IRAK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMASINDA HALİFE NÂSIR Lİ-DİNİLLÂH’IN ROLÜ

Fatih GÜZEL

Makale detayları

IRAK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMASINDA HALİFE NÂSIR Lİ-DİNİLLÂH’IN ROLÜ

Yazarlar:

Fatih GÜZEL

Yayıncı:

Cankiri Karatekin University

Dergi:

Cankiri Karatekin University Journal of Faculty of Letters 2015 Vol.6 Issue 6, pp.75-92

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000935335

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-9773

pISSN:

2147-8465

Anahtar kelimeler:

-

Özet:

 

AbbasîDevleti kuruluşundan kısa bir süre sonra önce Türk komutanlarının sonra da ŞiîBüveyhîlerin baskısı altına girmiştir. Bu süreç esnasında Abbasîhalifeleri siyasî otoritelerini kaybederek, devlet başkanı olmaktan öte dinî bir lider haline dönüşmüşlerdir. Sünnî İslâm dünyasının lideri olan Abbasî halifelerini Şiî Büveyhîlerin baskısından 447/1055 yılında Bağdat’ı ele geçiren Selçuklu hükümdarı Tuğrul Bey kurtarmıştır. Tuğrul Bey’in yardımıyla Şiîlerin baskısından kurtulan Abbasîler çok geçmeden Selçukluların içine düştüğü zafiyeti fırsat bilerek dünyevî iktidarlarını yeniden tesis etmek için harekete geçmişlerdir. Selçuklu melik ve beyleri arasındaki iktidar mücadelelerine dâhil olan Abbasî halifeleri uzun bir mücadelenin sonunda Bağdat ve çevresinde Selçuklu hâkimiyetini zayıflatmışlardır. 575/1180 yılında halife olan Nâsır li-Dinillâh’ın temel hedefi Abbasîhilâfetini dış güçlerin baskısından uzak tutarak tamamen bağımsız hale getirmekti. Bu hedefin önündeki en büyük engel de Irak ve İran bölgelerine hâkim olan Irak Selçuklu Devleti’ydi. Siyasîbir deha olan Halife Nâsır li-Dinillâh, devlet adamları arasındaki iktidar mücadelelerini körükleyerek Irak Selçuklularının hâkimiyetinden kurtulmak istemiştir. Bu amaçla Halife Nâsır li-Dinillâh, Irak Selçuklu sultanı II. Tuğrul’a* karşı iktidar mücadelesi veren Atabek Kızıl Arslan’a asker ve para yardımında bulunmuştur. Halifeden aldığı destekle Sultan II. Tuğrul’a karşı zafer kazanan Atabek Kızıl Arslan, Selçuklu hanedanından olmadığı halde yine halifeden aldığı destekle kendisini Irak Selçuklu sultanı ilan etmiştir.  Halife vefatından sonra tek başına yönetimi ele geçiren sultan II. Tuğrul’a karşı bu defa HarezmşahTekiş’i kışkırtmıştır. Halifenin kışkırtması sonucu 24 Rebiülevvel 590 /19 Mart 1194 tarihinde vuku bulan savaşta Sultan II. Tuğrul mağlup olarak hayatını kaybetmiş, böylece Irak Selçuklu Devleti tarih sahnesinden silinmiştir. 1044 yılında bir Tuğrul’la başlayan Selçuklu hâkimiyeti yine bir Tuğrul’la 150 yıl sonra sona ermiştir. Irak Selçuklu Devleti’nin yıkılmasıyla bağımsız hale gelen Abbasî Devleti Irak’a ve İran’ın batı bölümlerine hâkim olmuştur.

Makale detayları

IRAK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMASINDA HALİFE NÂSIR Lİ-DİNİLLÂH’IN ROLÜ

Yazarlar: Fatih GÜZEL

Yayıncı: Cankiri Karatekin University

Dergi: Cankiri Karatekin University Journal of Faculty of Letters 2015 Vol.6 Issue 6, pp.75-92

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000935335

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2791-9773

pISSN: 2147-8465

-

Sayı

Yazarlar:

Fatih GÜZEL

Yayıncı:

Cankiri Karatekin University

Dergi:

Cankiri Karatekin University Journal of Faculty of Letters 2015 Vol.6 Issue 6, pp.75-92

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000935335

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-9773

pISSN:

2147-8465