18. ve 19.YÜZYILLARIN BAŞLARINDA AZERBAYCANIN ARAZBOYU BÖLGELERİ VE NÜFUSU (İREVAN, NAHÇIVAN, KARABAĞ HANLIKLARI ÜZERE)

İrade MEMMEDOVA

Makale detayları

18. ve 19.YÜZYILLARIN BAŞLARINDA AZERBAYCANIN ARAZBOYU BÖLGELERİ VE NÜFUSU (İREVAN, NAHÇIVAN, KARABAĞ HANLIKLARI ÜZERE)

Yazarlar:

İrade MEMMEDOVA

Yayıncı:

Ayla KAŞOĞLU

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 2013 Vol.3 Issue 3, pp.11-22

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000915046

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2147-2610

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Basing on the sources mahals and the population of Azerbaijan in coastal areas of Araz River in the XVIII – early XIX centuries (on Iravan, Nakhchivan and Karabakh khanates) are investigated in the article. In the 20s of the XVIII century in coastal areas of Araz River there were 7 districts of Iravan province, 5 districts of Nakhchivansanjag and 3 districts of GanjaKarabakh province. These areas comprised 620 villages, 44 winter pastures, 63 mezraz, 6 summer pastures. At the period of khanates 8 mahals of Iravan khanate, 6 mahals ofNakhchivan khanate, 5 mahals of Karabakh khanate located in coastal areas of Araz River. According to the census in the early XIX century in mahals of the Iravan khanate along the ArazRiver lived 5276 Muslim families, 30488 people. The Muslim population of the Nakhchivan khanate living in mahals along the Araz River was 2210 families, 9680 men. During the occupation of Karabakh khanate by Russia in 5 villages of Bargushadmahal along the Araz River were 146 families, in 5 villages of Bagaburdmahal 243 families, in 9 oymags of Kolanilarmahal 462 families, in 29 villages of Pusyanmahal were 612 families. As a result of the 1826 - 1828 Russia - Iran war and the 1828 - 1829 years Russia - Turkish wars, many villages of the afore mentioned khanates along the Araz River had been destroyed and the population was displaced. As a result of pressure and harassment against the Azerbaijani population, in 1828, Muslims began to leave their lands in open or secret and continued to flee to fraternal countries. At present, on the contrary to the opinions of the invasive Armenian state, based onhistorical sources the date of the Armenians’ resettlement to the lands of these khanates, the number of moved families, or even the number of men and women, in comparison with thenumber of local Azerbaijani population is researched. Before the Turkmenchay Treaty the number of Armenians resettled to Nakhchivan khanate was 459 families, 2491 people. Following the Turkmenchay Treaty to the mahals of Nakhchivan khanate along the Araz River were moved 1334 families, 6533 Armenians. No Armenian souls were moved from Turkey tothe coastal mahals of Nakhchivan khanate along the Araz River. The number of Armenians resettled to Iravan khanates’ coastal areas of Araz River from Iran was 2112 families, 10. 000people and from Turkey was 265 families, 1363 people. In the studied period the mahals and population of Iravan, Nakhchivan and Karabakh khanates’ along the Araz River had beenchangeable and the population mainly consisted of Azerbaijani Turks in the khanates along the River Araz. .

 

Makalede 18.yüzyılda ve 19.yüzyılın başlarında Azerbaycan’ın Arazboyu bölgeleri ve nüfusu (İrevan, Nahçıvan ve Karabağ hanlıkları üzere) kaynaklarla kanıtlanarak araştırılıyor.18.yüzyılın 20’li yıllarında Arazboyu’nda İrevan Eyaletinin 7 yerleşimi, Nahçıvan Sancağının 5 yerleşimi, Gence – Karabağ eyaletinin 3 yerleşimi olmuştur. Bu yerleşimler 620 köyü, 44 kışlağı,63 mezrayı, 6 yaylayı kapsamaktaydı. Hanlıklar döneminde İrevan Hanlığının 8, Nahçıvan Hanlığının 6, Karabağ Hanlığının 5 bölgesi Arazboyu’nda yerleşiyordu. 19.yüzyılın başlarındayapılan sayıma göre İrevan Hanlığının Arazboyu bölgesinde toplam 5276 aile, 30488 Müslüman nüfus yaşıyordu. Nahçıvan Hanlığının Arazboyu bölgelerinin Müslüman nüfusu 2210 aile, 9680 kişiydi. Karabağ Hanlığının Rusya tarafından işgali sırasında Arazboyu’ndaki Bergüşad bölgesinin 5 köyünde 146 aile, Bagabürd bölgesinin 5 köyünde 243 aile, Kolanılar bölgesinin 9 oymağında 462 aile, Püsyan bölgesinin 29 köyünde 612 aile oturuyordu. 1826 – 1828’li yıllar Rusya – İran ve 1828 – 1829’lu yıllar Rusya – Türkiye savaşları sonucu adı geçen hanlıkların Arazboyu bölgelerinin birçok köyleri yıkılmış ve halkı göçkün durumuna düşürülmüştü. Azerbaycan nüfusuna yapılan baskılar, onlar üzerindeki denetlemeler sonucu 1828 yılında Arazboyu bölgelerindeki Müslümanlar açık veya gizli şekilde topraklarını terk ederek kardeşülkelere kaçmaya devam etmekteydi. İşgalci Ermeni devletinin günümüzde belirttiğinin tam tersi olarak Ermenilerin bu hanlıkların topraklarına tehcir tarihleri, göç eden ailelerin sayısı, hatta kaç kadın ve erkek olması bile, yerli Azerbaycan nüfusunun sayısı ile kıyaslamalı olarak tarihi kaynaklar ışığında araştırılır. Türkmençay Anlaşmasından önce Nahçıvan Hanlığına göçürülen Ermenilerin sayısı 459 aile, 2491 kişiydi. Türkmençay Anlaşmasından sonra İran’dan Nahçıvan Hanlığının Arazboyu bölgelerine 1334 aile, 6533 Ermeni göçürülmüştü. Türkiye’den NahçıvanHanlığının Arazboyu bölgelerine Ermeni nüfus göçürülmemişti. İran’dan İrevan Hanlığının Arazboyu bölgelerine göçürülen Ermenilerin sayısı 2112 aile, 10 000 kişi, Türkiye’den göçürülen Ermenilerin sayısı 265 aile, 1363 kişiydi. Araştırılan dönemde İrevan, Nahçıvan ve Karabağ hanlıklarının Arazboyu bölgeleri ve nüfusunun sayısı değişken olmuş, belirtilen hanlıklarınArazboyu bölgelerinin nüfusu genellikle Azerbaycan Türklerinden oluşmuştur.

Makale detayları

18. ve 19.YÜZYILLARIN BAŞLARINDA AZERBAYCANIN ARAZBOYU BÖLGELERİ VE NÜFUSU (İREVAN, NAHÇIVAN, KARABAĞ HANLIKLARI ÜZERE)

Yazarlar:

İrade MEMMEDOVA

Yayıncı:

Ayla KAŞOĞLU

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 2013 Vol.3 Issue 3, pp.11-22

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000915046

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2147-2610

İrevan

Nahçıvan

Karabağ

Ermeni tehciri.

Sayı

Makale detayları

18. ve 19.YÜZYILLARIN BAŞLARINDA AZERBAYCANIN ARAZBOYU BÖLGELERİ VE NÜFUSU (İREVAN, NAHÇIVAN, KARABAĞ HANLIKLARI ÜZERE)

Yazarlar: İrade MEMMEDOVA

Yayıncı: Ayla KAŞOĞLU

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 2013 Vol.3 Issue 3, pp.11-22

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 2/2013

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000915046

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 2147-2610

İrevan

Nahçıvan

Karabağ

Ermeni tehciri.

Sayı

Yazarlar:

İrade MEMMEDOVA

Yayıncı:

Ayla KAŞOĞLU

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 2013 Vol.3 Issue 3, pp.11-22

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000915046

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2147-2610