Ayvalık  Balıkesir  Alibey/Cunda Adası Kentsel Mimarlık Envanteri 2005-2006

Ayten ERDEM; Rabia ÖZAKIN; Uzay YERGÜN

Makale detayları

Ayvalık Balıkesir Alibey/Cunda Adası Kentsel Mimarlık Envanteri 2005-2006

Yazarlar:

Ayten ERDEM | Rabia ÖZAKIN | Uzay YERGÜN

Yayıncı:

Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi:

Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2007 Issue 6, pp.77-97

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000642941

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-5013

pISSN:

1304-2440

Özet:

 

Cunda Island is a settlement within the urban  boundaries of Ayvalık today. It has preserved  its traditional fabric and characteristics, with  ıts churches, monasteries, mills, shops and  houses. Cunda and its surroundings were called "Moshonisia/Moschonesi which means  "musk-scented island", by the local Greek  population. The island came under Ottoman  sovereignty in the 15th century. In the Ottoman period, it was named "Cezire-i  island of   Yunda"/ Yunda/ Yund/ Cunda. In 1862, Cunda  became an independent municipality of Ayva¬  lık, and in 1908 became a subdistrict. After  the Lausanne Treaty  1923  it was included in  the compulsory exchange of population. Cun¬  da Island has been known as "Alibey Island"  since 1980.  The urban conservation area on Cunda con¬  sists of two neighbourhoods in the southern  part of the Island. Most of the town has a grid plan consisting of perpendicular and parallel  streets. Âşıklar Hill, the region of the the  earliest settlement, is the highest part of the  town. The commercial center is located on  the southern shore. The urban architecture  that was created by the local Greek populati¬  on is magnificent, especially in the section  near the shore and reflecting the wealth and  power of their owners. The adjoining two and  three-storey stone houses lining the streets  have back gardens. Generally the houses ha¬  ve plans with an inner hall and two entrance  doors. One of the doors leads to the olive oil  depots while the other provides access to the  home. The eclectically styled houses dating  from the mid-19th century have features  inspired by ancient period architecture. The  most distinctive characteristics of the houses  are doors, balconies, oriel windows, stone  consoles, iron supports and local pink stone  casings.  The work on the "Ayvalık  Balıkesir  Alibey/  Cunda Urban Architecture Inventory" started  in 2005 within the framework of the Cultural  Inventory Project of Turkey being carried out  by the Turkish Academy of Sciences  TÜBA .  The first part of the field study was carried  out between 19-25 September 2005 and 12¬  19 February 2006. During this period the tra¬  ditional fabric surrounding the Taksiyarhis  Church studied but the entire site area could  not be covered.

 

Balıkesir'in Ayvalık ilçesine bağlı Alibey  Cunda  Adası manastırları, kiliseleri, evleri, dükkânları, değirmenleri ve homojen kent dokusu ile özgün niteliklerini koruyabilmiş tarihi yerleşmelerimizden biridir. Ada ve çevresine burada yaşayan Rum nüfus tarafından "güzel kokulu ada " anlamında Moshonisia /Moschonesi adı verilmiştir. Osmanlılar ise adayı "Cezire-i Yunda / Yunda Adası veya Yund Adası/ Cunda " olarak adlandırmıştır. 15. yüzyılda Osmanlı yönetimine giren ve Midilli Mutasarrıflığına bağlı bir ilçe olan Cunda, 1862 yılında Ayvalık'tan bağımsız bir belediye, 1908 yılında da bucak olmuştur. Kurtuluş Savaşı sonrasında boşaltılan adaya Lozan Antlaşmasından sonra Girit ve Midilli'den gelen mübadiller yerleştirilmiştir. Cunda adası, 1980 yılından beri "Alibey Adası" olarak anılmaktadır.Ayvalık Belediyesi sınırları içinde bulunan Alibey Adası kentsel "sit" alanı, adanın Ayvalık'a bakan güney kısmında, Cunda yerleşiminin iki mahallesinin sınırları içinde yer almaktadır. Geleneksel yerleşimin tamamını kapsayan kentsel "sit" alanı, Âşıklar Tepesi ile bu tepenin denize doğru uzanan yamaçları ve etekleri üzerinde yer alır. Yerleşmenin ilk kurulduğu yer olduğu düşünülen Âşıklar Tepesinde organik, güneydeki sahilde ve bu sahile inen yamaçlarda ise ızgara planlı sokak düzeni hâkimdir. Tek ya da iki katlı, bitişik düzenli kagir dükkânlardan oluşan ticari merkez, güneydeki sahil bölgesinde uzanır. 18. yüzyıldan 20. yüzyılın ilk yıllarına kadar çoğunlukta olan Rum nüfusun oluşturduğu kent mimarisi, özellikle sahile yakın bölgede, varlıklı sahiplerinin gücünü yansıtır biçimde görkemlidir. 19. yüzyılın ortalarından itibaren inşa edilmiş eklektik üsluptaki evlerde Antikçağ mimarisinin etkileri görülür. Arnavut kaldırımlı sokakların kenarlarında bitişik düzenli, 2 ya da 3 katlı ve taş beden duvarlı olarak inşa edilmiş evlerin en belirgin özellikleri, bir niş içine alınmış anıtsal kapıları, balkonları, çıkmaları, metal destekleri ya da taş konsolları ile pembe renkli Sarımsak taşından yapılmış söveleridir.Türkiye Bilimler Akademisinin  TÜBA  Türkiye Kültür Envanteri Projesi kapsamında yürütülen Ayvalık  Balıkesir  Alibey/ Cunda Adası Kentsel Mimarlık Envanter Projesine  proje no: B12  2005 yılında başlanmıştır. Projenin birinci dönem alan çalışmasının ilk bölümü 1925 Eylül 2005 ve 12-19 Şubat 2006 tarihleri arasında iki aşamada gerçekleşmiştir. Bu çalışmada, "sit" alanının yalnızca bir bölümü; Taksiyarhis Kilisesi ve çevresindeki geleneksel doku, incelenebilmiştir.

Makale detayları

Ayvalık Balıkesir Alibey/Cunda Adası Kentsel Mimarlık Envanteri 2005-2006

Yazarlar: Ayten ERDEM | Rabia ÖZAKIN | Uzay YERGÜN

Yayıncı: Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi: Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2007 Issue 6, pp.77-97

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2007

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000642941

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2667-5013

pISSN: 1304-2440

Sayı

Yazarlar:

Ayten ERDEM | Rabia ÖZAKIN | Uzay YERGÜN

Yayıncı:

Türkiye Bilimler Akademisi

Dergi:

Turkish Academy of Sciences Journal of Cultural Inventory 2007 Issue 6, pp.77-97

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000642941

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-5013

pISSN:

1304-2440