Şerh-i Cezire-i Mesnevi’de arkaik söz varlığı

Fatıma AYDIN

Makale detayları

Şerh-i Cezire-i Mesnevi’de arkaik söz varlığı

Yazarlar:

Fatıma AYDIN

Yayıncı:

Kayseri University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2022 Vol.4 Issue 1, pp.48-61

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000520100

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2687-5772

Özet:

 

Archaic words are words that were used in the past but are no longer used in written language nowadays. Detection of these words is very important in order to observe the development of the language over time. Examining the old texts in terms of language plays a great role in Classical Turkish Literature studies. In this sense, Classical Turkish Literature works have differences in terms of vocabulary compared to today's Turkish. Not only the density of Arabic and Persian words, but also archaic Turkish words are astonishing to the reader. In this study, archaic words in the work called Şerh-i Cezire-i Mesnevi, which was written in the seventeenth century, were tried to be determined. Written by Abdülmecid Sivasî, this work is a commentary of a work written on Mevlana Celaleddin Rumi's Mesnevi-i Manevi. Yusuf-ı Sineçak wrote a work called Cezire-i Mesnevi with selected couplets from Mesnevi-i Manevi. Cezire-i Mesnevi was loved and admired. For this reason, many commentaries have been written on this work. One of these commentaries is Abdülmecid Sivasî's work called Şerh-i Cezire-i Mesnevi. When we examine the language of this work, 63 archaic words that are out of use today have been identified. The meanings of these words were determined and the words were presented to the reader in alphabetical order. Of the 63 identified archaic words, 29 are still being used in some regions today. With compilation dictionaries, these were determined and information was obtained in which regions they were used.

 

Arkaik kelimeler, eskiden kullanılan fakat bugün yazı dilinde kullanımdan düşmüş olan sözcüklerdir. Bunların tespiti dilin zaman içindeki gelişimini gözlemlemek adına çok önemlidir. Klasik Türk Edebiyatı çalışmalarında eski metinlerin dil açısından incelenmesi büyük bir rol oynar. Bu anlamda, Klasik Türk Edebiyatı eserleri günümüz Türkçesine göre söz varlığı açısından farklılıklar barındırır. Yalnız Arapça ve Farsça kelimelerin yoğunluğu değil aynı zamanda arkaik Türkçe kelimeler de okur için şaşırtıcıdır. Bu çalışmada H. 1011/ M. 1602 yılında yazılmış olan Şerh-i Cezire-i Mesnevi adlı eserde geçen arkaik kelimeler tespit edilmeye çalışılmıştır.  Abdülmecid Sivasî tarafından kaleme alınan bu eser, Mevlâna Celaleddin Rumi’nin Mesnevi-i Manevi adlı eseri üzerine yazılmış bir eserin şerhidir. Yusuf-ı Sineçak, Mesnevi-i Manevi’den seçme beyitlerle Cezire-i Mesnevi adlı bir eser kaleme almıştır. Cezire-i Mesnevi çok sevilmiş, beğenilmiştir. Bu nedenle bu eser üzerine çok sayıda şerh yazılmıştır. Bu şerhlerden biri de Abdülmecid Sivasî’nin Şerh-i Cezire-i Mesnevi adlı eseridir. Bu eserin dilini incelediğimizde bugün kullanımdan düşmüş 63 arkaik sözcük tespit edilmiştir. Bu kelimelerin anlamları tespit edilerek kelimeler alfabetik sırayla okura sunulmuştur. Tespit edilen 63 arkaik sözcüğün 29 tanesi günümüzde kimi yörelerde kullanılmaya devam edilmektedir. Derleme sözlükleri ile bunlar tespit edilerek hangi bölgelerde kullanıldığı bilgisine ulaşılmıştır.

Makale detayları

Şerh-i Cezire-i Mesnevi’de arkaik söz varlığı

Yazarlar: Fatıma AYDIN

Yayıncı: Kayseri University

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler

Dergi: Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2022 Vol.4 Issue 1, pp.48-61

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000520100

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2687-5772

Sayı

Yazarlar:

Fatıma AYDIN

Yayıncı:

Kayseri University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2022 Vol.4 Issue 1, pp.48-61

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000520100

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2687-5772