Anadolu Ağızlarında Kişi Betimlemeleri İle İlgili Söz Varlığı Üzerine Bir İnceleme: Bitlis Merkez Ağzı Örneği

Murat PARLAKPINAR

Makale detayları

Anadolu Ağızlarında Kişi Betimlemeleri İle İlgili Söz Varlığı Üzerine Bir İnceleme: Bitlis Merkez Ağzı Örneği

Yazarlar:

Murat PARLAKPINAR

Yayıncı:

Hidayet KARA

Ana Başlıklar:

Dilbilimleri

Dergi:

İçtimaiyat 2022 Vol.6 Issue 1, pp.278-297

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000482454

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-3377

Özet:

 

When the studies on vocabulary in dialects are examined, it is seen that these studies intensively focused on the examination of the names, which exist in various local dialects, such as animals, plants, clothing, tools, fruits, etc. However, descriptive words, which can be considered important in terms of showing the richness and expressive power of Turkish in terms of vocabulary, have been less in question. Description, in its general meaning, means designing, visualizing, telling something in words or writing. In the description, the special features of the beings are emphasized and these defining features are explained with the qualifying words. The description of a person is divided into two parts: psychological description and physical description. The description of the abstract characteristics of people such as good-heartedness, humility, compassion, industriousness, pessimism, jealousy, smugness is called psychological description. However, the detailed description of the concrete features of the people regarding their height, weight, face shape, skin and hair color, and clothing is called physical description. When Anatolian dialects are examined carefully, it is encountered that a rich vocabulary used to describe the physical and psychological characteristics of people. In this study, it is aimed to draw attention to the richness of Anatolian dialects and to contribute to dialect studies by revealing the physical and psychological descriptions employed in the central dialect of Bitlis.

 

Ağızlardaki söz varlığıyla ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde çalışmaların daha çok çeşitli yöre ağızlarında geçen hayvan, bitki, giyecek, araç-gereç, meyve vb. adlarının incelenmesi konularında yoğunluk kazandığı görülmektedir.  Ne var ki Türkçenin söz varlığı bakımından zenginliğini ve ifade gücünü göstermesi bakımından önemli sayılabilecek olan betimleme sözcükleri bahse pek konu olmamıştır. Betimleme genel anlamı ile tasarlamak, göz önünde canlandırmak, bir şeyi söz ya da yazı ile anlatmak demektir. Betimlemede özellikle varlıkların kendilerine özgü özellikleri üzerinde durulur ve bu belirleyici özelliklerin, niteleme sözcükleri ile anlatılması söz konusudur. İnsanla ilgili betimleme ruhsal betimleme ve fiziksel betimleme olmak üzere ikiye ayrılır. İnsanların gözle görülmeyen iyi kalplilik, alçak gönüllülük, sevecenlik, çalışkanlık, karamsarlık, kıskançlık, kendini beğenmişlik  vb. özelliklerinin anlatılmasına ruhsal betimleme; kişilerin gözle görülen; boyu, kilosu, yüz şekli, ten ve saç rengi, kılık kıyafeti ile ilgili özelliklerinin ayrıntılı olarak anlatılmasına ise fiziksel betimleme denir. Anadolu ağızları dikkatli bir nazarla incelendiğinde kişilerin fiziksel ve ruhsal özelliklerini anlatmada kullanılan zengin bir söz varlığıyla karşılaşılmaktadır. Bu çalışmada Anadolu ağızlarının bu anlamdaki zenginliğine dikkat çekmek, Bitlis merkez ağzında kullanılan fiziksel ve ruhsal betimleme ile ilgili söz varlığını ortaya koyarak ağız çalışmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Makale detayları

Anadolu Ağızlarında Kişi Betimlemeleri İle İlgili Söz Varlığı Üzerine Bir İnceleme: Bitlis Merkez Ağzı Örneği

Yazarlar: Murat PARLAKPINAR

Yayıncı: Hidayet KARA

Ana Başlıklar: Dilbilimleri

Dergi: İçtimaiyat 2022 Vol.6 Issue 1, pp.278-297

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000482454

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2602-3377

Sayı

Yazarlar:

Murat PARLAKPINAR

Yayıncı:

Hidayet KARA

Ana Başlıklar:

Dilbilimleri

Dergi:

İçtimaiyat 2022 Vol.6 Issue 1, pp.278-297

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000482454

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-3377