Hüsün-Kubuh Bağlamında Kelâm’ın Ahlâk Kuramları

Mustafa Bilal ÖZTÜRK

Makale detayları

Hüsün-Kubuh Bağlamında Kelâm’ın Ahlâk Kuramları

Yazarlar:

Mustafa Bilal ÖZTÜRK

Yayıncı:

Near East University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

The Journal of Near East University Islamic Research Center 2021 Vol.7 Issue 2, pp.403-438

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000686386

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-4148

pISSN:

2148-922X

Özet:

 

The main research area of kalām science: Existence, knowledge and value. In this context, God-universe, God-human, human-nature and other creatures and human-human connection are important. Establishing the aforementioned contacts depends on resolving the issue of good (ḥusun)-evil (kubuḥ). The Good-evil problem is to investigate the origin and nature of morality. On the basis of morality, there are voluntary and free actions of the subject. Values should be taken into the research field by establishing a close relationship between will and action. Searching for origins in values is to make it functional. In other words, in order to transfer theoretical values to practical values, the origin of the values must be found. As a result of the search of origins in values, we will encounter two theories subjective and objective values. Subjective values theory depends on the subject. The theory of objective values is independent of the subject. It is al-Ashʿarī who adopts the first approach in theological (kalām) thought. The second one is adopted by Muʿtazila. The source of moral values in the Ashʿarīte doctrine is the subject God. In this approach, the right of divine power and divine wisdom are not given the same proportion. However, it is necessary to think separately on the fact that all subject-dependent issues are always variable. The equalization of the Ashʿarī system with the relativity current, which maintains that God, who gives existence and determines existence, also determines morality, should also be questioned.

 

Kelâm ilminin temel araştırma sahası: Varlık, bilgi ve ahlâktır. Tanrı-evren, Tanrı-insan, insan-doğa ve diğer canlılar ve insan-insan irtibatı bu bağlamda önemlidir. Anılan irtibatları tesis etmek, hüsün-kubuh meselesini çözümleye bağlıdır. Hüsün-kubuh sorunu; ahlâkın kökenini ve mahiyetini incelemektedir. Ahlâkın temelinde öznenin iradeli ve özgür eylemleri vardır. İradenin eylem ile ilişkisi kurularak değerler araştırma alanına alınmalıdır. Değerlere köken arayışı onu işlevsel kılmak içindir. Teorik değerleri pratik değerlere aktarmak için değerlerin kökeni bulunmalıdır. Değerlere köken arayışı sonucunda karşımıza öznel ve nesnel değerler olmak üzere iki teori çıkacaktır: Öznel değerler kuramı özneye bağlıdır, nesnel değerler kuramı ise özneden bağımsızdır. Kelâm düşüncesinde birinci yaklaşımı sahiplenen Eş‘arî’dir. İkinci ise Mu‘tezile tarafından benimsenmektedir. Eş‘arî öğretide ahlâkî değerlerin kaynağı Tanrı’dır. Bu yaklaşımda ilahi kudretin hakkı ile ilahi hikmetin hakkı aynı oranda teslim edilmemiştir. Ancak özneye bağımlı hususların tamamının daima değişkenliği üzerinde ayrıca düşünmek gerekmektedir. Varlık veren ve varlığı belirleyen Tanrı’nın ahlâkı da belirlediğini savunan Eş‘arî dizgenin, görelilik/rölativite akımıyla eşitlenmesi ayrıca sorgulanmalıdır.

Makale detayları

Hüsün-Kubuh Bağlamında Kelâm’ın Ahlâk Kuramları

Yazarlar: Mustafa Bilal ÖZTÜRK

Yayıncı: Near East University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: The Journal of Near East University Islamic Research Center 2021 Vol.7 Issue 2, pp.403-438

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000686386

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2687-4148

pISSN: 2148-922X

Sayı

Yazarlar:

Mustafa Bilal ÖZTÜRK

Yayıncı:

Near East University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

The Journal of Near East University Islamic Research Center 2021 Vol.7 Issue 2, pp.403-438

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000686386

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-4148

pISSN:

2148-922X