Dervişin Şehri: Tuhfetü’l- Letâif’te Nefsin Kaleleri

Dilek Yalçın

Makale detayları

Dervişin Şehri: Tuhfetü’l- Letâif’te Nefsin Kaleleri

Yazarlar:

Dilek Yalçın

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.254-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001316995

pISSN:

2148-5232

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Klasik edebiyatta hikâye türündeki eserler, manzum ve mensur şekillerde kaleme alınmıştır. Kurân kıssaları, din büyüklerinin mücadeleleri, peygamber ve evliya menkıbeleri gibi dinî konular; sosyal hayata dayanan yerli konular; tasavvufî konular; aşk ve kahramanlık bu hikâyelerin temel konularını teşkil etmektedir. Bunlar içinde tasavvuf konulu hikayelerde metaforlar aracılığı tahkiye söz konusudur. Zira tasavvufta seyr ü sülük, metaforlarla anlatılmaya elverişli bir ameliyedir. Bundan dolayı nefis terbiyesini metaforlarla anlatmak, tasavvuf edebiyatının geleneğidir. Çerçeve hikâyesi aşk olan Tuhfetül-Letâifin içinde seyr ü sülükün metaforlarla tahkiye edildiği kısa bir hikâye mevcuttur. Tuhfetül-Letâif; Ali bin Nâkîb Hamza tarafından kaleme alınmış, iç içe geçmiş kısa hikâyelerden oluşan mensur bir hikâye örneğidir. Hikâyedeki ana olay, iki kahramanlı aşk mesnevilerinin kurgusuna dayanır. Hikâye; âşık olma, ayrılma ve tekrar kavuşma olay örgüsüne bağlı olarak ilerler. Başkişi Şâh Râminin sevgilisi Mâh Pervîni bulmak için ortaya koyduğu mücadele ve başından geçen olaylar, hikâyede farklı farklı kurgular içinde tahkiye edilir. Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki olay örgüsü ise sembolik bir seyr ü sülük hikâyesidir. Başkişi Şâh Raminin sevgilisi Mâh Pervîni ararken yolda rastladığı kale, Şâh Râminin seyr ü sülükte derunî tekamülüne vesile olan mekândır. Hikâyede seyr ü sülük, Şedîd tarafından yaptırılan bu kale ile sembolize edilmiştir. Seyr ü sülükün zorlukları, gereklilikleri ve teamülleri; hikâyede kişiler, mekânlar ve hayvanlar üzerinden çeşitli metaforlarla tahkiye edilmiştir. Çalışmamızda Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki kısa hikâyede seyr ü sülükün kale şehri, bitki, hayvan ve maden metaforlarından istifade edilerek nasıl tahkiye edildiği; seyr ü sülük ilerleyişinin kılavuzları olan mürşid, Hızır ve Kuranın hikâyede nasıl sembolize edildiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca hikâyenin kaynağını teşkil eden Şedîd, Şeddâd ve İrem bağı; nefis terbiyesi bağlamında ele alınıp değerlendirilecektir.

 Klasik edebiyatta hikâye türündeki eserler, manzum ve mensur şekillerde kaleme alınmıştır. Kurân kıssaları, din büyüklerinin mücadeleleri, peygamber ve evliya menkıbeleri gibi dinî konular; sosyal hayata dayanan yerli konular; tasavvufî konular; aşk ve kahramanlık bu hikâyelerin temel konularını teşkil etmektedir. Bunlar içinde tasavvuf konulu hikayelerde metaforlar aracılığı tahkiye söz konusudur. Zira tasavvufta seyr ü sülük, metaforlarla anlatılmaya elverişli bir ameliyedir. Bundan dolayı nefis terbiyesini metaforlarla anlatmak, tasavvuf edebiyatının geleneğidir. Çerçeve hikâyesi aşk olan Tuhfetül-Letâifin içinde seyr ü sülükün metaforlarla tahkiye edildiği kısa bir hikâye mevcuttur. Tuhfetül-Letâif; Ali bin Nâkîb Hamza tarafından kaleme alınmış, iç içe geçmiş kısa hikâyelerden oluşan mensur bir hikâye örneğidir. Hikâyedeki ana olay, iki kahramanlı aşk mesnevilerinin kurgusuna dayanır. Hikâye; âşık olma, ayrılma ve tekrar kavuşma olay örgüsüne bağlı olarak ilerler. Başkişi Şâh Râminin sevgilisi Mâh Pervîni bulmak için ortaya koyduğu mücadele ve başından geçen olaylar, hikâyede farklı farklı kurgular içinde tahkiye edilir. Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki olay örgüsü ise sembolik bir seyr ü sülük hikâyesidir. Başkişi Şâh Raminin sevgilisi Mâh Pervîni ararken yolda rastladığı kale, Şâh Râminin seyr ü sülükte derunî tekamülüne vesile olan mekândır. Hikâyede seyr ü sülük, Şedîd tarafından yaptırılan bu kale ile sembolize edilmiştir. Seyr ü sülükün zorlukları, gereklilikleri ve teamülleri; hikâyede kişiler, mekânlar ve hayvanlar üzerinden çeşitli metaforlarla tahkiye edilmiştir. Çalışmamızda Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki kısa hikâyede seyr ü sülükün kale şehri, bitki, hayvan ve maden metaforlarından istifade edilerek nasıl tahkiye edildiği; seyr ü sülük ilerleyişinin kılavuzları olan mürşid, Hızır ve Kuranın hikâyede nasıl sembolize edildiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca hikâyenin kaynağını teşkil eden Şedîd, Şeddâd ve İrem bağı; nefis terbiyesi bağlamında ele alınıp değerlendirilecektir.

 Klasik edebiyatta hikâye türündeki eserler, manzum ve mensur şekillerde kaleme alınmıştır. Kurân kıssaları, din büyüklerinin mücadeleleri, peygamber ve evliya menkıbeleri gibi dinî konular; sosyal hayata dayanan yerli konular; tasavvufî konular; aşk ve kahramanlık bu hikâyelerin temel konularını teşkil etmektedir. Bunlar içinde tasavvuf konulu hikayelerde metaforlar aracılığı tahkiye söz konusudur. Zira tasavvufta seyr ü sülük, metaforlarla anlatılmaya elverişli bir ameliyedir. Bundan dolayı nefis terbiyesini metaforlarla anlatmak, tasavvuf edebiyatının geleneğidir. Çerçeve hikâyesi aşk olan Tuhfetül-Letâifin içinde seyr ü sülükün metaforlarla tahkiye edildiği kısa bir hikâye mevcuttur. Tuhfetül-Letâif; Ali bin Nâkîb Hamza tarafından kaleme alınmış, iç içe geçmiş kısa hikâyelerden oluşan mensur bir hikâye örneğidir. Hikâyedeki ana olay, iki kahramanlı aşk mesnevilerinin kurgusuna dayanır. Hikâye; âşık olma, ayrılma ve tekrar kavuşma olay örgüsüne bağlı olarak ilerler. Başkişi Şâh Râminin sevgilisi Mâh Pervîni bulmak için ortaya koyduğu mücadele ve başından geçen olaylar, hikâyede farklı farklı kurgular içinde tahkiye edilir. Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki olay örgüsü ise sembolik bir seyr ü sülük hikâyesidir. Başkişi Şâh Raminin sevgilisi Mâh Pervîni ararken yolda rastladığı kale, Şâh Râminin seyr ü sülükte derunî tekamülüne vesile olan mekândır. Hikâyede seyr ü sülük, Şedîd tarafından yaptırılan bu kale ile sembolize edilmiştir. Seyr ü sülükün zorlukları, gereklilikleri ve teamülleri; hikâyede kişiler, mekânlar ve hayvanlar üzerinden çeşitli metaforlarla tahkiye edilmiştir. Çalışmamızda Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki kısa hikâyede seyr ü sülükün kale şehri, bitki, hayvan ve maden metaforlarından istifade edilerek nasıl tahkiye edildiği; seyr ü sülük ilerleyişinin kılavuzları olan mürşid, Hızır ve Kuranın hikâyede nasıl sembolize edildiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca hikâyenin kaynağını teşkil eden Şedîd, Şeddâd ve İrem bağı; nefis terbiyesi bağlamında ele alınıp değerlendirilecektir.

 Klasik edebiyatta hikâye türündeki eserler, manzum ve mensur şekillerde kaleme alınmıştır. Kurân kıssaları, din büyüklerinin mücadeleleri, peygamber ve evliya menkıbeleri gibi dinî konular; sosyal hayata dayanan yerli konular; tasavvufî konular; aşk ve kahramanlık bu hikâyelerin temel konularını teşkil etmektedir. Bunlar içinde tasavvuf konulu hikayelerde metaforlar aracılığı tahkiye söz konusudur. Zira tasavvufta seyr ü sülük, metaforlarla anlatılmaya elverişli bir ameliyedir. Bundan dolayı nefis terbiyesini metaforlarla anlatmak, tasavvuf edebiyatının geleneğidir. Çerçeve hikâyesi aşk olan Tuhfetül-Letâifin içinde seyr ü sülükün metaforlarla tahkiye edildiği kısa bir hikâye mevcuttur. Tuhfetül-Letâif; Ali bin Nâkîb Hamza tarafından kaleme alınmış, iç içe geçmiş kısa hikâyelerden oluşan mensur bir hikâye örneğidir. Hikâyedeki ana olay, iki kahramanlı aşk mesnevilerinin kurgusuna dayanır. Hikâye; âşık olma, ayrılma ve tekrar kavuşma olay örgüsüne bağlı olarak ilerler. Başkişi Şâh Râminin sevgilisi Mâh Pervîni bulmak için ortaya koyduğu mücadele ve başından geçen olaylar, hikâyede farklı farklı kurgular içinde tahkiye edilir. Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki olay örgüsü ise sembolik bir seyr ü sülük hikâyesidir. Başkişi Şâh Raminin sevgilisi Mâh Pervîni ararken yolda rastladığı kale, Şâh Râminin seyr ü sülükte derunî tekamülüne vesile olan mekândır. Hikâyede seyr ü sülük, Şedîd tarafından yaptırılan bu kale ile sembolize edilmiştir. Seyr ü sülükün zorlukları, gereklilikleri ve teamülleri; hikâyede kişiler, mekânlar ve hayvanlar üzerinden çeşitli metaforlarla tahkiye edilmiştir. Çalışmamızda Tuhfetül-Letâifin 128b-155a varakları arasındaki kısa hikâyede seyr ü sülükün kale şehri, bitki, hayvan ve maden metaforlarından istifade edilerek nasıl tahkiye edildiği; seyr ü sülük ilerleyişinin kılavuzları olan mürşid, Hızır ve Kuranın hikâyede nasıl sembolize edildiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca hikâyenin kaynağını teşkil eden Şedîd, Şeddâd ve İrem bağı; nefis terbiyesi bağlamında ele alınıp değerlendirilecektir.

Makale detayları

Dervişin Şehri: Tuhfetü’l- Letâif’te Nefsin Kaleleri

Yazarlar:

Dilek Yalçın

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.254-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001316995

pISSN:

2148-5232

Seyr ü sülük

Kale Sembolizmi

Nefis Terbiyesi

Sayı

Makale detayları

Dervişin Şehri: Tuhfetü’l- Letâif’te Nefsin Kaleleri

Yazarlar: Dilek Yalçın

Yayıncı: Gumushane University

Ana Başlıklar: Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi: Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.254-270

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001316995

pISSN: 2148-5232

Seyr ü sülük

Kale Sembolizmi

Nefis Terbiyesi

Sayı

Yazarlar:

Dilek Yalçın

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.254-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001316995

pISSN:

2148-5232