Türkmen Halk Biliminde Efsane Terimlerine Genel Bir Bakış

Didar ANNABERDİYEV

Makale detayları

Türkmen Halk Biliminde Efsane Terimlerine Genel Bir Bakış

Yazarlar:

Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat | Folklor

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Issue 51, pp.135-156

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657003

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 

Although there have been many studies on Turkmen oral cultural
values since the beginning of the 20th century, the classification and naming
of species and similar issues have not been resolved yet. Eliminating the
confusion about the terms used to meet the term “legend” in Turkmen
Folklore is one of the most important issues that have not been resolved
until today. Therefore, in this article, the concepts related to legend, which
have not been consensus about their meanings and uses until today, are
emphasized, and the aforementioned concepts are discussed scientifically
and a final result has been tried to be reached regarding their use.
First of all, after mentioning the terms used to describe the term legend
in the Turkmen culture in the past with reference to the written sources
belonging to the 11-17th centuries, the current terms used in return for
legend in Turkmenistan based on the 20th century sources are discussed
and the current situation regarding the naming of the Turkmen legends
has been revealed. Later, based on the views of Russian and Turkmen
scholars, the terms legenda, efsana and rovayat, which are used in return
for the term “legend” in Turkmen, were evaluated and as a result, it was
concluded that these concepts were used to meet the same folk literature
genre. In addition, the necessity of using a single term that corresponds to
the legend type in order to eliminate the confusion between the terms that
has been going on for a long time is emphasized.

 

XX. yüzyılın başlarından itibaren Türkmen sözlü kültür
ürünleri üzerinde pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen
türlerin sınıflandırılması ve adlandırılması gibi konular hâlâ çözüme
kavuşturulamamıştır. Türkmen halk biliminde “efsane” terimini
karşılamak için kullanılan terimlerle ilgili karışıklığın giderilmesi
günümüze kadar çözüme ulaşmamış konuların en önemlilerindendir.
Dolayısıyla bu makalede, Türkmen halk biliminde günümüze kadar
anlamları ve kullanımları konusunda hâlâ bir fikir birliğine varılmamış
olan efsane ile ilgili kavramlar üzerinde durulup söz konusu kavramlar
bilimsel olarak ele alınmış ve kullanımları konusunda nihai bir sonuca
ulaşılmaya çalışılmıştır.
Makale “Giriş”, “Tarihî Süreç İçinde Türkmenlerde Efsane
Kavramı”, “Değerlendirme” ve “Sonuç” bölümlerinden oluşmaktadır.
Öncelikli olarak XI-XVII. yüzyıllara ait yazılı kaynaklar üzerinden
hareketle geçmişte Türkmen kültüründe efsane terimini karşılamak üzere
kullanılan terimlere değinildikten sonra, XX. yüzyıl kaynaklarından
hareketle Türkmenistan’da efsane karşılığında kullanılan güncel terimler
ele alınmış ve Türkmen efsanelerinin adlandırılmaları ile ilgili mevcut
durum gözler önüne serilmiştir. Sonra Rus ve Türkmen bilim adamlarının
görüşlerinden hareketle Türkmen Türkçesinde “efsane” terimi karşılığında
kullanılan Latince kökenli “legenda”, Farsça kökenli “efsana” ve Arapça
kökenli “rovayat” terimleri anlamları bakımından değerlendirilmiş ve 
bunun sonucunda söz konusu kavramların aynı halk edebiyatı türünü
karşılamak üzere kullanıldığı kanısına varılmıştır. Ayrıca eskiden beri
devam edegelen terimler arası karmaşanın ortadan kaldırılması amacıyla
efsane türünü karşılayacak tek bir terimin kullanılmasının gerekliliği
üzerinde durulmuştur.

Makale detayları

Türkmen Halk Biliminde Efsane Terimlerine Genel Bir Bakış

Yazarlar: Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Edebiyat | Folklor

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Issue 51, pp.135-156

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657003

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat | Folklor

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Issue 51, pp.135-156

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657003

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077