Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’un Varlık Anlayışına Etkileri

Serpil KAYGIN

Makale detayları

Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’un Varlık Anlayışına Etkileri

Yazarlar:

Serpil KAYGIN

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 77, pp.127-150

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000414051

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X

Özet:

 


ABSTRACT





Translations from Greek and Arabic into Latin during Middle
Ages effect several Medieval European philosophers. One of them is Roger Bacon
(1214/1292). In De multipliatione specierum, Bacon’s basic problem was to
account the change in the World and the causes of the change. In this way he
imposed a new sense to the conception species and by this conception he tried
to account for the change in the World. He described the term species as “first
effect of an agent” and material force. By describing the term species as
material force, he accounted for the change in the World with a physical
causation. The physical causation of the change in Bacon essentially based on
the philosophical and religious tradition of light metaphor which used it in
the content of metaphysical and epistemological concept. In this way
Neoplatonism affect Bacon’s philosophy of nature by indirection. The effect of
Neoplatonism was with the translations from Arabic into Latin. Especially Kindî
who has first-hand knowledge of Plotinus imposed on Bacon and Robert
Grosseteste and designated their philosophy. Bacon and Grosseteste took the
main idea of Kinî’s philosophy, that “All things come into being and exist
through rays” and “the forces of all things that exist are infused and
penetrated through everything”. Bacon converted the Kindî’s metaphysical
causation into physical causation. In addition to Kindî he affected by Avicebron,
Avicenna and Alhazen and made a new physical causality. Morever, he improved
Alhazen’s mathematically/geometrical formulation -which he only used in optic-
in all physical nature. In this paper my aim is to show how Islamic thought
effect Roger Bacon and what was new in his philosophy.


.

 


On üçüncü yüzyıl Orta Çağ Avrupa Dünyası’nda başlayan
tercüme faaliyetleri ile birlikte Yunanca ve Arapça çok sayıda eser Latinceye
aktarılmış ve Batılı birçok düşünürü etkilemişti. Bu isimlerden biri de Roger
Bacon’dur (1214/1292). Bacon’un, De multipliatione specierum (Species’lerin
Çoğalımı) adlı eserinde temel problemi doğa dünyasında var olan şeylerin
değişimi ve bu değişimin nedenlerini açıklamaktı. Bu amaçla species kavramına
yeni bir anlam yükleyerek, doğadaki değişimi bu kavramla açıklamaya başlamıştı.
Species’i “doğal bir failin ilk etkisi” olarak tanımlamış, doğal şeylerin
hareket ilkesi olarak onun fiziksel/ maddi bir güç olduğunu öne sürmüştür.
Böylelikle değişimin kendisini fiziksel bir güçle açıklayarak metafiziksel
olmayan bir nedensellik kuramı ortaya koymuştur. Bacon’un species’lerin
çoğalımında ortaya koyduğu fiziksel nedensellik kuramı temelde ışık metaforunu
episte- molojik ve metafizik bakımdan kullanan felsefî ve dini geleneğe dayanmaktaydı.
Bu bakımdan Plotinuscu yayılım doktrininin Bacon’un fiziksel kuramına ve
yayılımın fiziksel ilkesi olan species’lerin çoğalımı düşüncesine dolaylı
etkisi bulunmaktadır. Felsefesini etkileyen Plotinuscu kanallar Arapçadan
Latinceye yapılan tercümeler aracılığıyla olmuştur. Özellikle Bacon ve hocası
Robert Grosseteste’nin varlık düşüncesi konusunda etkilendiği düşünürler
arasında Plotinus’un İslam Dünyası’nda temsili olan Kindî yer almaktadır.
Kindî’nin “evrendeki her varlık, bir yayınım/ışıma kaynağı olup, evrenin
kendisi çok geniş bir kuvvetler ağıdır” fikri Bacon’un fiziksel nedensellik
kuramının temelini oluşturmaktadır. Kindî’nin yanı sıra İbn Cebirol, İbn Sînâ
ve İbnü’l-Heysem’den etkilenen Bacon, onlardan farklı olarak yeni bir fiziksel
nedensellik kuramı ortaya koymuş ve hatta İbnü’l-Heysem’in sadece optik alanına
uyguladığı matematiksel/geometrik formülasyonu ondan bir adım daha ileri
götürerek tüm doğa dünyasına uygulamaya çalışmıştır. Dolayısıyla Bacon doğada
bulunan değişimi sadece fiziksel olarak açıklamakla kalmamış, doğadaki
değişimin geometrik analizini de ortaya koymaya çalışmıştır. Böylelikle modern
bilimin yolunu açan doğa alanından her türlü metafizik unsurların sıyrılması
fikri çerçevesince kendinden önce ve kendi döneminde bulunan düşünürlerden
farklılaşmış, doğa dünyasıyla ruhani dünyayı birbirinden ayırmıştır. Bu amaçla
makalemizde Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’a etkileri temele
alınarak, Bacon’un kendinden önceki düşünürlerden hangi bakımlardan
farklılaştığı ortaya konulmaya ve doğa dünyasındaki değişimin kaynağının
metafiziksel ilkelerden fiziksel ilkelere dönüşümü sergilenmeye çalışılacaktır.


.

Makale detayları

Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’un Varlık Anlayışına Etkileri

Yazarlar: Serpil KAYGIN

Yayıncı: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 77, pp.127-150

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000414051

eISSN: 2667-8713

pISSN: 1010-867X

Sayı

Yazarlar:

Serpil KAYGIN

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 77, pp.127-150

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000414051

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X