İlim-Kılıç-Kalem: Osmanlı Kamu Personeli Rejiminde Üçlü İşlevsel Ayrışma

Cenk REYHAN

Makale detayları

İlim-Kılıç-Kalem: Osmanlı Kamu Personeli Rejiminde Üçlü İşlevsel Ayrışma

Yazarlar:

Cenk REYHAN

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2008 Vol.72 Issue 263, pp.95-122

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2008

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000885994

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


According to Weberian-orientalist typology, there is no rationality in the East, and so, there is no rational bureaucracy also. It may be said that, since, the non-existing structure has been defined and the existing structure would be named as patrimonial bureaucracy. Hence, the comparisons build question formulated as arguments and phenomenons which are used for modern times of West can be found or not in Ottoman. In this study, we will try to analyse the "ternary-functional differentiation" found in Ottoman personnel regime. In doing this, we stiuate this differentiation as sub-cluster of Ottoman bureaucratic structure in general. By this way, it will be possible to escape from the false assessments declaring that in Ottoman history, there couldn't be found such notions as rattionality, public service which is seen as predecessor of modern national state. In this context, after a general overwiev on studies on Ottoman bureaucratic structure, we analyse this ternary functional differentiation (İlmiyye-kalemiyye-seyfiyye) with refernce to Sultan Fatih Mehmet's Law on state organization.

.

 

Osmanlı bürokratik yapısı ile ilgili incelemelerde yoğun bir “Weber etkisi” kendini hissettirmektedir. Weber’in (ve Weberyen Eisenstadt’ın) “patrimonyalizm” tiplemesinden beslenen yaklaşım tarzlarının Türkiye’de önde gelen temsilcilerinden Metin Heper, rasyonalizmi merkez olarak algılayıp, onun öncesi ve sonrasına göre Osmanlı/Türk bürokratik evrim süreçleri/tipleri üretir(1). Bu bürokratik evrim tipinde, henüz küçük bir beylik olan ve onun ihtiyaçlarını karşılayabilen “patrimonyal bürokrasi”den başlanıp, daha gelişmiş bir devletin ihtiyaçlarını karşılamaya ancak muktedir olabilecek “rasyonel bürokrasi tipi”ne geçilmiş ve en son aşamada modern devletin, dünyevî ve laik ihtiyaçlarını karşılayabilecek “rasyonel-üretken bürokratik tip”e ulaşılmıştır. Aynı yaklaşım modelinin temsilcisi Şerif Mardin’e göre, “İmparatorluğun toplumsal özelliklerini iyi anlatan bir şema “patrimonyal bürokrasi” adı verilen topluluk türüdür. Türkiye’de kuruluşundan az sonra Batıdaki feodalizmin aksine, “patrimonyal” ilkeler ağır basmakta idi(2).

Makale detayları

İlim-Kılıç-Kalem: Osmanlı Kamu Personeli Rejiminde Üçlü İşlevsel Ayrışma

Yazarlar: Cenk REYHAN

Yayıncı: Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: BELLETEN 2008 Vol.72 Issue 263, pp.95-122

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2008

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000885994

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2791-6472

pISSN: 0041-4255

İlim

Kılıç

Kalem

Osmanlı

Sayı

Yazarlar:

Cenk REYHAN

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2008 Vol.72 Issue 263, pp.95-122

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2008

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000885994

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255