İSLAM HUKUKUNDA ZANNÎ BİLGİNİN DELİL DEĞERİ BAĞLAMINDA İCTİHAD

Mehmet Zahir KARATAŞ

Makale detayları

İSLAM HUKUKUNDA ZANNÎ BİLGİNİN DELİL DEĞERİ BAĞLAMINDA İCTİHAD

Yazarlar:

Mehmet Zahir KARATAŞ

Yayıncı:

Van Yuzuncu Yıl University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Van İlahiyat Dergisi 2021 Vol.9 Issue 15, pp.215-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000679520

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-615X

Özet:

 

Özet
Dini bilginin temel kaynağı olan Kur’an ve Sünnet’in Peygamberimizden bize haber yoluyla intikal ettiği hususu izahtan vârestedir. Rasûlullâh demek, Allah’tan aldığı bilgiyi insanlara ileten elçi, haberci demektir. Bu nedenle Peygamberlerden bize ulaşan dini bilgiye de haber ya da haber-i resûl denilmiştir. Rasûlullâh’tan teşrî’ ile ilgili gelen her haber, duyanlar ve tevâtür yoluyla ulaşılanlar için bila şek vela ihtilâf, kesinkes doğru (kat’î) ve bağlayıcıdır. Ancak bazı haberlerin (haber-i vâhid) Rasûlullâh’a nisbeti kesin olmadığı için (sübûtu zannî) ya da nisbeti kesin olsa da delâleti kesin olmadığı için o haberlerin ifade ettiği bilgi de kesin değil, zannîdir. Kimi güdümlü veya meselenin mâhiyetinden bihaber bazı kişilerin; dinde zanla amel edilmez gibi temelsiz iddialarını bir tarafa bırakacak olursak, zannî bilgi, kesin (kat’î) bilgi mucibince bağlayıcıdır. Zannî bilginin, birden çok ihtimal barındırıp ictihad alanı olması bu durumu değiştirmez. Nitekim furû-i fıkhın çoğu zannî bilgi ifade eden haber-i vâhid ve ictihada mebnidir. İctihad, İslam hukukunun çok geniş bir alanını kapsamaktadır. Âmil durumda olduğu kıyas başta olmak üzere mesâlih-i mürsele, istihsan, sedd-i zerayi, sahâbe kavlinin delil değeri, istıshab, istıslah ve örfü de göz önüne aldığımızda karşımıza devasa bir alan çıkmaktadır. Bu kadar büyük bir alanı kapsayan ve böylesine ehemmiyetli bir konunun her türlü ilgi, alaka ve araştırmayı hak ettiğini düşünüyoruz. Sınırlı naslarla, sınırsız ihtiyaç ve sorunlara çözüm bulabilmenin yegâne yolu ictihattır. Aynı zamanda ictihat, İslam’ın kıyamete kadar her çağda ve her toplumda yaşanabilmesinin de temelidir. Dolayısıyla Zannî bilgiyi ve ictihadı reddetmek, İslam hukukunu sosyal yaşamdan çekmek demektir. Bu çalışmada, zannî bilginin tanımına, kapsamına, delil değerine, ictihadın tanımına, zanniyâtlarda ictihad edebilmenin delillerine, ictihad edebilme ehliyetine, zannî bilginin ve ictihadın reddi durumunda ortaya çıkacak sonuçlara yer verilmiştir.

Makale detayları

İSLAM HUKUKUNDA ZANNÎ BİLGİNİN DELİL DEĞERİ BAĞLAMINDA İCTİHAD

Yazarlar: Mehmet Zahir KARATAŞ

Yayıncı: Van Yuzuncu Yıl University

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Van İlahiyat Dergisi 2021 Vol.9 Issue 15, pp.215-237

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000679520

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2667-615X

Sayı

Yazarlar:

Mehmet Zahir KARATAŞ

Yayıncı:

Van Yuzuncu Yıl University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Van İlahiyat Dergisi 2021 Vol.9 Issue 15, pp.215-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000679520

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-615X