Kutadgu Bilig’de Geçen ve Komul Ağzı’nda Korunmuş Olan Bazı Fiiller Üzerine

Mihrigül HELİL

Makale detayları

Kutadgu Bilig’de Geçen ve Komul Ağzı’nda Korunmuş Olan Bazı Fiiller Üzerine

Yazarlar:

Mihrigül HELİL

Yayıncı:

Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.37-59

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000719436

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4954

Özet:

 

Linguistic features of Kutadgu Bilig are well studied by researchers from all over the world. But the number of comparative studies between the language of Kutadgu Bilig and the modern Turkish is quite low. Nevertheless, this is a very important issue for Kutadgu Bilig research.As well known, the Uyghur literary language has been formed under the influence of Gulja and Urumqi dialects. As the standard language affects every aspect of other dialects, even more than ever, Uyghur dialects have to be studied and recorded by researchers as soon as possible. Within contemporary dialects of Uyghur, the Komul dialect is distinguished having more archaic elements. For this reason, even though many studies have been done on the words which occur in Divanu Lugatit Turk and survive in Komul dialect in China; the comparison with Kutadgu Bilig’s vocabulary has been dealt for the first time in this article.In this paper we have categorized the verbs found in Kutadgu Bilig and preserved in Komul dialect but not in the literary Uyghur or other dialects’ vocabularies, in three groups. The first groupconsists of the verbs which have a different form in the standard language but preserved in their original pronunciation in Komul dialect; in the second group are the verbs which can be found in the literary language in same form but in a different meaning while the original meanings are preserved in the Komul dialect; finally we have demonstrated verbs preserved only in the Komul dialect in terms of both the pronunciation and the meaning.

 


Kutadgu Bilig’in dil özellikleri hakkında dünyada çok sayıda araştırma yapılmıştır. Bununla beraber Kutadgu Bilig’in dilini günümüz Türk dilleriyle karşılaştırmalı olarak ele alan çalışmalaroldukça azdır. Oysa bu konu Kutadgu Bilig araştırmaları için büyük önem arz eder.Bilindiği gibi, Uygur yazı dili Gulca ve Ürümçi ağızlarının etkisinde şekillenmiş bir yazı dili olup, yazı dili resmi olarak belirlendiği günden bu yana Çağdaş Uygurcanın diğer ağızlarını belirli düzeyde etkilemektedir, özellikle günümüzde bu etki her zamankinden daha derin biçimde görülmektedir. O yüzden Uygurcanın ağızları üzerine çeşitli alanlardaki araştırmaların bir an evvel yapılması gerekmektedir. Günümüz Uygurcasının ağızları içinde Komul Ağzı eskicil unsurları daha çok taşıdığından biraz farklıdır. Bu sebepten Çin’de Komul ağzında bulunan Dîvânü Lugati’t-Türk’teki kelimeler hakkında pek çok araştırma yapılmıştır ancak Komul ağzıyla Kutadgu Bilig'deki söz varlığı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma yapılmamıştır.Bu makalede, Kutadgu Bilig’de geçen fiillerden, Uygur yazı dilinde ve Uygurcanın öteki ağızlarında görülmeyip Komul ağzında korunan fiiller üç kategoride incelendi. İlk önce Komul ağzındaşeklen korunan fakat yazı dilinde farklı biçimde olan fiiller; akabinde şeklen yazı dilinde de görülen ancak anlam bakımından Komul ağzında korunmuş olan fiiller; son olarak hem şekil hem anlam bakımından yalnızca Komul ağzında görülen fiiller gösterildi.

.

Makale detayları

Kutadgu Bilig’de Geçen ve Komul Ağzı’nda Korunmuş Olan Bazı Fiiller Üzerine

Yazarlar: Mihrigül HELİL

Yayıncı: Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.37-59

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000719436

Sıklık: Aylık

eISSN: 2687-4954

Sayı

Yazarlar:

Mihrigül HELİL

Yayıncı:

Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.37-59

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000719436

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4954