Bir Şerhin Hikayesini Kovalarken Bir Hikayenin Şerhini Bulmak: Aḥmed b. Maḥmūd el-Ḥalebī’nin  Şerḥu’l-Cevāhiri’l-Muḍīʾe’si ve Nesīmī’nin Öldürülüşüne Tanıklığı

Muhammed Osman DOĞAN

Makale detayları

Bir Şerhin Hikayesini Kovalarken Bir Hikayenin Şerhini Bulmak: Aḥmed b. Maḥmūd el-Ḥalebī’nin Şerḥu’l-Cevāhiri’l-Muḍīʾe’si ve Nesīmī’nin Öldürülüşüne Tanıklığı

Yazarlar:

Muhammed Osman DOĞAN

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Journal of the Faculty of Divinity of Ankara University 2019 Vol.60 Issue 1, pp.81-110

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000878139

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1309-2057

pISSN:

1301-0522

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


This study deals with a kalam commentary text written in Aleppo dating
from the beginning of the last century of the Mamluk Turkish State. The
research has shown that the poem commentated upon is Imāmzāda
al-Bukhārī’s (d.573/1177) ʿUqūd al-ʿAqāʾid fī Funūn al-Fawāʾid, which
consists of 770 couplets and is the lengthiest Arabic creed (ʿaqāʾid)
poem in the Ḥanafī-Māturīdī tradition, and that the commentary entitled Sharḥ al-Jawāhir
al-Muḍīʾa is written by an otherwise unknown Ḥanafī scholar Aḥmad
b. Maḥmūd b. Sulaymān al-Ḥalabī (9th/15th century) in 823 (1420). Giving
explicit first-hand information regarding circumstances of Nasīmī’s
(d.823/1420) death and being the first text to mention the Nasīmiyya branch of
the Ḥurūfism, the text has special importance. The commentary has been edited
as part of a Master’s thesis, however, without taking into account the
scientific methods of critical edition, and as a result, both the poem and the
commentary were attributed by the editor to other people than their true
authors. In the first part of this study, I tell the story of how I have
identified the authors of both the text and the commentary. Then, I analyze the
commentary in terms of Kalam and the politics of the time. Finally, I discuss
the ground of existence of the Nasīmiyya movement in the Mamluk region and its
reflection on the commentary.



.

 


Bu makale, manzum bir kelam metninin
Memlük Türk Devleti’nin son yüzyılının başında Halep’te yazılan şerhini konu
edinmektedir. Şerhe konu olan manzum metin, Ḥanefī-Māturīdī kelam geleneğinin
yayımlanmış en uzun Arapça akaid manzumesi olan İmāmzāde el-Buḫārī’nin
(ö.573/1177) ʿUḳūdu’l-ʿAḳāʾid fī Funūni’l-Fevāʾid isimli 770 beyitlik
eseridir. Adı geçen manzumenin, 823 (1420) yılında Halepli bir Ḥanefī alim olan
Aḥmed b. Maḥmūd b. Suleymān (9./15.yy.) tarafından Şerḥu’l-Cevāhiri’l-Muḍīʾe
başlığıyla yapılan şerhi; gerek ʿİmāduddīn en-Nesīmī’nin (ö.823/1420)
katledilmesi hakkında oldukça net bilgiler vermesi ve gerekse Ḥurūfīliğin
Nesīmiyye kolundan bahseden ilk metin olması açısından ayrı bir öneme sahiptir.
Söz konusu şerhin tahkiki, bir yüksek lisans tezi kapsamında bilimsel metotlara
riayet edilmeden yapılmış; sonuçta hem manzume hem de şerhi başka kişilere
nisbet edilmiştir. Bu yazıda, ilkin ana metin ile şerhinin yazarlarının
kimliğini tespit etme sürecinde yaşadıklarımız hikayelendirilmeye çalışılmış,
ardından şerhin muhtevası kelami ve siyasi açıdan tahlil edilmiş, son olarak da
Nesīmiyye hareketinin Memlük coğrafyasındaki varlık zemini ve bunun şerhteki
izdüşümü ele alınmıştır.



.

Makale detayları

Bir Şerhin Hikayesini Kovalarken Bir Hikayenin Şerhini Bulmak: Aḥmed b. Maḥmūd el-Ḥalebī’nin Şerḥu’l-Cevāhiri’l-Muḍīʾe’si ve Nesīmī’nin Öldürülüşüne Tanıklığı

Yazarlar:

Muhammed Osman DOĞAN

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Journal of the Faculty of Divinity of Ankara University 2019 Vol.60 Issue 1, pp.81-110

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000878139

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1309-2057

pISSN:

1301-0522

Ehl-i Sünnet

Ḥanefī-Māturīdī Kelamı

Memlük Türk Devleti

Ḥurūfīlik

Aḥmed b. Maḥmūd el-Ḥalebī

Şerḥu’l-Cevāhiri’l-Muḍīʾe

Nesīmī

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Muhammed Osman DOĞAN

Yayıncı: Ankara University

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Journal of the Faculty of Divinity of Ankara University 2019 Vol.60 Issue 1, pp.81-110

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000878139

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 1309-2057

pISSN: 1301-0522

Sayı

Yazarlar:

Muhammed Osman DOĞAN

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Journal of the Faculty of Divinity of Ankara University 2019 Vol.60 Issue 1, pp.81-110

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000878139

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1309-2057

pISSN:

1301-0522