Iğdır’da Bir Orta Tunç Çağı Kompleksi Aşağı Erhacı Yerleşimi ve Kalesi

Ayhan YARDİMCİEL

Makale detayları

Iğdır’da Bir Orta Tunç Çağı Kompleksi Aşağı Erhacı Yerleşimi ve Kalesi

Yazarlar:

Ayhan YARDİMCİEL

Yayıncı:

Bilgin Kültür Sanat

Dergi:

Seleucia 2018 Issue 8, pp.115-138

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000592037

Sıklık:

Aylık

pISSN:

2148-4120

Özet:

 

Middle Bronze Age is the time when the culture determined by the Aras Painted Pottery was emerged in the area  Armenia, Nakhchivan, Northwestern Iran, Kars, Iğdır, Doğubayazıt  where Middle Aras basin was the center. This culture appeared after the decline of Kura Aras Culture by the early second millennium BC. and spread from Georgia to Northwestern Iran. In contrast to Nakhchivan, Armenia and Northwestern Iran, the lack of evidence concerning to its presence in Anatolia brought many problems in  terms of making a definition to its nature. That is the reason why the terms such as “highland culture”, “nomadic”, “mobile pastoral” have been used to describe the culture. In order to shed light on this matter, a survey named as “Ağrı-Iğdır Middle-Late Bronze Age Painted Ware Culture Project” was started in 2016. After the preliminary explorations in the 2016 season, new evidence and results started to come out in 2017 season by the surveys in Kızıltepeler district, 500 m. south of Aşağı Erhacı village, just 5 km. east of Iğdır. At this location, on the slope of a rocky hill, traces of the first known culture related to the Aras painted pottery was discovered. The settlement is on ridge stretching out the plain measuring 280 m. on the west, 10 m. on the north and having a width of 120 m. After the construction work carried out for a modern channel and a road in 1982, the area of the settlement was divided into four sections. During this construction, a number of Aras painted ware with geometric decorations and black burnished pottery with combed decoration, typical for the Middle Bronze Age were discovered. The progress of the field research reveals the traces of a castle on top of the hill, probably related to this culture. A number of sherds belonging to the Aras painted pottery group were discovered which were probably unearthted after the illegal excavations at the kromlek burials within the castle. The Erhacı Middle Bronze Age Complex is not only important for presenting important information on Aras culture but also plays an major role for future investigations on the settlement stratagies and typologies of this culture. The climatic conditions of Iğdır province and its connections with Van and Iran via Doğubayazıt is determinative in terms of cultural relations. This study wil be a presentation of a recently discovered settlement center of the culture related to the Aras painted pottery.

 

Orta Tunç Çağı, merkezi Orta Aras Havzası  Ermenistan, Nahçıvan, Kuzeybatı İran, Kars, Iğdır, Doğubayazıt  olan Aras Boyalıları Kültürü’nün ortaya çıktığı dönemdir. MÖ II. Binyılın başlarında Kura-Aras Kültürü’nün çözülmeye başlanmasıyla ortaya çıkan bu kültür, Gürcistan’dan Kuzeybatı İran’a kadar yayılmıştır. Nahçıvan, Ermenistan ve Kuzeybatı İran’ın aksine Anadolu coğrafyasında bu kültüre ait yerleşim yerinin olmayışı kültürün tanımlanması açısından büyük sıkıntıyı beraberinde getirmiştir. Bu yüzden kültür, yayla kültürü, göçebe, mobil pastoral gibi kavramlarla açıklanmaya çalışılmıştır. Bu sorunlara ışık tutmak adına 2016 yılında, Ağrı-Iğdır OrtaSon Tunç Çağı, Aras Boyalıları Kültürü isimli yüzey araştırmasına başladık. 2016 yılında keşif amaçlı sürdürdüğümüz yüzey araştırmamız 2017 yılında sonuçlarını vermeye başlamıştır. Iğdır’ın 5 km. güneyinde ve Aşağı Erhacı Köyü’nün 500 m güneyinde bulunan Kızıltepeler mevkiinde sürdürdüğümüz araştırmalar, kültür açısından birçok bilgi sunmuştur. Kayalık tepenin güney eteğinde Türkiye’deki ilk Aras Boyalıları Kültürü yerleşmesinin izlerine ulaşılmıştır. Yerleşim yeri, tepeden ovaya bir sırt gibi uzanan yükseltinin batısında 280 m ve kuzeyinde 120 m uzunluğunda ve 120 m genişliğindedir. Buradan 1982 yılında geçirilen kanal ve yol çalışmaları dolayısıyla yerleşim dört parçaya bölünmüştür. İnşaat sırasında açılan topraklardan oluşan yığıntılar içerisinde bol miktarda ve genellikle geometrik bezemeli monokrom Aras boyalıları ve yine Orta Tunç Çağı için karakteristik olan siyah açkılı tarak bezemeli keramik parçaları bulunmuştur. Devam eden çalışmalarda tepenin üzerinde bu dönem ile ilişkili olduğunu düşündüğümüz bir kalenin izlerine rastlanmıştır. Kaledeki kromlek tarzı mezarlarda yapılan kaçak kazılarla alakalı olarak mezar etrafında monokrom Aras boyalısı örnekleri tespit edilmiştir. Erhacı Orta Tunç Çağı kompleksi olarak tanımladığımız arkeolojik merkez, kültür için önemli bilgiler sunmakla birlikte hedeflediğimiz yerleşim stratejisi ve tipolojisi bağlamında yapılacak yeni çalışmaların da önünü açmıştır. Iğdır ilinin iklimsel koşullarının ve Doğubayazıt üzerinden İran ve Van ile olan bağlantılarının kültür taşıyıcıları için yerleşim noktasında belirleyici olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma ile Türkiye’de ilk kez tespit edilmiş olan Aras Boyalıları Kültürü’ne ait bir yerleşim yerinin ve kalenin tanıtımı yapılacaktır.

Makale detayları

Iğdır’da Bir Orta Tunç Çağı Kompleksi Aşağı Erhacı Yerleşimi ve Kalesi

Yazarlar: Ayhan YARDİMCİEL

Yayıncı: Bilgin Kültür Sanat

Dergi: Seleucia 2018 Issue 8, pp.115-138

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000592037

Sıklık: Aylık

pISSN: 2148-4120

Sayı

Yazarlar:

Ayhan YARDİMCİEL

Yayıncı:

Bilgin Kültür Sanat

Dergi:

Seleucia 2018 Issue 8, pp.115-138

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000592037

Sıklık:

Aylık

pISSN:

2148-4120