XIX. YÜZYIL SEYAHATNAMELERİNDE VE ASKERİANLATILARINDA TÜRKMENLERE ATFEDİLEN ATASÖZLERİ

Didar ANNABERDİYEV

Makale detayları

XIX. YÜZYIL SEYAHATNAMELERİNDE VE ASKERİANLATILARINDA TÜRKMENLERE ATFEDİLEN ATASÖZLERİ

Yazarlar:

Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı:

Ege University

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2012 Vol.12 Issue 2, pp.513-530

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000787635

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

and short after that in military reports, of which authors had been to the  Turkmen land. Those studies contain Turkmen proverbs as well. This article  deals with proverbs which were recorded in the 19th Century European and  Russian traveler narratives and military reports. Those proverbs have not yet  been studied. Six European and five Russian narratives were examined in this  study, and twenty eight proverbs were detected. After eliminating similar ones,  twelve proverbs remain. Seven of them emphasize unfavorable characteristics of  the Turkmens by reflecting their predatory nature. Possibility five of them are of  outsider origin, as questioned in this essay. Our research showed that the  proverbs in question are not known by the Turkmens, nor recorded in basic  Turkmen proverb books. After scanning sources of the 19th Century Turkmen  history and referring to various researchers, we concluded that those proverbs  were loaned from the neighboring peoples with which Turkmens were in  struggle then, namely the Persians and Kurds as subjects of the Iran state,  Afghans of the Afgan state, and Uzbeks, Tajiks and Karakalpaks who lived within  the Hive and Bukhara khanates. Travel routes of the concerning authors, who  quoted those proverbs, also inspired that they had learned them most probably  from those neighboring peoples. Besides, our study indicated that most of the  recorded proverbs were from the Teke Turkmens.

 

XIX. asrın başlarından itibaren Türkmen topraklarına gelen Batılı ve Rus seyyah- ların seyahatnamelerinde, daha sonraları ise Türkistan’ın işgal edilmesine katılan  Rus asker ve subayların askeri anlatılarında Türkmen folkloruyla ilgili çeşitli ma- teryaller yer almaya başlamıştır. Bu eserlerde Türkmen atasözü olarak belirtilen  atasözlerine de rastlanmaktadır. Bu makalede XIX. yüzyıl Avrupalı ve Rus seya- hatnamelerinde ve askeri anlatılarında kayıtlı bulunan, şimdiye kadar tespit  edilmemiş ve ele alınmamış Türkmen atasözleri değerlendirilmiştir. Çalışmada  Avrupalılara ait altı ve Ruslara ait beş eser incelenmiş; bu eserlerde toplamda  yirmi sekiz, benzer olanları çıkartıldığında on iki atasözü tespit edilmiştir. Bu ata- sözlerinden yedi tanesi Türkmenlerin olumsuz karakter özellikleri olarak yağma- cı alışkanlıklarını yansıtmakla birlikte, söz konusu yaratmaların beş tanesinin dış  kaynaklı olması ihtimali üzerinde durulmuştur. İnceleme sonucunda, kaynaklar- da geçen atasözlerinin Türkmenler arasında bilinmediği ve temel Türkmen atasö- zü kitaplarında bulunmadığı belirlenmiş; Türkmenlerin XIX. yüzyıl tarih bilgile- rinden ve çeşitli araştırmacıların görüşlerinden hareketle söz konusu atasözleri- nin Türkmenlerin o dönemde mücadele halinde bulunduğu komşu halklar olan  İran Şahlığındaki Farslar ve Kürtler, Afgan Hanlığındaki Afganlılar, Hive ve Bu- hara Hanlıklarındaki Özbekler, Karakalpaklar ve Tacikler arasında ortaya çıkmış  olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca seyyahların ve askerlerin geçtikleri gü- zergâhlar göz önünde tutulduğunda, bu atasözlerinin söz konusu halklardan öğ- renilmiş ve kaydedilmiş ihtimalinin kuvvetli olduğu kanısına varılmıştır. Tespit  edilen atasözlerinin çoğunun özellikle Teke Türkmenlerini anlatmaya yönelik  kullanıldığı belirlenmiştir.

Makale detayları

XIX. YÜZYIL SEYAHATNAMELERİNDE VE ASKERİANLATILARINDA TÜRKMENLERE ATFEDİLEN ATASÖZLERİ

Yazarlar:

Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı:

Ege University

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2012 Vol.12 Issue 2, pp.513-530

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000787635

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045

Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Türkmenler

atasözü

seyahatnameler

askerî anlatılar

Sayı

Makale detayları

XIX. YÜZYIL SEYAHATNAMELERİNDE VE ASKERİANLATILARINDA TÜRKMENLERE ATFEDİLEN ATASÖZLERİ

Yazarlar: Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı: Ege University

Dergi: Journal of Turkish World Studies 2012 Vol.12 Issue 2, pp.513-530

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000787635

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1301-2045

Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Türkmenler

atasözü

seyahatnameler

askerî anlatılar

Sayı

Yazarlar:

Didar ANNABERDİYEV

Yayıncı:

Ege University

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2012 Vol.12 Issue 2, pp.513-530

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000787635

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045