RHODIAPOLIS PİSKOPOSLUK KİLİSESİ’NE AİTBİR GRUP KORKULUK LEVHASI

Ayça TİRYAK

Makale detayları

RHODIAPOLIS PİSKOPOSLUK KİLİSESİ’NE AİTBİR GRUP KORKULUK LEVHASI

Yazarlar:

Ayça TİRYAK

Yayıncı:

Mersin University

Dergi:

OLBA 2012 Issue 20, pp.483-514

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000531648

Sıklık:

Yıllık

eISSN:

2687-6558

pISSN:

1301-7667

Özet:

 

The ancient city of Rhodiapolis is located in the southeastern part of Lycia, on
 top of a hill where it overlooks Kumluca and Finike Bay (Antalya, Turkey). The
 acropolis of the ancient city of Rhodiapolis (Lycia) houses a three-aisled basilica,
 presumably the Episcopal Church.
 Excavations, undertaken since 2007, revealed numerous pieces of architectural
 sculpture, in particular elaborately ornamented parapet slabs which were discovered in the side aisles of the building. In addition to those valuable findings, wall
 remains between the columns of the nave (probably dated to a later period) are
 discovered. The slabs are mostly found in the north and south aisles, in front of
 these wall remains.
 This article focuses on the four parapet slabs which are in best condition.
 Except slab no.4, the limestone slabs have decorations both on the front and rear
 faces. Slabs No.1 and 2 are found in front of the wall between the columns at the
 south aisle of the church. Both of them have an inscription in Greek being dated to
 5th and 6th centuries. The inscription mentions deacon Epiganos’ donation (of one
 half and one one-third coins) as a votive. Slabs no. 3 and 4 are found in the north
 aisle of the church. There are compositions forming geometric layouts such as
 circle with four loops, star of two squares interlaced, interlaced circles on the front
 faces. The decorations on the front faces are carved in low relief technique whereas
 the rear faces are decorated with scraping technique in a more simplistic way than
 the front face. The decorations on the rear faces are dominated by Malta Crosses.
 In the 2010 excavations, slabs no.1 and 2 and the square post connecting those
 slabs were found in front of the wall. The slabs and the post cover the distance
 between the two columns. Slabs are uncovered in the exact form they are used
 in the intercolumniation between the aisles. The column shaft with a trace of the slab and two clamp holes strengthens the assumption of the slabs’ usage as an
 intercolumniation element. The position of slabs no. 1 and 2 with the inscription
 facing upwards and the letters upsidedown give us hints about the position of those
 slabs. Based on how they were found, and where they were found, the slabs were
 mounted on top of the wall facing the nave and they tumbled down on their rear
 faces. Slabs no 3 and 4 must have been used at the wall of the northern intercolumniation. Even though it remains possible that the slabs formed part of the templon
 screen or the solea due to the motifs symbolizing the Eucharistic ritual, there is no
 archaeological proof to support this assumption.
 Due to their rich compositions, the slabs discussed in this article stand out as
 the most valuable pieces of the Rhodiapolis excavation. Compared with similar
 pieces in other Lycian settlements, they should be dated to 5th and 6th centuries.
 Also the characteristics of the inscription on two of the slabs give us a chance to
 date the church. The slabs display common ornamental characteristics, techniques
 and styles of Lycia. Furthermore, they offer hints about their craftsmen and travelling workshops. Slabs no.1 and 2 do not only stand out with their decorations but
 also give us information about the function of the intercolumniation wall and the
 architecture of the church.

 

Rhodiapolis antik kenti, Likya Bölgesi’nin güneydoğusunda, Kumluca ve
 Finike Körfezi’ne hakim bir tepenin üzerine kurulmuştur. Yerleşimin en yüksek
 yerinde, akropoliste, piskoposluk kilisesi olduğu düşünülen üç nefli bazilikal planlı
 bir yapı yer almaktadır.
 2007 yılından beri devam eden kazı çalışmalarında çok sayıda ve zengin çeşitlilikte mimari plastik taş eser bulunmuştur. Ele geçen taş buluntuların çoğunluğunu
 kaliteli işçilikleri ve erken Bizans döneminin süsleme repertuarına ait zengin
 bezemeleriyle korkuluk levhaları oluşturmaktadır. Bu zengin buluntuların yanısıra,
 alışılmamış bir özellik olarak, nefleri ayıran sütunların arasına inşa edilmiş, daha
 geç bir döneme ait duvarlarla karşılaşılmıştır. Kazı çalışmalarında ele geçirilen
 levhalar, yoğun olarak, bu duvar boyunca kuzey ve güney nefte yapılan kazılarda
 bulunmuşlardır. Ele geçen bu buluntular sayesinde de bu duvarın işlevi ortaya
 çıkarılmıştır.
 Bu makalede levhalar arasından en iyi durumda olan dört adet korkuluk levhası
 ele alınarak incelenmiştir. Kireçtaşından yapılmış levhaların – 4 numaralı levha
 dışında – ön ve arka yüzleri süslemelidir. 1 ve 2 numaralı levhalar, kilisenin güney
 nefinde, sütunların arasına örülmüş duvarın hemen önünde bulunmuşlardır. Her
 iki levhanın üzerinde 5. ve 6. yüzyıla tarihlenen Yunanca bir yazıt yer alır. Yazıtta
 diakon Epigonos’un adağını yerine getirerek, bir yarım ve bir adet üçte bir altın
 sikke bağışladığı yazmaktadır. 3 ve 4 numaralı levhalar kilisenin kuzey nefinde
 bulunmuşlardır. İncelenen levhaların ön yüzlerinde kabartma tekniğinde döngüsel
 kompozisyonlar oluşturan geometrik düzenlemeler (dört ilmikli daireler, iç içe geçmiş kare motifleri, birbirine geçmiş daireler vb.) görülür. Arka yüzlerinde ise
 kazıma tekniğinde, Malta haçının hakim olduğu, ön yüze kıyasla daha sade süslemeler kullanılmıştır.
 2010 kazı sezonunda, 1 ve 2 numaralı levhalar ve aralarında bu levhaları birbirine bağlamak için kullanılan tek yüzü bezeli paye duvarın hemen önünde ortaya
 çıkarılmışlardır. Paye ile birlikte levhaların uzunluğu, iki sütunun arasındaki açıklığa denk gelmektedir. Levhalar, nef ayırımında kullanıldıkları şekliyle bulunmuşlardır. Bunu destekleyen önemli bir başka buluntu da, üstünde levha izi ve levhanın
 bağlandığı iki dübel deliği bulunan sütun gövdesidir. 1 ve 2 numaralı levhalar,
 yazıtın yer aldığı ön yüzleri yukarı bakacak şekilde ve yazıttaki harfler ters okunacak şekilde bulunmuşlardır. Levhaların bulunuş şekillerinden levhaların duvarın
 üstünde, orta nefe bakacak şekilde konumlandırılmış oldukları ortaya çıkmaktadır.
 Levhaların yazıtlı ön kısımları orta nefe bakarken güney nefe devrildiklerini ve
 arka yüzleri yere gelecek şekilde düştükleri tespit edilmiştir. 3 ve 4 numaralı levhalar da, kuzey nef ayrımı üzerinde yer alan duvarda kullanılmış olmalıdırlar. Ökaristi
 ayinini simgeleyen bezemelerin üzerlerinde yer alması, bu levhaların başlangıçta
 templon veya soleada kullanılmış olduklarını düşündürtse de, bunu destekleyecek
 herhangi bir veri mevcut değildir.
 Bu makalede ele alınan levhalar, zengin kompozisyonları ve tüme yakın
 olmalarıyla Rhodiapolis Kilisesi’nin en değerli buluntuları arasındadır. Taşıdıkları
 süslemeler açısından benzer örneklerle karşılaştırıldıklarında 5. ve 6. yüzyıllara
 tarihlenmektedirler. Levhalardan ikisinin üzerlerinde bulunan yazıtın özellikleri,
 hem levhalar hem de kilise için yapılan tarihlemeyi doğrulama imkânı sunmaktadır. Levhalar, Likya Bölgesi’ne özgü ortak bezeme, teknik ve üslup özelliklerini
 barındırmakta, hatta gezici bir atölyenin elinden çıktıklarına dair ipuçları sunmaktadır. Süsleme kompozisyonu ile ön plana çıkan levhalardan ikisi, 1 ve 2 numaralı
 levhalar, bulunuş biçimleri ve kullanım şekilleriyle kilisenin mimarisi hakkında
 bilgi vermekte ve nef ayrımında yer alan duvarın kullanım amacını açıklamaktadır.

Makale detayları

RHODIAPOLIS PİSKOPOSLUK KİLİSESİ’NE AİTBİR GRUP KORKULUK LEVHASI

Yazarlar: Ayça TİRYAK

Yayıncı: Mersin University

Dergi: OLBA 2012 Issue 20, pp.483-514

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000531648

Sıklık: Yıllık

eISSN: 2687-6558

pISSN: 1301-7667

Sayı

Yazarlar:

Ayça TİRYAK

Yayıncı:

Mersin University

Dergi:

OLBA 2012 Issue 20, pp.483-514

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000531648

Sıklık:

Yıllık

eISSN:

2687-6558

pISSN:

1301-7667