Tarihi çevrede zıt yaklaşım etkilerinin Görsel Dikkat Yazılımı (VAS) ile analizi

Nuray Özkaraca Özalp; Hicran Hanım Halaç

Makale detayları

Tarihi çevrede zıt yaklaşım etkilerinin Görsel Dikkat Yazılımı (VAS) ile analizi

Yazarlar:

Nuray Özkaraca Özalp | Hicran Hanım Halaç

Yayıncı:

Gazi University

Ana Başlıklar:

Mimari Bilgi İşlem ve Görselleştirme Yöntemleri | Mimari Bilim ve Teknoloji | Mimari Tasarım

Dergi:

Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi Vol.40 Issue 3, pp.1445-1466

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001345005

pISSN:

1300-1884

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Tarihi çevredeki yeni yapı yaklaşımlarından zıt yaklaşım koruma dünyasında önemli tartışma konularından biri olarak ön plana çıkmaktadır. Geçmişten günümüze tarihi çevrelerebinalara modern eklemeler tasarlanmıştır. Bu kapsamda hangi mimari unsurların daha fazla dikkat çekeceği tartışma konusu olmuştur: tarihi unsurlar mı yoksa modern unsurlar mı? İnsankullanıcı bir görüntü manzara, bina cephesi vb. ile karşılaştığında, dikkatini tam olarak neyin çektiğine dair bilinçaltı anında bir karar vermektedir. Bilişsel Mimarlık teorisine göre bilinçaltında insanlar tarafından tercih edilen mimari ilkeler vardır. Bu ilkeler dikkate alındığında geleneksel binaların modern binalara göre bilinçaltında daha fazla dikkat çektiği varsayılmaktadır. Araştırmada tarihi çevrede zıt yaklaşım içeren yeni ek ve yeni yapı etkileri görsel dikkat doğrultusunda incelenmiştir. Görsel dikkat için göz takibinden elde edilen deneysel veriler kullanılarak geliştirilmiş bir yapay zekâ uygulaması olan 3M VAS Göz Takip Yöntemi kullanılmıştır. İzleyicilerin görsellere vereceği tepkileri tahmin etmek için farklı binaların İsveçteki Malmö Modern Müzesi; Almanya Dresdendeki Askeri Tarih Müzesi; Paris Louvre Müzesi; Hollanda Fundatie Müzesi; Kanada Royal Ontario Müzesi ve Pragdaki Dans Eden Ev görselleri analiz edilmiştir. Hangi mimarinin neden daha ilgi çekici olduğunu açıklamak için 3M Göz takibinden elde edilen diyagramlar ve analizler sunulmuştur. Sonuçlar; tarihi çevrede olumlu kontrast etkiler olduğu gibi olumsuz kontrast etkiler de yaşandığını göstermektedir. Bu çalışma, ilgili koruma literatüründeki öznel tartışmalara karşın VAS sonuçlarının ilgili konuya nesnel bir bakış kazandırabileceğini göstermektedir.

 Tarihi çevredeki yeni yapı yaklaşımlarından zıt yaklaşım koruma dünyasında önemli tartışma konularından biri olarak ön plana çıkmaktadır. Geçmişten günümüze tarihi çevrelerebinalara modern eklemeler tasarlanmıştır. Bu kapsamda hangi mimari unsurların daha fazla dikkat çekeceği tartışma konusu olmuştur: tarihi unsurlar mı yoksa modern unsurlar mı? İnsankullanıcı bir görüntü manzara, bina cephesi vb. ile karşılaştığında, dikkatini tam olarak neyin çektiğine dair bilinçaltı anında bir karar vermektedir. Bilişsel Mimarlık teorisine göre bilinçaltında insanlar tarafından tercih edilen mimari ilkeler vardır. Bu ilkeler dikkate alındığında geleneksel binaların modern binalara göre bilinçaltında daha fazla dikkat çektiği varsayılmaktadır. Araştırmada tarihi çevrede zıt yaklaşım içeren yeni ek ve yeni yapı etkileri görsel dikkat doğrultusunda incelenmiştir. Görsel dikkat için göz takibinden elde edilen deneysel veriler kullanılarak geliştirilmiş bir yapay zekâ uygulaması olan 3M VAS Göz Takip Yöntemi kullanılmıştır. İzleyicilerin görsellere vereceği tepkileri tahmin etmek için farklı binaların İsveçteki Malmö Modern Müzesi; Almanya Dresdendeki Askeri Tarih Müzesi; Paris Louvre Müzesi; Hollanda Fundatie Müzesi; Kanada Royal Ontario Müzesi ve Pragdaki Dans Eden Ev görselleri analiz edilmiştir. Hangi mimarinin neden daha ilgi çekici olduğunu açıklamak için 3M Göz takibinden elde edilen diyagramlar ve analizler sunulmuştur. Sonuçlar; tarihi çevrede olumlu kontrast etkiler olduğu gibi olumsuz kontrast etkiler de yaşandığını göstermektedir. Bu çalışma, ilgili koruma literatüründeki öznel tartışmalara karşın VAS sonuçlarının ilgili konuya nesnel bir bakış kazandırabileceğini göstermektedir.

 Tarihi çevredeki yeni yapı yaklaşımlarından zıt yaklaşım koruma dünyasında önemli tartışma konularından biri olarak ön plana çıkmaktadır. Geçmişten günümüze tarihi çevrelerebinalara modern eklemeler tasarlanmıştır. Bu kapsamda hangi mimari unsurların daha fazla dikkat çekeceği tartışma konusu olmuştur: tarihi unsurlar mı yoksa modern unsurlar mı? İnsankullanıcı bir görüntü manzara, bina cephesi vb. ile karşılaştığında, dikkatini tam olarak neyin çektiğine dair bilinçaltı anında bir karar vermektedir. Bilişsel Mimarlık teorisine göre bilinçaltında insanlar tarafından tercih edilen mimari ilkeler vardır. Bu ilkeler dikkate alındığında geleneksel binaların modern binalara göre bilinçaltında daha fazla dikkat çektiği varsayılmaktadır. Araştırmada tarihi çevrede zıt yaklaşım içeren yeni ek ve yeni yapı etkileri görsel dikkat doğrultusunda incelenmiştir. Görsel dikkat için göz takibinden elde edilen deneysel veriler kullanılarak geliştirilmiş bir yapay zekâ uygulaması olan 3M VAS Göz Takip Yöntemi kullanılmıştır. İzleyicilerin görsellere vereceği tepkileri tahmin etmek için farklı binaların İsveçteki Malmö Modern Müzesi; Almanya Dresdendeki Askeri Tarih Müzesi; Paris Louvre Müzesi; Hollanda Fundatie Müzesi; Kanada Royal Ontario Müzesi ve Pragdaki Dans Eden Ev görselleri analiz edilmiştir. Hangi mimarinin neden daha ilgi çekici olduğunu açıklamak için 3M Göz takibinden elde edilen diyagramlar ve analizler sunulmuştur. Sonuçlar; tarihi çevrede olumlu kontrast etkiler olduğu gibi olumsuz kontrast etkiler de yaşandığını göstermektedir. Bu çalışma, ilgili koruma literatüründeki öznel tartışmalara karşın VAS sonuçlarının ilgili konuya nesnel bir bakış kazandırabileceğini göstermektedir.

 Tarihi çevredeki yeni yapı yaklaşımlarından zıt yaklaşım koruma dünyasında önemli tartışma konularından biri olarak ön plana çıkmaktadır. Geçmişten günümüze tarihi çevrelerebinalara modern eklemeler tasarlanmıştır. Bu kapsamda hangi mimari unsurların daha fazla dikkat çekeceği tartışma konusu olmuştur: tarihi unsurlar mı yoksa modern unsurlar mı? İnsankullanıcı bir görüntü manzara, bina cephesi vb. ile karşılaştığında, dikkatini tam olarak neyin çektiğine dair bilinçaltı anında bir karar vermektedir. Bilişsel Mimarlık teorisine göre bilinçaltında insanlar tarafından tercih edilen mimari ilkeler vardır. Bu ilkeler dikkate alındığında geleneksel binaların modern binalara göre bilinçaltında daha fazla dikkat çektiği varsayılmaktadır. Araştırmada tarihi çevrede zıt yaklaşım içeren yeni ek ve yeni yapı etkileri görsel dikkat doğrultusunda incelenmiştir. Görsel dikkat için göz takibinden elde edilen deneysel veriler kullanılarak geliştirilmiş bir yapay zekâ uygulaması olan 3M VAS Göz Takip Yöntemi kullanılmıştır. İzleyicilerin görsellere vereceği tepkileri tahmin etmek için farklı binaların İsveçteki Malmö Modern Müzesi; Almanya Dresdendeki Askeri Tarih Müzesi; Paris Louvre Müzesi; Hollanda Fundatie Müzesi; Kanada Royal Ontario Müzesi ve Pragdaki Dans Eden Ev görselleri analiz edilmiştir. Hangi mimarinin neden daha ilgi çekici olduğunu açıklamak için 3M Göz takibinden elde edilen diyagramlar ve analizler sunulmuştur. Sonuçlar; tarihi çevrede olumlu kontrast etkiler olduğu gibi olumsuz kontrast etkiler de yaşandığını göstermektedir. Bu çalışma, ilgili koruma literatüründeki öznel tartışmalara karşın VAS sonuçlarının ilgili konuya nesnel bir bakış kazandırabileceğini göstermektedir.

Makale detayları

Tarihi çevrede zıt yaklaşım etkilerinin Görsel Dikkat Yazılımı (VAS) ile analizi

Yazarlar:

Nuray Özkaraca Özalp | Hicran Hanım Halaç

Yayıncı:

Gazi University

Ana Başlıklar:

Mimari Bilgi İşlem ve Görselleştirme Yöntemleri | Mimari Bilim ve Teknoloji | Mimari Tasarım

Dergi:

Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi Vol.40 Issue 3, pp.1445-1466

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001345005

pISSN:

1300-1884

görsel dikkat

göz takibi

3M VAS

bilişsel mimarlık

Sayı

Makale detayları

Tarihi çevrede zıt yaklaşım etkilerinin Görsel Dikkat Yazılımı (VAS) ile analizi

Yazarlar: Nuray Özkaraca Özalp | Hicran Hanım Halaç

Yayıncı: Gazi University

Ana Başlıklar: Mimari Bilgi İşlem ve Görselleştirme Yöntemleri | Mimari Bilim ve Teknoloji | Mimari Tasarım

Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi Vol.40 Issue 3, pp.1445-1466

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2025

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001345005

pISSN: 1300-1884

görsel dikkat

göz takibi

3M VAS

bilişsel mimarlık

Sayı

Yazarlar:

Nuray Özkaraca Özalp | Hicran Hanım Halaç

Yayıncı:

Gazi University

Ana Başlıklar:

Mimari Bilgi İşlem ve Görselleştirme Yöntemleri | Mimari Bilim ve Teknoloji | Mimari Tasarım

Dergi:

Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi Vol.40 Issue 3, pp.1445-1466

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001345005

pISSN:

1300-1884