TARİHÖNCESİ YERLEŞMELER İLE ÇEVRENİN MODELLENMESİNDE SÖZLÜ TARİH VE ETNOARKEOLOJİNİN YERİ

Sevil GÜLÇUR; Işıl DEMİRTAŞ; Pınar ÇAYLI

Makale detayları

TARİHÖNCESİ YERLEŞMELER İLE ÇEVRENİN MODELLENMESİNDE SÖZLÜ TARİH VE ETNOARKEOLOJİNİN YERİ

Yazarlar:

Sevil GÜLÇUR | Işıl DEMİRTAŞ | Pınar ÇAYLI

Yayıncı:

Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi:

Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2010 Issue 8, pp.275-300

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000642879

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-5013

pISSN:

1304-2440

Özet:

 

Güvercinkayası  Çatalsu, Gülağaç-Aksaray  is situated on a solid rock massive, on the edge of a narrow valley along the right bank of the Melendiz River in Central Anatolia. The settlement was registered in 1994, during the "Aksaray, Nevşehir, Niğde Provinces Survey." The survey area is limited with the ridge of Lake Tuz in  the West, Aksaray-Nevşehir road in the North, Derinkuyu-Niğde line in the East and the northern foothills of  the Mount Hasan and Melendiz Mountains in the South.  Not unlike modern villages and towns, ancient settlements were developed as a consequence of certain  choices of geographical locations according to the ecological and socio-economic conditions of their age.  One component of the oral history and documentation project, started in 2007 under the framework of  the Güvercinkayası regional surveys, is to assess the effect of the utilizable environment on culture. The  programme and goals of this research project can be summarized with the keywords settlement archaeology, prehistoric culture and natural environment, settlement models.  Depending upon the climate and soil structure of Turkey burned or petrified material can be found during archaeological excavations, having been preserved beneath the earth without perishing. A part of these materials can  only be detected through advanced methods of analysis by experts. Even though the acquired data is on the  increase, the necessary information to model the daily life in the background is still very scant. In order to realize these models, ethnoarchaeological records and oral history studies are required, which help develop and shape  perspectives.  Especially, introducing students of archaeology to this kind of multi-layered research method would positively  improve their stance towards their future profession. Again in this context, the appreciation of the significance  of spatial planning within the environment would be influential in viewing archaeology in a more holistic fashion and adopting more broad-based approaches instead of discrete ones when conducting other activities such  as the restoration and protection of prehistoric site.

 

Güvercinkayası  Çatalsu, Gülağaç- Aksaray , İç Anadolu'da Melendiz su yatağının sağ kıyısında, dar korunaklı bir vadinin yatağa açılan kenarında, tek başına yükselen bir kaya masifinin üzerinde konumlanmıştır. Yerleşme 1994 yılında "Aksaray, Nevşehir, Niğde İlleri Yüzey Araştırması" sırasında envantere alınmıştır. Yüzey araştırması alanı, batıda Tuz Gölü eşiği, kuzeyde Aksaray-Nevşehir şosesi, doğuda Derinkuyu-Niğde hattı, güneyde Hasan Dağı ve Melendizler'in kuzeye bakan etekleriyle sınırlıdır.Tıpkı günümüz köy, kasaba ve kentleri gibi, eski yerleşmeler de dönemlerinin ekolojik ve sosyo-ekonomik koşullan doğrultusunda belirli coğrafi konumları seçerek gelişmiştir. Güvercinkayası ve çevre araştırmaları kapsamında, 2007yılında başlatılan sözlü tarih ve belgeleme çalışmalarının bir ayağı, kullanılabilir çevrenin kültüre nasıl yansıdığını saptamaktır. Bu araştırma projesinin programı ve hedefleri yerleşim arkeolojisi, tarihöncesi kültürel ve doğal çevre, yerleşme modelleri anahtar kelimeleriyle özetlenebilir.Ülkemizin iklim ve toprak yapısına bağlı olarak arkeolojik kazılarda, büyük ölçüde toprak altında yok olmadan kalabilen, yanmış ya da petrifiye olmuş malzemeler bulunmaktadır. Bu malzemelerden bir bölümü de, ancak uzmanlarınca ve gelişmiş analiz yöntemleriyle saptanabilmektedir. Elde edilen veriler giderek çoğalsa da, arka plandaki güncel yaşamı modelleyecek bilgiler yine de çok kısıtlı kalmaktadır. Bu modellemeleri gerçekleştirile-bilmek için, bakış açılarını geliştirip yönlendirebilecek etnoarkeolojik kayıtlara ve sözlü tarih çalışmalarına gereksinim duyulmaktadır.Özellikle arkeoloji öğrencilerinin, bu türden çok katmanlı araştırma metotlarıyla tanışmaları, ileride uzmanlaşacakları mesleklerine bakış açılarını olumlu yönde geliştirecektir. Yine bu bağlamda doğal çevreyle birlikte alan planlamasının öneminin kavranması, hem arkeolojinin daha bütünsel bir yaklaşımla ele alınmasında, hem de tarihöncesi alanların korunma ve sergileme konseptleri gibi diğer aktivitelerde de noktasal yaklaşımların yerine daha geniş tabana yayılmış yaklaşımların benimsenmesinde etkili olacaktır.

Makale detayları

TARİHÖNCESİ YERLEŞMELER İLE ÇEVRENİN MODELLENMESİNDE SÖZLÜ TARİH VE ETNOARKEOLOJİNİN YERİ

Yazarlar: Sevil GÜLÇUR | Işıl DEMİRTAŞ | Pınar ÇAYLI

Yayıncı: Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi: Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2010 Issue 8, pp.275-300

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2010

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000642879

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2667-5013

pISSN: 1304-2440

Sayı

Yazarlar:

Sevil GÜLÇUR | Işıl DEMİRTAŞ | Pınar ÇAYLI

Yayıncı:

Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi:

Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2010 Issue 8, pp.275-300

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000642879

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-5013

pISSN:

1304-2440