceleme
sonucunda Yusuf Ziya Bey’in milletvekilliği onaylanmıştır. Bu makalenin amacı,
pek çok çalışmaya konu olan Birinci TBMM’yi ortaya çıkaran tarihsel, siyasal ve
toplumsal koşulları, Fransız işgalinin yaşandığı Mersin’in temsili özelinde
değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı içinde Mersin’i temsil eden beş
milletvekilinin kısa biyografilerine, meclis çalışmalarına ve Milli
Mücadeledeki etkinliklerine yer verilecektir.


.

 


Türkiye’de
parlamenter gelenek 1876’ya kadar uzanan tarihsel bir geçmişe sahiptir. Bugünkü devlet ve hükümet sistemimizin tarihsel temellerini
oluşturan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ise Ulusal Kurtuluş Savaşı
koşullarında ortaya çıkmıştır. Birinci TBMM, Mustafa Kemal Atatürk’ün de
vurguladığı gibi olağanüstü yetkilere sahip olarak yeniden seçilen
milletvekilleri ile işgale uğrayan İstanbul’daki Mebusan Meclisi’nden Ankara’ya
gelebilenlerden oluşmuştur. Geniş halk
tabanına dayanan ve 1920’lerde olağanüstü koşulların bir sonucu olan I. TBMM ve bu dönemin milletvekilleri, oldukça ağır bir sorumluluk
altında çalışmışlardır. 23 Nisan 1920- 16 Nisan 1923 tarihlerini kapsayan
birinci dönemde aldığı kararlara bakıldığında bu Meclisin, Türkiye’nin sosyal,
kültürel, ekonomik ve politik geleceğinin belirlenmesinde adeta bir “kurucu
meclis” gibi çalıştığı anlaşılmaktadır. Erken bir zamanda işgalle karşılaşan ve bu nedenle de Son Mebusan Meclisi’nde temsil edilemeyen Mersin, Birinci
TBMM’ye temsilci gönderebilmiştir. 12. Kolordu Komutanı Albay Fahrettin (Altay)
Bey, 3. Kolordu Komutanı Albay Salahattin (Köseoğlu) Bey, Adanalı İsmail Safa
(Özler) Bey ve Adanalı Muhtar Fikri (Gücüm) Bey, Heyet-i Temsiliye adayları
olarak TBMM’de Mersin’i temsil etmişlerdir. Mersin’de yapılan seçim sonucunda
Emin (İnankur) Bey seçilmişse de istifa ederek Meclis’e katılmamıştır. Emin
Bey’in istifası üzerine yerine Hüseyin Hüsnü (Konay) ve Yusuf Ziya (Eraydın)
kendilerinin seçildiğini ifade ederek Meclis’te yer almıştır. Yapılan inceleme
sonucunda Yusuf Ziya Bey’in milletvekilliği onaylanmıştır. Bu makalenin amacı,
pek çok çalışmaya konu olan Birinci TBMM’yi ortaya çıkaran tarihsel, siyasal ve
toplumsal koşulları, Fransız işgalinin yaşandığı Mersin’in temsili özelinde
değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı içinde Mersin’i temsil eden beş
milletvekilinin kısa biyografilerine, meclis çalışmalarına ve Milli
Mücadeledeki etkinliklerine yer verilecektir.


.

Makale detayları

BİRİNCİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NDE MERSİN MİLLETVEKİLLERİ VE FAALİYETLERİ

Yazarlar:

İbrahim BOZKURT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 2017 Vol.41 Issue 2, pp.81-112

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000924957

Kurtuluş Savaşı

Birinci TBMM

Parlamento

Mersin Milletvekilleri

Sayı

Makale detayları

BİRİNCİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NDE MERSİN MİLLETVEKİLLERİ VE FAALİYETLERİ

Yazarlar: İbrahim BOZKURT

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 2017 Vol.41 Issue 2, pp.81-112

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000924957

Kurtuluş Savaşı

Birinci TBMM

Parlamento

Mersin Milletvekilleri

Sayı

Yazarlar:

İbrahim BOZKURT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 2017 Vol.41 Issue 2, pp.81-112

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000924957