ON THE WORD “İLE” IN TURKISH AND ITS -(y)lA FORM

Özlem Erdoğan

Makale detayları

ON THE WORD “İLE” IN TURKISH AND ITS -(y)lA FORM

Yazarlar:

Özlem Erdoğan

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi Vol.64 Issue 1, pp.62-78

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319808

pISSN:

2459-0150

Anahtar kelimeler:

Özet:

 In Turkish, the word ile appears as either a preposition or a conjunction depending on its word type. If it is a preposition, prepositional phrases occur in the nounpreposition structure, such as araba  ile. If it is a conjunction, a conjunction phrase is formed in the noun  conjunction  noun structure, such as yaz  ile  kış. The same examples can also be expressed as arabayla or yazla kış. In this case, we encounter the form -ylA, which is defined as suffix in some sources and preposition in others. In the sources that describe it as a suffix, this form is a case suffix that expreses the assent, conjunction, etc. In the sources that describe it as a a preposition, it is the preposition of ile written adjacent to the previous word by losing its front vowel. Depending on these two different definitions, syntactic evaluations also vary. Thus, we encounter an uncertainty about what the grammatical category of -ylA is, which makes it difficult to evaluate the examples in their entirety, both morphologically and syntactically. In this study, it is aimed to draw attention to the same type of examples that are evaluated in different ways acourding to different perspectives in Turkish grammars regarding the word ile and its form transformed into -ylA. In this context, morphological and syntactic comments were compared. The approach that can be taken as a basis for evaluating these examples has been tried to be determined by questioning the noun case category and the equivalences in the syntagm and paradigm dimensions of the language.

 In Turkish, the word ile appears as either a preposition or a conjunction depending on its word type. If it is a preposition, prepositional phrases occur in the nounpreposition structure, such as araba  ile. If it is a conjunction, a conjunction phrase is formed in the noun  conjunction  noun structure, such as yaz  ile  kış. The same examples can also be expressed as arabayla or yazla kış. In this case, we encounter the form -ylA, which is defined as suffix in some sources and preposition in others. In the sources that describe it as a suffix, this form is a case suffix that expreses the assent, conjunction, etc. In the sources that describe it as a a preposition, it is the preposition of ile written adjacent to the previous word by losing its front vowel. Depending on these two different definitions, syntactic evaluations also vary. Thus, we encounter an uncertainty about what the grammatical category of -ylA is, which makes it difficult to evaluate the examples in their entirety, both morphologically and syntactically. In this study, it is aimed to draw attention to the same type of examples that are evaluated in different ways acourding to different perspectives in Turkish grammars regarding the word ile and its form transformed into -ylA. In this context, morphological and syntactic comments were compared. The approach that can be taken as a basis for evaluating these examples has been tried to be determined by questioning the noun case category and the equivalences in the syntagm and paradigm dimensions of the language.

 In Turkish, the word ile appears as either a preposition or a conjunction depending on its word type. If it is a preposition, prepositional phrases occur in the nounpreposition structure, such as araba  ile. If it is a conjunction, a conjunction phrase is formed in the noun  conjunction  noun structure, such as yaz  ile  kış. The same examples can also be expressed as arabayla or yazla kış. In this case, we encounter the form -ylA, which is defined as suffix in some sources and preposition in others. In the sources that describe it as a suffix, this form is a case suffix that expreses the assent, conjunction, etc. In the sources that describe it as a a preposition, it is the preposition of ile written adjacent to the previous word by losing its front vowel. Depending on these two different definitions, syntactic evaluations also vary. Thus, we encounter an uncertainty about what the grammatical category of -ylA is, which makes it difficult to evaluate the examples in their entirety, both morphologically and syntactically. In this study, it is aimed to draw attention to the same type of examples that are evaluated in different ways acourding to different perspectives in Turkish grammars regarding the word ile and its form transformed into -ylA. In this context, morphological and syntactic comments were compared. The approach that can be taken as a basis for evaluating these examples has been tried to be determined by questioning the noun case category and the equivalences in the syntagm and paradigm dimensions of the language.

 Türkçede ile sözcüğü, sözcük türü bakımından ya çekim edatı -edat- ya da bağlama edatı -bağlaç- kullanımlarıyla karşımıza çıkar. Çekim edatı olması durumunda araba  ile gibi isim  edat yapısında edat öbekleri meydana getirir. Bağlama edatı işlevinde olması durumunda ise söz gelimi yaz  ile  kış gibi isim  bağlaç  isim yapısında bir bağlama öbeği oluşturur. Aynı örnekler, arabayla veya yazla kış şeklinde de ifade edilebilir ve işte bu durumda kimi kaynaklarda ek; kimi kaynaklarda ise edat olarak tanımlanan -ylA biçimi karşımıza çıkar. Buna göre söz konusu biçim, ek tanımlamasının yapıldığı kaynaklarda vasıta, beraberlik vb. ifade eden bir durum eki olarak; edat tanımlamasının yapıldığı kaynaklarda ise ön ünlüsünü yitirerek önceki sözcüğe bitişik yazılan ile edatı olarak açıklanır. Bu iki farklı tanımlamaya bağlı olarak sözdizimsel değerlendirmeler de değişebilmektedir. Böylece, -ylAnın gramer kategorisinin ne olduğu konusunda örneklerin gerek biçimsel gerekse sözdizimsel açıdan bir bütünlük içinde değerlendirilmesini belli ölçüde güçleştiren bir belirsizlik ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, ile sözcüğü ve bu sözcüğün -ylAya dönüşmüş biçimiyle ilgili Türkçe gramerlerde farklı bakış açıları doğrultusunda farklı şekillerde değerlendirilen aynı tip örneklere dikkat çekmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, öne çıkan biçimsel ve sözdizimsel yorumlar karşılaştırılmış ve söz konusu örneklerin değerlendirilmesinde esas alınabilecek yaklaşım, isim durumu kategorisi ile dilin dizim ve dizi boyutundaki denklikler sorgulanarak belirlenmeye çalışılmıştır.

Makale detayları

ON THE WORD “İLE” IN TURKISH AND ITS -(y)lA FORM

Yazarlar:

Özlem Erdoğan

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi Vol.64 Issue 1, pp.62-78

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319808

pISSN:

2459-0150

The Word “ile” in Turkish

Preposition

Conjunction

Noun Case Category

Syntagm

ParadigmTürkçede ile Sözcüğü

Çekim Edatı

Bağlama Edatı

İsim Durumu Kategorisi

Dizim

Dizi

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Özlem Erdoğan

Yayıncı: Ankara University

Ana Başlıklar: Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi Vol.64 Issue 1, pp.62-78

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001319808

pISSN: 2459-0150

Sayı

Yazarlar:

Özlem Erdoğan

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi Vol.64 Issue 1, pp.62-78

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319808

pISSN:

2459-0150