افغانستان اۉزبېک تیلی تالقان شېوه¬سیده کېلیشیکلرنینگ قۉللنیشی

Bashir Ahmad QARDASH

Makale detayları

افغانستان اۉزبېک تیلی تالقان شېوه¬سیده کېلیشیکلرنینگ قۉللنیشی

Yazarlar:

Bashir Ahmad QARDASH

Yayıncı:

Ahmet BURAN

Dergi:

International Journal of Turkic Dialects Research (JTDR) 2019 Vol.3 Issue 2, pp.325-336

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000655427

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2587-1293

Özet:

 


The
discussable points in dialectology is determination of the characteristics of a
language dialect. Therefore, this article concentrates on nominal states which
is one of the morphological features and dialect usage in Uzbek language,
particularly Taloqan people dialect. Although there are six nominal states in
Uzbek language such as subjective, possessive, objective, time bound and
location bound, indicator and external, in Taloqan dialect, there are two extra
nominal states (mediator and marginal) with signs and way of usage. The nominal
states in Taloqan dialect in the section of usage in some issues is similar to
literary language. Uzbek language nominal states in Taloqan dialect has
particular usage. Based on this research, subjective state has usage based on
literary rules. However, possessive state is opposite of Uzbek literary
language with signs of «+ti, di, and +I». On the other hand, in some issues objective state has
usage based on Uzbek literary language with the sign of «+ni» and sometimes with the signs of «+di, +ti». But indicator state has
usage with signs of «+ġä, +kä, +…ä». However, time bound and location bound states besides its
grammatical signs have usage with signs of «+gä, +tä». But the external state has usage considering its
grammatical with signs «+tan, +din» and objective adjective sign is «+gän». The state of mediator is «bilän». The sign with «birlän, bilä, birgä, biläm» has usage. And the marginal state does not have
similarity with literary language rules. But it has some closeness with the
features of dialect structures in Taloqan dialect.


.

 



 

شېوه شناسلیکدهگی بحثلر معلوم تیلنینگ شېوهلیک اۉزهللیکلرینی تېکشیریش دیر. ادبي تیل بیلن شېوهنی فرقی باراېمیش؛ بو تفاوتلر تیلنینگ گرامري شکللریده اۉز افادهسینی تاپهدی. جملهدن اۉزبېک تیلی تالقان شېوهسیده، کېلیشیک کتهگوریسینینگ شېوهلیک شکلی و ایشلهتیلیشی  بو مقالهده اساسي اۉریننی اېگهلیدی.


اۉزبېک ادبي تیلیده آلتیته کېلیشیک(باش، قرهتقیچ، توشوم، اۉرین-پیت، جۉنهلیش و چیقیش)کېلیشیکلری ایشلهتیلسه-ده، تېکشیریلهدیگن شېوهده اوشبو مقولهنینگ ایتیلگن تورلریدن باشقه ایکّیته (واسطه کېلیشیگی و چېگرهلش کېلیشیکلرینی) بېلگیلری بیلن  قۉللنیش شکللری بېلگیلنگن.









اۉزبېک تیلی تالقان شېوهسینینگ کېلیشیکلری بیر قسمی ادبي تیل قاعدهسی سینگری عمومیلیککه اېگه.  اۉزبېک ادبي تیلدهگی کېلیشیک اوشبو شېوهده مخصوص کۉرستگیچلر بیلن ایشلهتیلگن.
بونده باش کېلیشیک ادبي تیل سینگری ایشلهتیلیب، قرهتقیچ کېلیشیگی ادبي تیل قانونیتلریگه قرشی حالده «+تی، +دی و +ی» شکللری بیلن؛ توشوم کېلیشیگی ایریم اۉرینلرده «+نی» ادبي تیلدېک، بعضی حالتلرده «+دی، +تی»، جۉنهلیش کېلیشیگی «+غه،+ که،+ قه»، اۉرین-پیت کېلیشیگی
«+گه،+ ته» شکللری بیلن، چیقیش کېلیشیگی اۉز بېلگیسیدن باشقه «+تن،+دین» و صفتداش
«+گن» شکللری بیلن، واسطه کېلیشیگی «+بیلن» قۉشیمچهسی اۉرنیده «+بیرلن، +بیله، +بیرگه و +بیلم» شکللری قۉللنیلگن. و چېگرهلش کېلیشیگی اېسه ادبي تیل قاعدهلریگه اونچهلیک ماس کېلمی بعضی شېوهلیک خصوصیتینی سقلش بیلن عموميلیککه اېگه. 



.

Makale detayları

افغانستان اۉزبېک تیلی تالقان شېوه¬سیده کېلیشیکلرنینگ قۉللنیشی

Yazarlar: Bashir Ahmad QARDASH

Yayıncı: Ahmet BURAN

Dergi: International Journal of Turkic Dialects Research (JTDR) 2019 Vol.3 Issue 2, pp.325-336

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000655427

Sıklık: Aylık

eISSN: 2587-1293

Sayı

Yazarlar:

Bashir Ahmad QARDASH

Yayıncı:

Ahmet BURAN

Dergi:

International Journal of Turkic Dialects Research (JTDR) 2019 Vol.3 Issue 2, pp.325-336

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000655427

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2587-1293