Analysis of Gender Roles in Primary School (1st to 4th Grade) Turkish Textbooks

Derya ARSLAN OZER; Zeynep KARATAS; Ozge Ruken ERGUN

Makale detayları

Analysis of Gender Roles in Primary School (1st to 4th Grade) Turkish Textbooks

Yazarlar:

Derya ARSLAN OZER | Zeynep KARATAS | Ozge Ruken ERGUN

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2019 Vol.19 Issue 79, pp.1-20

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2019

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706311

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X

Özet:

 


Purpose: Textbooks
can directly or indirectly affect gender stereotypes. In this study, text
characters and pictures of textbooks were examined to find out how the messages
were given about gender. This study examined
text characters and the pictures in the primary school Turkish textbooks
respectively in terms of Bem’s Sex-Role Inventory and gender stereotypes. 


Research Methods: This paper explored the roles of text
characters and pictures in the primary school Turkish textbooks through
document analysis. The material for this study consisted of twelve primary school Turkish
textbooks from the 1st to the 4th grades. Textbooks were
selected out of the ones used in Burdur in the 2015-2016 academic years. A “Text Character Evaluation Form” arranged in line
with Bem’s Sex-role Inventory and “Picture Evaluation Form” was used in the
study

Results: The texts
included male characters with feminine and masculine roles, and female
characters with feminine and masculine roles. The first, second, third and
fourth grade textbooks had more male pictures than female pictures. All colors were
used for both males and females in the textbooks examined in this study. Dress,
skirt, shirt and t-shirt were mostly worn by the females in the textbooks. Male
clothes consisted of trousers, shirt and t-shirt. 

Implications for
Research and Practice: It is observed that
text characters have androgynous roles, and it can be argued that using more
texts with characters possessing such qualities may have a positive effect on
children’s opinions about gender.

.

 


Problem Durumu: Cinsiyete toplumsal bakış açısı, çocuklar tarafından
doğrudan ya da dolaylı yollarla kazanılmaktadır. Ders kitapları, çocukların
toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını açık ya da örtük etkileme gücüne sahip
önemli, ucuz, kolay ulaşılabilir materyallerdir. Bu çalışmada resimler ve
metinler incelenerek, çocuklara nasıl mesajlar verildiği belirlenmektedir.
Metinlerdeki karakterlerin cinsiyet rolleri Bem’in geliştirdiği envanterde yer
verilen kadınsı, erkeksi ve sosyal kabul edilirlikle ilgili sıfatlara göre sınıflanmaktadır.
Her kadın ve erkek duruma göre kadınsı ya da erkeksi roller gösterebilir.
Androjen kimlik, cinsiyetler arasındaki benzerlikleri farklılıklardan daha
fazla ortaya koyabilir. Bireyler kendi cinsiyeti ve karşı cinsi anlarsa
toplumsal birliktelik güçlenecektir.


Araştırmanın Amacı: Bu çalışmada ilkokul 1-4. sınıf Türkçe ders
kitaplarındaki metin karakterlerinin cinsiyet rolleri BEM’in Cinsiyet Rolleri
Envanteri ve resimler ise toplumsal cinsiyet kalıp yargıları açısından incelenmiştir.



Araştırmanın
Yöntemi: İlkokul 1-4. sınıf Türkçe
ders kitaplarındaki metin karakterlerinin cinsiyet rolleri BEM’in Cinsiyet
Rolleri Envanteri, resimler ise toplumsal cinsiyet kalıpyargıları açısından
incelemek amacıyla doküman incelemesi yapılmıştır. Çalışmada ilkokul Türkçe
1-4. Sınıf on iki kitap bu araştırmanın çalışma materyalini oluşturmaktadır.
Burdur ilinde 2015-2016 eğitim öğretim yılında okutulan kitaplar arasından
seçim yapılmıştır. Araştırmada metinlerdeki karakterleri değerlendirmek için
BEM’in Cinsiyet Rolleri Envanterine göre düzenlenmiş “Metin Değerlendirme
Formu” ve resimleri değerlendirmek için “Resim Değerlendirme Formu”
kullanılmıştır. Metin karakterlerini değerlendirme formu. Bem,
cinsiyet rollerini test etmek için, bir ölçek geliştirmiştir. Erkeksilik (20
madde), kadınsılık (20 madde) ve sosyal kabul edilirlik (20 madde) olmak üzere
üç alt ölçekten, toplam 60 maddeden oluşmaktadır. Bem’in kısa formu (20
kadınsı, 20 erkeksi) Türkçe’ye Kavuncu (1987) tarafından uyarlanmış, geçerlik
güvenirlik çalışması Dökmen (1999) tarafından yapılmıştır. Resim Değerlendirme
Formu. Alanda yapılan
çalışmalardan yola çıkılarak madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşleri ve
ön uygulama çalışmaları ile forma son şekli verilmiştir. Resim değerlendirme
formu; kadın-erkek sayısı, kadın ve erkeklerde kullanılan renkler, giyilen
kıyafetler, işbölümü, meslekler, karakterlerin fiziksel görünüşleri, aile
yapısı (çekirdek aile, geniş aile, tek ebeveynli aile ve parçalanmış aile)
maddelerinden oluşmaktadır. 3. Sınıf Türkçe 3. Kitabı üç araştırmacı tarafından
ayrı ayrı hem resim hem de metin açısından incelenmiştir. Resim Değerlendirme
Formu, puanlayıcılar arası güvenirlik puanı (Miles, Huberman,  1994).81 olarak bulunmuştur. Metindeki karakterlerin cinsiyet rollerini incelenmek amacıyla,
Bem’in ölçeğinde yer verdiği kadınsı, erkeksi ve sosyal kabul edilirlik
sıfatlarından (Dökmen, 1999, Holt, Ellis, 1998, Monto, 1993) yararlanılmıştır.
Envanterin geçerlik çalışması, değişen toplumsal koşullardan dolayı Holt ve
Ellis (1999) tarafından tekrarlanmış ve envanterde kullanılan cinsiyet rolleri
ile ilgili sıfatların geçerli olduğu belirlenmiştir. Türkçe’ye kısa form
çevrildiği için kalan sosyal kabul edilirlikle ilgili 20 sıfat ikinci
araştırmacı tarafından Türkçe’ye çevrilmiş, İngilizce Öğretmenliği Anabilim
Dalından bir uzman tarafından da kontrol edilmiştir. Form tema adı, metin adı,
karakter adı, roller, kadınsı, erkeksi ve sosyal kabul edilirlik maddelerinden
oluşmaktadır. Veriler, nitel araştırma analiz yöntemlerinden betimsel analiz
ile değerlendirilmiştir.

Araştırmanın
Bulguları: Metinlerdeki
karakterlerde kadınsı, erkeksi ve sosyal kabul edilirlik rolleri incelenmiştir.
Üçüncü sınıf Türkçe Kitabında 14 kadın karakter; 24 kadınsı, 11 erkeksi, 12
sosyal kabul edilirlik rollerine sahip olarak betimlenmiştir. Metinlerdeki 12
erkek karakter; 24 kadınsı, 28 erkeksi ve 10 sosyal kabul edilirlik rollerine
sahiptir. Metinlerde cinsiyeti belirtilmeyen 17 karakter, 22 kadınsı, 7
erkeksi, 13 sosyal kabul edilirlik rollerine sahiptir. Araştırmada resimlerde
birinci sınıf ders kitabında 216 kadın, 263 erkek, ikinci sınıf kitabında 132
kadın,  270 erkek, üçüncü sınıf kitabında
173 kadın, 244 erkek, dördüncü sınıf kitabında 155 kadın,  225 erkek resmi bulunmaktadır. Kadınlar;
öğrenci (n=16), çiftçi (n=8), öğretmen (n=5), işçi (n=4), sporcu (n=3), asker
(n=3), bilim insanı (n=3), hemşire (n=2), manav, doktor, garson, resepsiyon
görevlisi, astronot olarak resimlenmiştir. Erkekler; asker (n=39), çoban
(n=10), çiftçi (n=9), öğrenci (n=8), işçi (n=8), astronot (n=6), bilim adamı
(n=4), sultan (n=4), sporcu (n=4), mimar (n=3), çırak (n=3), mühendis (n=3),
arıcı (n=2), fırıncı (n=2), doktor (n=2), antrenör (n=2), dondurmacı, futbolcu,
seyis, manav, pazarcı, davulcu, berber, öğretmen, kantinci, hakem, polis, sigortacı,
matador, garson, şoför, spiker gibi erkekler bir çok mesleği yapmaktadır. 


Araştırmanın
Sonuçları ve Önerileri: Metinlerde erkek
karakterler kadınsı ve erkeksi roller, kadın karakterler de kadınsı ve erkeksi
roller göstermektedirler. Karakterlerin androjen roller gösterdiği görülürken,
bu özelliklere sahip karakterlerin olduğu daha fazla metne yer verilmesinin çocukların
cinsiyet ile ilgili düşüncelerini olumlu etkileyebileceği söylenebilir. Bazı
metinlerin en önemli özelliklerinden biri de karakterlerin cinsiyetinin
belirtilmemiş olmasıdır. Bu da okuyucunun, kendi cinsiyetini temel alarak,
karakterleri zihninde canlandırmasını sağlayabilir. İlkokul Türkçe ders
kitaplarında erkek sayıları kadın sayılarından sayıca daha fazladır. Erkeklerin
sayıları resimlerde fazla olduğu için, bireylerin bulunduğu bütün ortamlar
erkeklerin lehinedir. Kitaplarda kadın ve erkek resimlerinde bütün renklerin
kullanıldığı görülmektedir. Erkeklerin kadınlara göre daha farklı mesleklerde
resmedildiği görülmektedir. Ders kitaplarında kadınların ev ile alakalı daha
fazla resmi bulunmaktadır. 



















Anahtar Sözcükler: Ders kitapları, Toplumsal cinsiyet, Androjenlik, Bem.


.

Makale detayları

Analysis of Gender Roles in Primary School (1st to 4th Grade) Turkish Textbooks

Yazarlar: Derya ARSLAN OZER | Zeynep KARATAS | Ozge Ruken ERGUN

Yayıncı: Anı Yayıncılık

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Eurasian Journal of Educational Research 2019 Vol.19 Issue 79, pp.1-20

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 1/2019

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2000706311

Sıklık: İki Aylık

eISSN: 2528-8911

pISSN: 1302-597X

Sayı

Yazarlar:

Derya ARSLAN OZER | Zeynep KARATAS | Ozge Ruken ERGUN

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2019 Vol.19 Issue 79, pp.1-20

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2019

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706311

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X