Dede Korkut Kitabı ve Manghol-Un Niuça Tobça’an  [İki Metnin Benzerlikleri Üzerine Bir İnceleme]

F. Gülay MİRZAOĞLU-SIVACI

Makale detayları

Dede Korkut Kitabı ve Manghol-Un Niuça Tobça’an [İki Metnin Benzerlikleri Üzerine Bir İnceleme]

Yazarlar:

F. Gülay MİRZAOĞLU-SIVACI

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2006 Issue 11, pp.149-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2005

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000694647

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011

Özet:

 

In this article, some of the striking resemblances between the two monumental works of Turks and Mongols, The Book of Dede Korkut and Manghol-un Niuça Tobça’an  The Secret History of the Mongols  are examined and the common properties in Turkish and Mongolian cultures are explained. In both of the works mentioned, the narration of events, the heroes, the narration styles, the depiction of the events, the narration of historical events within the context of the hero’s life story, and the way the hero and the accompanying characters speak are the pecularities of the texts. In both of the works examined, the texts display similarities also in the ways the characters act. Korkut Ata, Oghuz’s wise man, in the assembly of the khan of khans tells the life stories of Oghuz heroes so that everyone over there can learn, can be enlightened, and can get information. Similarly, Manghol-un Niuça Tobça’an  The Secret History of the Mongols  is told to the khans, an the gentlemen so that they listen and learn during the general assembly. This fact shows that these stories, created and told in similar circumstances, have similar functions. The main function is to help the subsequent generation acquire historical consciousness. As a result, that the two texts have considerable similarities arise from the fact that Turks and Mongols, who lived in Eurasia, shared similar civilizations and a milieu of literary creativity.

 

Bu makalede, Türk ve Moğol kavimlerinin abidevi eserleri “Dede Korkut Kitabı” ve “Manghol-un Niuça Tobça’an  Moğolların Gizli Tarihi ” arasındaki dikkat çekici bazı benzerlikler ele alınmakta ve böylece Türk ve Moğol kültürü arasındaki ortak özellikler ortaya konulmaktadır. Söz konusu iki eserde, olayların hikâye edilişi, kahramanlar, anlatım stili, olayların tasviri, tarihi olayların bir kahramanın hayat hikâyesi bağlamında anlatılması, kahramanın ve ona eşlik edenlerin benzer sahnelerde benzer biçimlerde ve benzer kalıplar içinde konuşturulması metinlerin müşterek özellikleridir. Sözü edilen iki eserde, metinler, kurgusal ve yapısal açıdan benzerlikler yanında, hikâyelerin icracıları, dinleyici çevreleri ve ortaya çıkış bağlamları açısından da dikkat çekici benzerlikler taşırlar. Oğuzların bilge kişisi Korkut Ata, hanlarhanı meclisinde Oğuz kahramanlarının hayat hikâyelerini hanlar, alperenler dinlesin diye anlatır. Aynı şekilde, Mangholun NiuçaTobça’an, kurultay sırasında Kağan’ın çevresinde toplanmış hanlar, beyler dinlesin diye anlatılır. Hikâyelerin benzer şartlar altında yaratılması/anlatılması, aynı zamanda onların her iki toplumda da benzer toplumsal işlevleri yerine getirdiklerini gösterir ki, bu işlevlerden başlıcası, sonraki kuşaklara  sözel  tarih bilincini kazandırmaktır. Sonuç olarak, iki eserde yer alan metinlerin bir çok yönden önemli benzerlikler göstermesi olgusu, Avrasya üzerinde yaşayan Türk ve Moğol kavimlerinin tarih boyunca müşterek bir medeniyeti ve edebi yaratıcılık ortamını paylaşmalarından kaynaklanır.

Makale detayları

Dede Korkut Kitabı ve Manghol-Un Niuça Tobça’an [İki Metnin Benzerlikleri Üzerine Bir İnceleme]

Yazarlar: F. Gülay MİRZAOĞLU-SIVACI

Yayıncı: Hacettepe University

Dergi: Türkbilig 2006 Issue 11, pp.149-163

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2005

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000694647

Sıklık: Aylık

pISSN: 1302-6011

Sayı

Yazarlar:

F. Gülay MİRZAOĞLU-SIVACI

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2006 Issue 11, pp.149-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2005

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000694647

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011