BABA, OĞUL VE KUTSAL SU: KÖROĞLU’NUN İRAN TÜRKLERİ ANLATMALARINDA KAHRAMANIN ERGİNLENMESİNDE KUTSALLIK

Fazıl ÖZDAMAR

Makale detayları

BABA, OĞUL VE KUTSAL SU: KÖROĞLU’NUN İRAN TÜRKLERİ ANLATMALARINDA KAHRAMANIN ERGİNLENMESİNDE KUTSALLIK

Yazarlar:

Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Ana Başlıklar:

Folklor

Dergi:

Türkoloji 2022 Issue 109, pp.49-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809288

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2664-3162

pISSN:

1727-060X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The main hero of the Köroğlu Epic, which is one of the most common epics told in the geography from the Balkans to East Turkistan and accepted as the common value of the Turkish World, is mentioned with the words Köroğlu or Goroğlu, which means "son of a blind person" or "born in a grave". The wise personality of Köroğlu's father, Mehter Alı, plays a role in the initiation of the hero in the "Mehter Alı Epic", in which the emergence of this hero, whose name is Köroğlu in Iranian Turkish narratives. In this article, which examines the signs that are considered sacred in this initiation and how the wisdom of Mehter Alı is constructed in the epic narrative, the signs of the extraordinary gained in the initiation of both the hero and his horse are exemplified in several branches of the Köroğlu Epic compiled in the same country.

The initiation of the hero (Urşan), who will be named Köroğlu in this branch, evolves as Mehter Alı, who is aware of the extraordinary powers that nature has given him, transforms his son Urşan, who is an ordinary individual, into a hero by using his wisdom. In all stages of the hero's initiation adventure in the narrative, thanks to this wisdom of his father, Urşan reaches to the sword (mısri sword) produced from the lightning stone, which is considered sacred in Turkish culture, the horses (Kırat and Dorat), which are the complement and most important assistant of the hero, the strategic place where he settled (Çamlıbel), and finally, the holy water (Koşa Bulak), which he obtained his cry, the hero's most effective weapon and which helps him both in his love and in overcoming his enemy. In this study, we will examine the wisdom of Mehter Alı in the initiation of Köroğlu and the indicators that are effective in turning an individual into a hero.

 

Balkanlardan Doğu Türkistan’a kadarki coğrafyada anlatılan en yaygın destanlardan biri olan ve Türk Dünyası’nın ortak değeri kabul edilen Köroğlu Destanı’nın ana kahramanı, anlatılarda “kör kişinin oğlu” veya “mezarda doğan” anlamlarına gelen Köroğlu veya Goroğlu kelimeleriyle anılmaktadır. İran Türkleri anlatmalarındaki adı Köroğlu olan bu kahramanın ortaya çıkışının terennüm edildiği “Mehter Alı Destanı”nda, kahramanın erginlenmesinde Köroğlu’nun babası Mehter Alı’nın bilge kişiliği rol oynamaktadır. Bu erginlenmede kutsal kabul edilen göstergeler ile Mehter Alı’nın bilgeliğinin destan anlatımında nasıl kurgulandığının irdelendiği bu makalede ayrıca hem kahraman hem de atının erginlenmesinde kazanılan olağanüstülüğe ait göstergeler, aynı ülkede derlenmiş Köroğlu Destanı’nın birkaç kolunda örneklendirilmiştir. 

Bu kolda Köroğlu adını alacak olan kahramanın (Urşan) erginlenmesi; tabiatın kendisine verdiği olağanüstü güçlerin farkında olan Mehter Alı’nın, bilgeliğini kullanarak sıradan bir birey olan oğlu Urşan’ı bir kahramana dönüştürmesi şeklinde tekâmül eder. Anlatıda; kahramanın erginlenme serüveninin tüm aşamalarında Urşan, Türk kültüründe kutsal kabul edilen yıldırım taşından üretilen kılıca (mısri kılıç), kahramanın tamamlayıcısı ve en önemli yardımcısı olan atlara (Kırat ve Dorat), yerleştiği stratejik mekâna (Çamlıbel), son olarak kahramanın en etkili silahı olan ve hem âşıklığında hem de düşmanına galebe çalabilmesinde ona yardımcı olan narasını elde ettiği kutsal suya (Koşa Bulak) babasının bu bilgeliği sayesinde erişmiştir. Biz de incelemede Köroğlu’nun erginlenmesinde Mehter Alı’nın bilgeliğini ve bir bireyin kahramana dönüştürülürken bunda etkili olan göstergeleri inceleyeceğiz.

Makale detayları

BABA, OĞUL VE KUTSAL SU: KÖROĞLU’NUN İRAN TÜRKLERİ ANLATMALARINDA KAHRAMANIN ERGİNLENMESİNDE KUTSALLIK

Yazarlar:

Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Ana Başlıklar:

Folklor

Dergi:

Türkoloji 2022 Issue 109, pp.49-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809288

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2664-3162

pISSN:

1727-060X

Köroğlu Destanı

Mehter Alı

Köroğlu

Kutsallık

Erginlenme

Sayı

Makale detayları

BABA, OĞUL VE KUTSAL SU: KÖROĞLU’NUN İRAN TÜRKLERİ ANLATMALARINDA KAHRAMANIN ERGİNLENMESİNDE KUTSALLIK

Yazarlar: Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı: Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Ana Başlıklar: Folklor

Dergi: Türkoloji 2022 Issue 109, pp.49-69

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000809288

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2664-3162

pISSN: 1727-060X

Köroğlu Destanı

Mehter Alı

Köroğlu

Kutsallık

Erginlenme

Sayı

Yazarlar:

Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Ana Başlıklar:

Folklor

Dergi:

Türkoloji 2022 Issue 109, pp.49-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809288

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2664-3162

pISSN:

1727-060X