Türkiye'de “Sermaye Kapanı”ndaki Köylülerin  HES Karşıtı Mücadelesi: Köylülerin Korumaya  Çalıştığı Doğa mı?

Mihriban Şengül

Makale detayları

Türkiye'de “Sermaye Kapanı”ndaki Köylülerin HES Karşıtı Mücadelesi: Köylülerin Korumaya Çalıştığı Doğa mı?

Yazarlar:

Mihriban Şengül

Yayıncı:

İdeal Kent Yayınları

Dergi:

IDEALKENT 2017 Vol.8 Issue 21, pp.57-90

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000483840

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2602-2133

pISSN:

1307-9905

Özet:

 


In this article, I have
tried to seek answer to these two questions about the anti-HEPP struggles of
peasants: (1) “What is the type of relationship between peasants' relational
interests with nature and the relationship of appropriating nature and the demands
of protection of nature?” The structural properties of peasantry and conversion
of peasantry under historical capitalism should not be ignored. Thus, I
referred to concrete space, abstract space, and appropriation from Lefebvre for
describing the structure of relationship between nature of peasants and the
dynamics of conversion of this structure. (2) “What is the type of relationship
between anti-HEPP peasantry movements and increasing penetration of capital on
rural area, and peasants’ squeezing in capital trap?” Peasants strive to resist
commoditization pressure of capital by increasing the rate of exploitation on
their own labour and land (nature), looking for new sources of income and
decreasing their life standards. In this process, it is important to find an
opportunity for withdrawing from commoditized area. In this sense, the
opportunities provided by nature and especially natural commons have critical
importance. At this point here, I tried to explain relationships between the
struggle of the peasants’ resistance against the commodification pressure of
the market and the struggle of protecting non-commoditized area (not been
subjected for property) by referring Lefebvre’s expression appropriation,
Bernstein’s reproduction squeeze and Özuğurlu’s “capital trap to small
peasantry” theories. I also included in theoretical context the historically
determined structural characteristics of the peasantry and the distinctive
conditions caused by the transformational influences of the rural-urban
migration process in Turkey.

 






This article is not based
on a field research. I tried to seek answers to the questions above by taking
advantage of the previous precedents based on field researches about peasants
and nature relationship in Turkey and anti-HEPP peasant movements in addition
to theoretical resources.  

.

 


Bu makalede, HES karşıtı
köylü hareketleri hakkında şu iki soruya yanıt aradım: (1) “Köylülerin doğayla
ilişkisel çıkarları ve doğayı sahiplenme ilişkileri ile doğanın korunması
talepleri arasında nasıl bir ilişki vardır?” Bu soruya yanıt ararken köylülüğün
yapısal özelliklerini ve tarihsel kapitalizmin belirlenimi altında yaşamakta
olduğu dönüşümü göz ardı etmeden, köylülerin çıkarlarının ve değer
sistemlerinin en önemli belirleyenlerinden biri olan “doğa ile ilişkileri”nin
yapısını ve bu yapının dönüşümünün dayandığı dinamikleri tanımlamak amacıyla
Lefebvre’in somut mekân, soyut mekân ve sahiplenme kavramlarından
yararlandım.  (2) “HES karşıtı köylü
hareketleri ile sermayenin kırsal alana nüfuzunun artması ve köylülerin
“sermaye kapanı” içine sıkışması arasında nasıl bir ilişki vardır?” Köylüler,
sermayenin yarattığı metalaşma baskısı karşısında kendi emeği ve toprak (doğa)
üzerindeki sömürü oranını artırarak, yeni gelir kaynakları arayarak ya da yaşam
standartlarını düşürerek direnmeye çalışır. Bu süreçte meta dışı alana çekilme
olanağının bulunması önemlidir. Bu anlamda doğanın, özellikle de müşterek doğa
varlıklarının sunduğu olanaklar kritik önemdedir.  İşte bu noktada, köylülerin piyasanın
metalaşma baskısına karşı direnme mücadelesi ile bu meta dışı alanı (mülkiyete
konu olmamış doğayı) koruma mücadelesi arasındaki ilişkiyi ise Lefebvre’in
sahiplenme kavramının yanı sıra Bernstein’ın yeniden üretim sıkışması tezi ve
yine bu tezi destekleyen Özuğurlu’nun “köylülüğe sermaye kapanı” tezinden
yararlanarak açıklamaya çalıştım. Türkiye’de köylülüğün tarihsel olarak
belirlenen yapısal özelliklerini ve kırdan kente göç sürecinin köye yönelik
dönüşümsel etkilerinden kaynaklanan özgün koşulları teorik bağlama dahil
ettim.  

 






Bu makale, bir saha
araştırmasına dayanmamaktadır. Fakat yukarıdaki sorulara teorik kaynakların
yanı sıra Türkiye’de köylü ile doğa ilişkisi ve HES karşıtı köylü hareketleri
konusunda daha önce yapılmış saha araştırmasına dayalı çalışmaların
bulgularından yararlanarak yanıt bulmaya çalıştım.  

.

Makale detayları

Türkiye'de “Sermaye Kapanı”ndaki Köylülerin HES Karşıtı Mücadelesi: Köylülerin Korumaya Çalıştığı Doğa mı?

Yazarlar: Mihriban Şengül

Yayıncı: İdeal Kent Yayınları

Dergi: IDEALKENT 2017 Vol.8 Issue 21, pp.57-90

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000483840

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2602-2133

pISSN: 1307-9905

Sayı

Yazarlar:

Mihriban Şengül

Yayıncı:

İdeal Kent Yayınları

Dergi:

IDEALKENT 2017 Vol.8 Issue 21, pp.57-90

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000483840

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2602-2133

pISSN:

1307-9905