Bizans’tan Osmanlıya Anadolu’da Heterodoks inanışlar: ‘öteki’ dindarlığın ortak doğası üzerine (650–1600)

Resul AY

Makale detayları

Bizans’tan Osmanlıya Anadolu’da Heterodoks inanışlar: ‘öteki’ dindarlığın ortak doğası üzerine (650–1600)

Yazarlar:

Resul AY

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 2012 Vol.31 Issue 31, pp.1-40

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000769885

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1019-469X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Bizans ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da önce Hıristiyanlık sonra da İslam dininin Ortodoks yorumlarına karşı alternatif yorumlar veya alternatif dindarlık modelleri ortaya koyan irili ufaklı pek çok inanç grupları vardı. Bu inanç grupları mensup oldukları dinin kimliğini muhafaza etmekle birlikte diğer dinin heterodoksisiyle daha çok benzeştikleri, hem muhteva bakımından hem de daha belirgin olarak ortodoksiye karşı takındıkları tavır ve tutum, ortodoksiyle ilişki biçimleri ve nihayetinde siyasi otoriteyle çatışmacı ilişkileri bakımından ortak bir tip görüntüsü sergiledikleri fark edilmektedir. Bu çalışma her iki heterodoks inanç gruplarının ortak doğasını tespit etmeye, seçilen temalar üzerinden onların ortak tarihsel bir tipolojisini oluşturmaya çalışmaktadır. En tipik yanlarını oluşturan senkretik özellikleri onları muhteva bakımından da birbirine yaklaştıran husustur. Enkarnasyon, Güneş ve tabiat kültü, ezoterik yaklaşımlar ve kısmen de düalizmin etkilerini yansıtmaları bu kapsamda dikkat çeken paralelliklerdir. Merkezi kurumsal inanışı kaynaktan bir kopuş veya yanlış yorumlama iddiasıyla eleştirip, hatta neredeyse bütün uygulamalarını reddederek, ilahi kaynaklı sözlere ve amellere daha deruni anlamlar yükleme arayışı da diğer benzerliklerini oluşturmaktadır. Sırf bu tutumları itibariyle veya siyasi düzen için bir tehdit olarak görülmeleri sebebiyle siyasi otoriteyle sürekli bir çatışma hali de onların bir başka tipik yanını oluşturur.

Makale detayları

Bizans’tan Osmanlıya Anadolu’da Heterodoks inanışlar: ‘öteki’ dindarlığın ortak doğası üzerine (650–1600)

Yazarlar:

Resul AY

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 2012 Vol.31 Issue 31, pp.1-40

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000769885

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1019-469X

Heterodoksi

Alevi-Kızılbaş

Bektaşiler

Kalenderiler

Paulikanlar

Tondrakiler

düalizm

enkarnasyon

senkretizm

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Resul AY

Yayıncı: Ankara University

Dergi: OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 2012 Vol.31 Issue 31, pp.1-40

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000769885

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1019-469X

Sayı

Yazarlar:

Resul AY

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 2012 Vol.31 Issue 31, pp.1-40

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000769885

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1019-469X