Türkiye Florasındaki Yabani Carthamus L. Türleri ve Aspir (C. tinctorius L.) Islahında Değerlendirme Olanakları

Yusuf ARSLAN; Duran KATAR; Hümeyra GÜNEYLİOĞLU; İlhan SUBAŞI; Bilal ŞAHİN; Ali Savaş BÜLBÜL

Makale detayları

Türkiye Florasındaki Yabani Carthamus L. Türleri ve Aspir (C. tinctorius L.) Islahında Değerlendirme Olanakları

Yazarlar:

Yusuf ARSLAN | Duran KATAR | Hümeyra GÜNEYLİOĞLU | İlhan SUBAŞI | Bilal ŞAHİN | Ali Savaş BÜLBÜL

Yayıncı:

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü

Dergi:

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 2010 Vol.19 Issue 1-2, pp.1-43

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000905659

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2757-5233

pISSN:

2687-3761

Anahtar kelimeler:

Yabani Carthamus L. türleri; yağ oranı; tohum verimi; soğuğa tolerans

Özet:

 


Our country, as well as being at an intersection of three floristic regions, is rich – among many countries in the world, in terms of plant diversity since she is influenced by climatic differences (Atalay 1994, Arslan ve ark. 2002). In Turkish flora, there are 130 species and 1130 types from Asteraceae (Compositae) family. About 25 types of Carthamus L., a member of this family, are known to exist. The Carthamus L. species have the following types in the Anatolian flora; C. lanatus L., C. dentatus Vahl., C. persicus Willd (syn. C. flavescens Spreng), C. glaucus Bieb. subsp. glaucus, C. tenuis (Bois and Balansa) Bornm. tenuis and C. tenuis (Bois and Balansa) Bornm. subsp gracillimus (Davis 1975). In our country, safflower (C. tinctorius L.) is one of the most important reason for the lack of agricultural development of the existing safflower (C. tinctorius L.) cultivars to drought and cold tolerant of the lack of enough. According to aspire for example, sunflower is more sensitive to cold and drought, but in our country for more than 500 thousand hectares are in the field of agriculture. The biggest obstacle to stepping up the production of safflower in the Central and Eastern Anatolia regions of Turkey is the intolerance of its types to drought and cold weather. The main objective of the safflower improvement programmes is to eliminate these unfavourable conditions and also to improve the types resistant to cold and drought. The basics of breeding the types resistant to cold and drought depend on the types of wild Cartamus L. and through hybrid improvement methods these features will be conveyed to the cultures of Cartamus tinctorius.

.

 


Ülkemiz, üç floristik bölgenin kesişme noktasında bulunmasının yanı sıra sahip olduğu iklim farklılıklarının da etkisiyle bitki türleri bakımından dünyanın zengin ülkeleri arasında yer almaktadır (Atalay 1994, Arslan ve ark. 2002). Ülkemiz florasında Asteraceae (Compositae)  familyasına bağlı 130 cins ve 1130 tür bulunmaktadır. Bu familyaya mensup cinslerden biri olan Carthamus L. cinsine ait dünyada 25 kadar tür olduğu bildirilmektedir. Carthamus L. cinsinin Anadolu florasında C. lanatus L., C. dentatus Vahl., C. persicus Willd (syn. C. flavescens Spreng), C. glaucus Bieb. subsp. glaucus, C. tenuis (Bois ve Balansa) Bornm. tenuis ve C. tenuis (Bois ve Balansa) Bornm. subsp gracillimus türlerinin bulunduğu belirtilmektedir (Davis, 1975). Ülkemizde aspir (C. tinctorius L.) tarımının gelişememesinin en önemli nedenlerinden birisi de mevcut aspir (C. tinctorius L.)  çeşitlerinin yeterince kurağa ve soğuğa toleranslı olmamasıdır. Örneğin ayçiçeği aspire göre soğuğa ve kurağa daha hassastır, ancak ülkemizde 500 bin hektardan fazla alanda tarımı yapılmaktadır. Elbette mevcut aspir çeşitlerinin soğuğa toleransı çok yüksek değildir; ancak bunlar diğer yağ bitkilerine göre kurağa oldukça toleranslıdırlar. Aspir tarımının asıl gelişememe nedeni mevcut çeşitlerin kuru tarım alanlarında düşük tohum verimi ve düşük yağ oranı vermeleridir. Yürütülecek olan aspir (C. tinctorius L.) ıslahı çalışmalarının ana amacı da bu olumsuzluğu ortadan kaldırabilmek için soğuğa ve kuraklığa toleranslı çeşitlerin geliştirilmesi olmalıdır. Soğuğa ve kurağa toleranslılık ıslahının temeli de bu özelliklere sahip kimi yabani Carthamus L. türlerinden bu özellikleri melezleme ıslahı yoluyla kültür türü olan Carthamus tinctorius’a aktarılmasıdır.

.

Makale detayları

Türkiye Florasındaki Yabani Carthamus L. Türleri ve Aspir (C. tinctorius L.) Islahında Değerlendirme Olanakları

Yazarlar: Yusuf ARSLAN | Duran KATAR | Hümeyra GÜNEYLİOĞLU | İlhan SUBAŞI | Bilal ŞAHİN | Ali Savaş BÜLBÜL

Yayıncı: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü

Dergi: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 2010 Vol.19 Issue 1-2, pp.1-43

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2010

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000905659

Sıklık: Aylık

eISSN: 2757-5233

pISSN: 2687-3761

Yabani Carthamus L. türleri; yağ oranı; tohum verimi; soğuğa tolerans

Sayı

Yazarlar:

Yusuf ARSLAN | Duran KATAR | Hümeyra GÜNEYLİOĞLU | İlhan SUBAŞI | Bilal ŞAHİN | Ali Savaş BÜLBÜL

Yayıncı:

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü

Dergi:

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 2010 Vol.19 Issue 1-2, pp.1-43

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000905659

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2757-5233

pISSN:

2687-3761