Demirköy Fatih Dökümhanesi Kazısı Lüle Buluntuları (2010-2015)

Nurcan YAZICI METİN

Makale detayları

Demirköy Fatih Dökümhanesi Kazısı Lüle Buluntuları (2010-2015)

Yazarlar:

Nurcan YAZICI METİN

Yayıncı:

Istanbul University

Dergi:

Journal of Art History 2019 Issue 28, pp.81-102

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000565965

Sıklık:

Yıllık

eISSN:

2717-6940

pISSN:

0579-4080

Özet:

 


The Fatih Foundry is located in the town of Demirköy in the city of Kırklareli,

and landscaping and salvage excavations in the foundry were initiated in 2001 and

completed in 2015. The iron foundry, known as the Fatih Foundry, covers about ten

thousand square meters, and consists of units situated on two separate elevations.

The higher elevation, surrounded by ramparts, housed life around the yard and

service areas, and the lower elevation had manufacturing hardware. Excavations

on the foundry, which is an example of Ottoman industry, have revealed spaces at

the level of foundation/walls.

This paper examines the examples among the pipe and pipe pieces, still in

identifiable and evaluable condition, obtained during six excavation seasons at

the Demirköy Fatih Foundry between 2010 and 2015. These excavation seasons

have not yielded intact/whole pipe examples. All of the 41 fragments examined

in the paper were recovered during the excavation work on the higher elevation,

which is defined as the living and service space.

Among the Demirköy pipes obtained during the excavation seasons of 2010 to

2015, all, except for a white clay one, are red clay. Burns on the fragments indicate

that they were used. In terms of form and decorations, while different excavations

have revealed analogues, fragments do not repeat each other. There is a striking

richness in geometrical decorations on the fragments. Plant decorations are observed

less frequently. Also, a large number of marked examples were found among the

pipe fragments, with only a part of these markings being legible. It was concluded

that these examples might have been manufactured in capital Istanbul and dated to the 19th century. It is known that the facility was comprehensively revived in this

century. The Demirköy Fatih Foundry was a state-owned business that provided

service for Istanbul, and it seems possible that the pipe examples worked by its

employees were shipped from Istanbul, a notion supported by the meticulously

work on the examples and the use of gilding.

.

 


Kırklareli iline bağlı Demirköy ilçesinde bulunan Fatih Dökümhanesi’nde

2001 yılında çevre düzenleme ve kurtarma kazıları şeklinde başlatılan çalışmalar

2015 yılında tamamlanmıştır. Yaklaşık on bin metrekarelik bir alanı kaplayan ve

Fatih Dökümhanesi olarak tanınan demir dökümhanesi, iki ayrı kotta yer alan

birimlerden oluşmaktadır. Surlarla çevrili alanda üst kotta, avlu etrafında yaşam

ve hizmet mekanları, alt kotta ise üretimle ilgili donanımlar yer almaktadır. Osmanlı

sanayisini örnekleyen Dökümhane’de yürütülen kazı çalışmaları sonucunda

mekanlar, temel / duvar seviyesinde açığa çıkarılmıştır.

Makalede, Demirköy Fatih Dökümhanesi’nde 2010-2015 yıllarını kapsayan

altı kazı sezonunda ele geçen lüle ve lüle parçalarından tanımlanabilecek ve değerlendirilebilecek

durumda olan örnekler üzerinden bir değerlendirme yapılmaya

çalışılmıştır. Tanımlanan kazı sezonlarında tüm / tam lüle örnekleri yoktur. Ele

alınan 41 parçanın tamamı yaşam ve hizmet mekanları olarak tanımlanan üst kotta

yürütülen kazılarda bulunmuştur.

2010-2015 kazı sezonlarını kapsayan dönemde ele geçen Demirköy lüleleri

beyaz hamurlu bir örnek hariç kırmızı hamurludur. Parçalardaki yanık izlerinden

kullanılmış oldukları anlaşılmaktadır. Form ve süsleme olarak farklı kazılarda benzer örnekler mevcut olmakla birlikte değerlendirilen lüle parçaları arasında birbirinin

tekrarı örnekler yoktur. Lüle parçalarında zengin geometrik desen çeşitliliğinin kullanımı

dikkati çekmektedir. Bitkisel süsleme daha az kullanılmıştır. Bazı örnekler

altın yaldız kullanımı açısından önemlidir. Ayrıca bu lüle parçaları arasında çok

sayıda damgalı örneklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu damgalardan bir kısmı

okunabilmiştir. Değerlendirilen örneklerin başkent İstanbul üretimi olabileceği

ve 19. yüzyıla tarihlenebileceği düşünülmektedir. Nitekim işletmenin bu yüzyılda

kapsamlı bir şekilde ihya edildiği bilinmektedir. Başkent İstanbul’a hizmet veren

bir devlet işletmesi olan Demirköy Fatih Dökümhanesi’nde çalışanların kullandığı

lüle örneklerinin İstanbul’dan getirilmiş olması mümkün görünmektedir. Özenli

örnekler olmaları, altın yaldız kullanımı da bu düşünceyi desteklemektedir.

.

Makale detayları

Demirköy Fatih Dökümhanesi Kazısı Lüle Buluntuları (2010-2015)

Yazarlar: Nurcan YAZICI METİN

Yayıncı: Istanbul University

Dergi: Journal of Art History 2019 Issue 28, pp.81-102

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000565965

Sıklık: Yıllık

eISSN: 2717-6940

pISSN: 0579-4080

Sayı

Yazarlar:

Nurcan YAZICI METİN

Yayıncı:

Istanbul University

Dergi:

Journal of Art History 2019 Issue 28, pp.81-102

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000565965

Sıklık:

Yıllık

eISSN:

2717-6940

pISSN:

0579-4080