Akarsu Taşkın Riskinin Mikro Ölçekte İncelenmesi

Selver Güngör; Ümran Köylü

Makale detayları

Akarsu Taşkın Riskinin Mikro Ölçekte İncelenmesi

Yazarlar:

Selver Güngör | Ümran Köylü

Yayıncı:

Murat YAKAR

Ana Başlıklar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme

Dergi:

Geomatik Vol.10 Issue 2, pp.241-250

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001339445

pISSN:

2564-6761

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Taşkın; genellikle ani yağışlara bağlı olarak gerçekleşen, depremden sonra en fazla can kaybının yaşandığı doğal afetlerden biridir. Bir dere veya akarsu yatağının fizyolojik ve klimatolojik etkenlerle taşması, çevresine maddi ve manevi zararlar vermektedir. Ülkemizde de birçok akarsu bulunmasından dolayı taşkınlar önemli doğal afetler arasında karşımıza çıkmaktadır. Ceyhan havzası, Ceyhan Nehri ile oluşmuş ülkenin dokuz şehrinin bir kısmını içine almıştır. Bu yüzden havza sınırları içerisinde birçok yerleşim ve tarım arazisi bulunan Ceyhan Nehrinin taşkın riski yüksek alanlarının belirlenmesi bu çalışmanın amacını oluşturur. Havzanın büyük olmasından dolayı çalışma alanı Aşağı, Orta ve Yukarı Ceyhan alt havzası olarak ayrılmıştır. Risk tahmini yapılmasında ve taşkını etkileyen faktörlerin etkisinin araştırılmasında Coğrafi Bilgi Sistemleri CBS ve Çok Ölçütlü Karar Analizi ÇÖKA yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi AHY kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanına ait veriler ile jeoloji, eğim, bakı, yağış, arazi kullanımı, toprak ve akarsuya uzaklık haritaları oluşturmuştur. AHY ile elde edilen ölçüt ağırlıkları haritalara eklenerek ArcGIS programında Weighted Overlay yöntemi ile birleştirilerek taşkın risk haritası elde edilmiştir. Çalışma alanının 16sının çok yüksek riskli alan, 34ünün yüksek riskli alan olarak belirlenmesi; taşkın riski için önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Taşkın riski yüksek alanlarda alınabilecek önlemler çalışmada sunulmuştur.

 Taşkın; genellikle ani yağışlara bağlı olarak gerçekleşen, depremden sonra en fazla can kaybının yaşandığı doğal afetlerden biridir. Bir dere veya akarsu yatağının fizyolojik ve klimatolojik etkenlerle taşması, çevresine maddi ve manevi zararlar vermektedir. Ülkemizde de birçok akarsu bulunmasından dolayı taşkınlar önemli doğal afetler arasında karşımıza çıkmaktadır. Ceyhan havzası, Ceyhan Nehri ile oluşmuş ülkenin dokuz şehrinin bir kısmını içine almıştır. Bu yüzden havza sınırları içerisinde birçok yerleşim ve tarım arazisi bulunan Ceyhan Nehrinin taşkın riski yüksek alanlarının belirlenmesi bu çalışmanın amacını oluşturur. Havzanın büyük olmasından dolayı çalışma alanı Aşağı, Orta ve Yukarı Ceyhan alt havzası olarak ayrılmıştır. Risk tahmini yapılmasında ve taşkını etkileyen faktörlerin etkisinin araştırılmasında Coğrafi Bilgi Sistemleri CBS ve Çok Ölçütlü Karar Analizi ÇÖKA yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi AHY kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanına ait veriler ile jeoloji, eğim, bakı, yağış, arazi kullanımı, toprak ve akarsuya uzaklık haritaları oluşturmuştur. AHY ile elde edilen ölçüt ağırlıkları haritalara eklenerek ArcGIS programında Weighted Overlay yöntemi ile birleştirilerek taşkın risk haritası elde edilmiştir. Çalışma alanının 16sının çok yüksek riskli alan, 34ünün yüksek riskli alan olarak belirlenmesi; taşkın riski için önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Taşkın riski yüksek alanlarda alınabilecek önlemler çalışmada sunulmuştur.

 Taşkın; genellikle ani yağışlara bağlı olarak gerçekleşen, depremden sonra en fazla can kaybının yaşandığı doğal afetlerden biridir. Bir dere veya akarsu yatağının fizyolojik ve klimatolojik etkenlerle taşması, çevresine maddi ve manevi zararlar vermektedir. Ülkemizde de birçok akarsu bulunmasından dolayı taşkınlar önemli doğal afetler arasında karşımıza çıkmaktadır. Ceyhan havzası, Ceyhan Nehri ile oluşmuş ülkenin dokuz şehrinin bir kısmını içine almıştır. Bu yüzden havza sınırları içerisinde birçok yerleşim ve tarım arazisi bulunan Ceyhan Nehrinin taşkın riski yüksek alanlarının belirlenmesi bu çalışmanın amacını oluşturur. Havzanın büyük olmasından dolayı çalışma alanı Aşağı, Orta ve Yukarı Ceyhan alt havzası olarak ayrılmıştır. Risk tahmini yapılmasında ve taşkını etkileyen faktörlerin etkisinin araştırılmasında Coğrafi Bilgi Sistemleri CBS ve Çok Ölçütlü Karar Analizi ÇÖKA yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi AHY kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanına ait veriler ile jeoloji, eğim, bakı, yağış, arazi kullanımı, toprak ve akarsuya uzaklık haritaları oluşturmuştur. AHY ile elde edilen ölçüt ağırlıkları haritalara eklenerek ArcGIS programında Weighted Overlay yöntemi ile birleştirilerek taşkın risk haritası elde edilmiştir. Çalışma alanının 16sının çok yüksek riskli alan, 34ünün yüksek riskli alan olarak belirlenmesi; taşkın riski için önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Taşkın riski yüksek alanlarda alınabilecek önlemler çalışmada sunulmuştur.

 Taşkın; genellikle ani yağışlara bağlı olarak gerçekleşen, depremden sonra en fazla can kaybının yaşandığı doğal afetlerden biridir. Bir dere veya akarsu yatağının fizyolojik ve klimatolojik etkenlerle taşması, çevresine maddi ve manevi zararlar vermektedir. Ülkemizde de birçok akarsu bulunmasından dolayı taşkınlar önemli doğal afetler arasında karşımıza çıkmaktadır. Ceyhan havzası, Ceyhan Nehri ile oluşmuş ülkenin dokuz şehrinin bir kısmını içine almıştır. Bu yüzden havza sınırları içerisinde birçok yerleşim ve tarım arazisi bulunan Ceyhan Nehrinin taşkın riski yüksek alanlarının belirlenmesi bu çalışmanın amacını oluşturur. Havzanın büyük olmasından dolayı çalışma alanı Aşağı, Orta ve Yukarı Ceyhan alt havzası olarak ayrılmıştır. Risk tahmini yapılmasında ve taşkını etkileyen faktörlerin etkisinin araştırılmasında Coğrafi Bilgi Sistemleri CBS ve Çok Ölçütlü Karar Analizi ÇÖKA yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi AHY kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanına ait veriler ile jeoloji, eğim, bakı, yağış, arazi kullanımı, toprak ve akarsuya uzaklık haritaları oluşturmuştur. AHY ile elde edilen ölçüt ağırlıkları haritalara eklenerek ArcGIS programında Weighted Overlay yöntemi ile birleştirilerek taşkın risk haritası elde edilmiştir. Çalışma alanının 16sının çok yüksek riskli alan, 34ünün yüksek riskli alan olarak belirlenmesi; taşkın riski için önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Taşkın riski yüksek alanlarda alınabilecek önlemler çalışmada sunulmuştur.

Makale detayları

Akarsu Taşkın Riskinin Mikro Ölçekte İncelenmesi

Yazarlar:

Selver Güngör | Ümran Köylü

Yayıncı:

Murat YAKAR

Ana Başlıklar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme

Dergi:

Geomatik Vol.10 Issue 2, pp.241-250

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001339445

pISSN:

2564-6761

Taşkın

Ceyhan Havzası

Risk Analizi

Coğrafi Bilgi Sistemleri

Sayı

Makale detayları

Akarsu Taşkın Riskinin Mikro Ölçekte İncelenmesi

Yazarlar: Selver Güngör | Ümran Köylü

Yayıncı: Murat YAKAR

Ana Başlıklar: Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme

Dergi: Geomatik Vol.10 Issue 2, pp.241-250

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2025

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001339445

pISSN: 2564-6761

Taşkın

Ceyhan Havzası

Risk Analizi

Coğrafi Bilgi Sistemleri

Sayı

Yazarlar:

Selver Güngör | Ümran Köylü

Yayıncı:

Murat YAKAR

Ana Başlıklar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme

Dergi:

Geomatik Vol.10 Issue 2, pp.241-250

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001339445

pISSN:

2564-6761