Geç Roma-Erken Bizans Dönemi Cam Üretiminde Konik Kaplar ve Ödemiş Müzesi’nden Bir Örnek

Zeynep ÇAKMAKÇI

Makale detayları

Geç Roma-Erken Bizans Dönemi Cam Üretiminde Konik Kaplar ve Ödemiş Müzesi’nden Bir Örnek

Yazarlar:

Zeynep ÇAKMAKÇI

Yayıncı:

Bilgin Kültür Sanat

Dergi:

Seleucia 2019 Issue 9, pp.273-302

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000591989

Sıklık:

Aylık

pISSN:

2148-4120

Özet:

 

Conical vessels are among the most common forms of glass production in the late Roman and early Byzantine periods. Th ese vessels are characterized by their conical bodies which narrow towards the base and which mostly have a sharp end. Th ey can be categorized into subgroups typologically based on the form of their rims and the shape of the base, and a specifi c ornament style is generally observed in the decoration of these subgroups. Th is ornament style, formed by thin or thick how-cut lines, blue glass drops applications arranged parallel or triangular groups on the body, or glass trails, is one of the most typical features of conical vessels. Comparison and evaluation studies on the vessels’ regional distribution and the form of their rims reveal that they served as a kind of drinking vessel  i.e. beakers , or were used as oil lamps for lighting. In addition to the archeological data, descriptions also how that the production of conical vessels started in the mid-4th century at the earliest, and they became commonly used across a large area in both the East and West. Th ere are strong arguments that these vessels originated in the Eastern Mediterranean region. Th e fact that the known conical vessel production centers were discovered in this region, depictions of these vessels dating back to early periods have been found on the buildings in this region, and the large number of such samples are deemed to be signifi cant proof corroborating these arguments. A limited number of conical vessels are found in the collections and excavation fi ndings in Turkey. We do not have suffi cient information about the distribution and use of conical vessels in Anatolia because excavation fi ndings mostly consist of fragments, and similar vessels are rarely seen in museum and private collections in Turkey. Th erefore, the conical vessel in the glass collection of Ödemiş Museum is of great importance since it is intact and has a rarely seen form. Although it is not certain, comparisons and evaluations of the conical vessels suggest that it dates back to the period between the 4th and 6th centuries, was probably used as a drinking cup, and originated in Eastern regions.

 

Konik kaplar, Geç Roma-Erken Bizans dönemi cam üretiminin iyi tanınan formlarından biridir. Bunlar, ağız kenarından kaideye doğru daralan ve çoğu zaman da sivrilerek sonlanan konik gövdeleriyle karakteristiktir. Ağız kenarının işlenişi ve kaide biçimlenişiyle tipolojik olarak alt gruplara ayrılabilen bu kapların dekorasyonunda da genellikle bu gruba özel bir bezeme tarzı görülür. Çoğunlukla kazıma teknikli ince veya kalın şeritler, gövde üzerine paralel ya da üçgen gruplar halinde dizilmiş mavi renkli yuvarlak cam aplikasyonlar veya cam iplerinden oluşan bu bezeme stili, konik kapların en belirgin özellikleri arasındadır. Kapların ağız kenarının üretim şekli yanı sıra bölgesel dağılımını esas alan karşılaştırma ve değerlendirmeler, bunların, ya bardak gibi bir tür içecek kabı olarak hizmet ettiğini ya da kandil işleviyle aydınlatmada kullanıldığını ortaya koyar. Arkeolojik veriler yanında tasvirler de konik kapların en erken 4.yüzyıl ortasından itibaren üretilmeye başlandığını ve sonrasında Doğu’da ve Batı’da geniş bir coğrafyaya yayıldığını göstermektedir. Diğer taraftan bu kapların ortaya çıkışı üzerine yapılan görüş ve öneriler bunların kökeninin ve başlıca dağılım noktasının Doğu Akdeniz olabileceği üzerinde kuvvetle durmaktadır. Konik kaplara ilişkin bilinen üretim merkezlerinin bu bölgede ortaya çıkarılması, bölgedeki yapılarda bu kapları betimleyen erken tarihli tasvirlerin bulunması ve keza ele geçen örneklerin sayısal yoğunluğu bu yaygın kanıyı güçlendiren önemli veriler olarak kabul edilir. Konik kapların ülkemizdeki koleksiyonlar ve kazı buluntuları arasında sınırlı sayıda örneğiyle karşılaşılmaktadır. Kazı buluntularının ağırlıkla fragmanlardan oluşması, müzelerimizde ve özel koleksiyonlarda ise bu kapların benzerlerine nadir olarak rastlanması, konik kapların Anadolu’daki dağılımı ve kullanımı hakkında yeterince bilgi sahibi olmamızı engellemektedir. Bu bağlamda Ödemiş Müzesi cam koleksiyonunda bulunan konik kabın hem sağlam, hem de formuyla sık rastlanmayan bir örnek oluşu önemini daha da arttırır. Müzedeki konik kaba dair yaptığımız karşılaştırma ve değerlendirmeler, objenin kesin olmamakla birlikte 4.-6. yüzyıl arasına tarihlendiğini, olasılıkla bir içki kabı olarak kullanıldığını ve Doğu kökenli olduğunu düşündürmektedir.

Makale detayları

Geç Roma-Erken Bizans Dönemi Cam Üretiminde Konik Kaplar ve Ödemiş Müzesi’nden Bir Örnek

Yazarlar: Zeynep ÇAKMAKÇI

Yayıncı: Bilgin Kültür Sanat

Dergi: Seleucia 2019 Issue 9, pp.273-302

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000591989

Sıklık: Aylık

pISSN: 2148-4120

Sayı

Yazarlar:

Zeynep ÇAKMAKÇI

Yayıncı:

Bilgin Kültür Sanat

Dergi:

Seleucia 2019 Issue 9, pp.273-302

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000591989

Sıklık:

Aylık

pISSN:

2148-4120