HARFTEN SESE, HARFTEN GÖRÜNTÜYE BÂKÎ’DE SES-AHENK-GÖRÜNTÜ

Dr. Hasan KAPLAN

Makale detayları

HARFTEN SESE, HARFTEN GÖRÜNTÜYE BÂKÎ’DE SES-AHENK-GÖRÜNTÜ

Yazarlar:

Dr. Hasan KAPLAN

Yayıncı:

Nazım Hikmet POLAT

Dergi:

Türklük Bilimi Araştırmaları 2014 Issue 36, pp.207-225

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000716030

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6915

pISSN:

1300-7874

Özet:

 

There are various ways of obtaining, creating harmony in poems. Among these ways, notably the repetitions that contribute to the musical quality of the poem by forming a harmony have become one of the most widely used sources used by the poets in every era. The poets have created harmony by repeating vowels and consonants in the smallest unit of sound repetitions. Nowadays, the terms assonance and alliteration are used for the sound repetitions within the analysis of harmony. Alliteration is the repetition of consonants to form harmony. The art of alliteration contributes to the poem in both audial and visual ways. Classical Ottoman poetry is based on a literary language which is called Ottoman Turkish. The source of this literary language is the Arabic alphabet. It is known that poets of the classical Ottoman poetry used the letters of this alphabet as several similitude elements. It is possible to say that the sound and plastic values of the letters were taken into consideration by poets when they were used as similitude elements. In this study the unity of sound-image-harmony provided by alliteration in the poetry of Bâkî, who has been one of the greatest poets of the classical Ottoman poetry, is elaborated. When making alliteration Bâkî provided harmony by sound repetition and added visuality to poem by images of letters which are the sources of sounds. Thus Bâkî provided his poems with a two-dimensional quality: visual and audial values. Repetition of sounds is not the only quality to be taken into account in examining alliterations. The visual contribution of the sounds repeated by the poet when making alliterations to the couplet, the cycle of these sounds and the effect of these sounds on meaning and harmony should also be considered.

 

Şiirde ahengi sağlamanın çeşitli yolları vardır. Bunların başında gelen ve bir uyum oluşturarak şiire müzikal değer katan tekrarlar, her dönem şairlerin başvurduğu kaynaklardan biri olmuştur. Bunların en küçük birimi olan ses tekrarlarında, şairler ünlü veya ünsüz sesleri yineleyerek ahengi sağlamışlardır. Günümüzde armoni başlığında incelenen ses tekrarları için asonans ve aliterasyon terimleri kullanılmaktadır. Aliterasyon, ünsüz harflerin bir ahenk oluşturacak şekilde yinelenmesidir. Aliterasyon sanatı, hem sessel hem de görsel olarak şiire katkı sağlar. Divan edebiyatı Osmanlı Türkçesi diye isimlendirilen bir yazı diline dayanmaktadır. Bu yazı dilinin kaynağı da Arap alfabesidir. Divan şairlerinin bu alfabedeki harfleri çeşitli teşbih unsurları olarak kullandığı bilinmektedir. Harflerin teşbih unsuru olarak kullanılırken şairler tarafından taşıdığı ses ve plastik değerinin dikkate alındığını söyleyebiliriz. Bu çalışmada divan edebiyatının büyük şairlerinden biri olan Bâkî’nin şiirlerinde aliterasyon ile sağladığı ses-görüntü-ahenk birlikteliği üzerinde durulmuştur. Bâkî, aliterasyon yaparken ses tekrarıyla hem ahengi sağlamakta hem de sesin kaynağı olan harfin görüntüsüyle şiire bir görsellik katmaktadır. Bâkî böylece şiirine iki yönlü bir özellik sağlamaktadır: Görsel ve işitsel değer. Aliterasyon incelemelerinde sadece ses tekrarına dikkat edilmemelidir. Şairin aliterasyon yaparken tekrarladığı seslerin görsel olarak beyte olan katkısına, bu seslerin dizilimi ile anlam ve ahenge olan etkisine de bakılmalıdır.

Makale detayları

HARFTEN SESE, HARFTEN GÖRÜNTÜYE BÂKÎ’DE SES-AHENK-GÖRÜNTÜ

Yazarlar: Dr. Hasan KAPLAN

Yayıncı: Nazım Hikmet POLAT

Dergi: Türklük Bilimi Araştırmaları 2014 Issue 36, pp.207-225

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000716030

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2564-6915

pISSN: 1300-7874

Sayı

Yazarlar:

Dr. Hasan KAPLAN

Yayıncı:

Nazım Hikmet POLAT

Dergi:

Türklük Bilimi Araştırmaları 2014 Issue 36, pp.207-225

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000716030

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6915

pISSN:

1300-7874