Divan Edebiyatında Nakş ve Nakkaş 1: İlk Yüzyıllar

Fatma Büyükkarcı YILMAZ

Makale detayları

Divan Edebiyatında Nakş ve Nakkaş 1: İlk Yüzyıllar

Yazarlar:

Fatma Büyükkarcı YILMAZ

Yayıncı:

Divan Edebiyatı Vakfı

Dergi:

Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.12 Issue 12, pp.13-28

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000771634

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2792-0836

pISSN:

1308-6553

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Mani, the founder of Manichaeism, in his lifetime wrote  his teachings in a book called “Erjeng” and he ornamented  a chapter of his book with drawings describing the  universe. Since drawings in “Erjeng” are so beautiful, the  book was shown as a miracle coming from the sky and  therefore Mani was attributed to be a miniaturist. That  illustrated periodical which consists of seven inscriptions  and an illustration chapter is also known as “Nigâr”,  “Nigâristan”, “Engelyûn” or “Erteng”.  Also within the divan literature, the beauty of the lover,  her image being engraved into the lover’s heart and  creativity attribute of Allah were mentioned through  various literary arts by using the miniature (nakş), the  miniaturist (nakkaş), and other related words and terms  (musavvir, nigâr, Mani, and Erjeng). In order to determine  how these words and terms were used in divan  poetry, limiting the search in terms of the era, four poets  from XIV. and XV. centuries were selected and their  poems were analyzed. Those poets are Kadı Burhaneddin  (d. 800/1398), Şeyhî (d. later than 832/1429), Ahmed  Paşa (d. 902/1497), and Necati Beg (d. 914/1509). In this  way, it is tried to manifest in which context these words  and terms were used in these centuries when the divan  literature started to develop.

 

Maniheizm dininin kurucusu Mani, sağlığında öğretilerini  Erjeng adlı kitabında yazıya geçirmiş ve kitabının bir  bölümünü kâinatı tasvir eden çizimlerle süslemiştir. Bu  resimler çok güzel olduğu için bu kitap, gökten inen bir  mucize olarak gösterilmiş ve bundan dolayı da Mani'ye  nakkaşlık isnad edilmiştir. Yedi yazıt ve bir resim bölümünden  oluşan bu resimli mecmua Nigâr, Nigâristan,  Engelyûn veya Erteng adlarıyla da bilinir.  Divan edebiyatında da nakş, nakkaş ve ilgili diğer kelime  ve terimler (musavvir, nigâr, Mani ve Erjeng gibi)  kullanılarak çeşitli oyunlar ve edebi sanatlar vasıtasıyla  sevgilinin güzelliğinden, onun hayalinin aşığın gönlüne  nakşedilmiş olmasından, Allah'ın yaratıcılık vasfından  bahsedilmiştir. Bu kelime ve terimlerin divan şiirinde nasıl  kullanıldığını tespit etmek amacıyla dönem bakımından da  sınırlamaya gidilerek XIV. ve XV. yüzyıllardan dört şair  seçilmiş ve divanları taranmıştır. Bu şairler Kadı Burhaneddin  (ö. 800/1398), Şeyhî (ö. 832/1429’dan sonra),  Ahmed Paşa (ö. 902/1497) ve Necati Beg (ö.  914/1509)'dir. Böylece divan edebiyatının gelişmeye  başladığı bu yüzyıllarda bu kelime ve terimlerin hangi  bağlamlarda kullanıldığı ortaya konmaya çalışılacaktır.

Makale detayları

Yazarlar: Fatma Büyükkarcı YILMAZ

Yayıncı: Divan Edebiyatı Vakfı

Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.12 Issue 12, pp.13-28

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2014

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000771634

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2792-0836

pISSN: 1308-6553

Sayı

Yazarlar:

Fatma Büyükkarcı YILMAZ

Yayıncı:

Divan Edebiyatı Vakfı

Dergi:

Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.12 Issue 12, pp.13-28

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000771634

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2792-0836

pISSN:

1308-6553