DİVANÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE KIPÇAKÇA OLARAK KAYDEDİLEN DİL MALZEMESİNİN BUGÜNKÜ KIPÇAK LEHÇELERİNDEKİ DURUMU

Onur BALCİ

Makale detayları

DİVANÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE KIPÇAKÇA OLARAK KAYDEDİLEN DİL MALZEMESİNİN BUGÜNKÜ KIPÇAK LEHÇELERİNDEKİ DURUMU

Yazarlar:

Onur BALCİ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2015 Vol.1 Issue 5, pp.261-278

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840601

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Türk
dilinin ilk sözlüğü olan ve Araplara Türkçe öğretmek için yazılan Divanü
Lügâti’t-Türk pek çok yönden öneme sahiptir. Hem ilk sözlük olması açısından
hem Türk dilinin sözlü kaynaklarının yazıya geçirilmesi açısından hem de XI.
yüzyılda Türk lehçelerinin durumunu göstermesi açısından Divanü Lügâti’t-Türk
eşsiz bir kaynaktır. Kitabın yazarı Mahmûd el-Kâşgarî sözlüğüne aldığı bazı
sözcüklerin o zamanki Türk lehçelerine ait olduğunu belirtmiştir. Bu
lehçelerden biri de Kıpçakçadır. Kâşgarlı Mahmud, Kıpçakçanın dil bilgisi
özelliklerini vermiş ve bazı sözcüklerin Kıpçakça olduğunu ifade etmiştir. Bu
çalışmada Divanü Lügâti’t-Türk’te Kıpçakça olarak kaydedilen dil malzemesinin
çağdaş Kıpçak lehçelerindeki durumu incelenmiştir. Bugün yaşayan ve yaşamayan
sözcükler tespit edilmiştir. Sözcüklerin incelenen lehçelerdeki durumunun
yanında bazı sözcüklerle ilgili açıklama ve yorumlamalar yapılmıştır.

Sonuçta
Divanü Lügâti’t-Türk’te Kıpçakça olarak kaydedilen bazı sözcüklerin bugünkü
Kıpçak lehçelerinde yaşadığı bazılarının yaşamadığı tespit edilmiştir. Bazı
sözcüklerin ses değişikliğine bazı sözcüklerin anlam değişikliğine uğradığı
belirlenmiştir. Bununla birlikte Kâşgarlı Mahmud’un Kıpçakça olarak kaydettiği
sözcüklerin büyük çoğunluğu çağdaş Kıpçak lehçelerinde mevcuttur.

.

Makale detayları

DİVANÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE KIPÇAKÇA OLARAK KAYDEDİLEN DİL MALZEMESİNİN BUGÜNKÜ KIPÇAK LEHÇELERİNDEKİ DURUMU

Yazarlar: Onur BALCİ

Yayıncı: Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi: Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2015 Vol.1 Issue 5, pp.261-278

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000840601

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-8872

Divanü Lügâti’t-Türk

Kıpçakça

çağdaş Kıpçak lehçeleri

Sayı

Yazarlar:

Onur BALCİ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2015 Vol.1 Issue 5, pp.261-278

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840601

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872