Suvarṇaprabhāsa-Sūtra’nın Eski Uygurca ve Çince Çevirileri Üzerine Bir Değerlendirme (15. Bölüm 149-171. Satırlar Arası)

Hüsnü Çağdaş ARSLAN

Makale detayları

Suvarṇaprabhāsa-Sūtra’nın Eski Uygurca ve Çince Çevirileri Üzerine Bir Değerlendirme (15. Bölüm 149-171. Satırlar Arası)

Yazarlar:

Hüsnü Çağdaş ARSLAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2020 Issue 49, pp.185-210

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657161

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 

In this study, the remaining part between 149th-171st lines of Chapter
15 titled as sarasvati atl(ı)g t(e)ŋri kızı ötüg ötünmek “the requesting
(/presentation) of the goddess named as Sarasvati” is discussed of the
sutra book named in Sanskrit Suvarṇaprabhāsa-sūtra, which was a sutra
book of Mahāyāna Buddhism (大乘佛教 Dàshèng Fójiào) and translated
into Chinese by Yì Jìng and from Chinese into Old Uighur by Shingko
Sheli Tutung, known with its Old Uighur name, Altun Yaruq (Golden
Light) Sutra. The aim of this study is to make a comparative evaluation by
considering two translation texts on the basis of such questions as “Should
the translation be verbum e verbu, the word for word or sensum exprimere
de sensu, the translation of meaning?” However, it is also aimed to briefly
explain some of the basic concepts of Buddhism such as toyın, nom ėligi
etc. in the Old Uighur text and 呪 zhòu, 菩提 pútí etc. in the Chinese text,
and to reach some conclusions about the translation attitude of Shingko
Sheli Tutung on the basis of this sample. Firstly, theoretical information
about the subject is presented here. Then, since the path followed in the
study was text comparison, the texts of comparative translation in Old
Uighur & Chinese of the part between 149th-171st lines of the 15th Chapter
of Altun Yaruq and the translations of these texts into Turkish in Turkey
were given respectively. Later, the explanations about the texts were made
and the results of the comparative evaluation were tried to be presented.
In addition, the fragments from Turfanforschung Digitales Turfan-Archiv
[Turfan Research Digital Turfan Archive] and Radlov-Malov publication
are given in the appendix section at the end of the article so that the
researchers can easily access the relevant documents.

 

Bu çalışmada, Mahāyāna Budizmine (大乘佛教 Dàshèng Fójiào) ait
bir sutra kitabı olan ve Yì Jìng tarafından Çinceye, Şingko Şeli Tutung
tarafından Çinceden Eski Uygurcaya çevrilen Sanskritçe Suvarṇaprabhāsa-
sūtra’nın, Eski Uygurca bilinen adıyla Altun Yaruk (Altın Işık) Sutrası’nın,
sarasvati atl(ı)g t(e)ŋri kızı ötüg ötünmek “Sarasvati adlı tanrıça(
nın) ricada bulunması (/arz edişi)” başlığını taşıyan 15. bölümünün
149-171. satırları arasında kalan parçaları ele alınmıştır. Özellikle bugüne
kadar çeviri bilimi içerisinde tartışılagelen “verbum e verbu, sözcüğü
sözcüğüne çeviri mi olmalı yoksa sensum exprimere de sensu, anlamın
çevirisi mi olmalı?” soruları temelinde iki çeviri metin göz önüne alınmış
ve karşılaştırmalı bir değerlendirmenin yapılması amaçlanmıştır. Bununla
birlikte, Eski Uygurca metinde geçen toyın, nom ėligi vb. ile Çince
metinde geçen 呪 zhòu, 菩提 pútí vb. gibi Budizmin temel kavramlarından
bazılarının kısaca açıklanması ve bu örneklem temelinde Şingko Şeli
Tutung’un çeviri tutumuyla ilgili bazı çıkarımlara ulaşılması da amaçlanmıştır.
Burada öncelikle konuyla ilgili kuramsal bilgiler sunulmuştur.
Ardından, çalışmada izlenen yol metin karşılaştırması olduğundan, Altun
Yaruk’un 15. bölümünün 149-171. satırları arasındaki parçanın Eski
Uygurca-Çince karşılaştırmalı çeviri metinleri ile Türkiye Türkçesine
aktarmaları sırasıyla verilmiştir ve metinlerle ilgili açıklamalar yapılarak
karşılaştırmalı değerlendirmenin sonuçları sunulmaya çalışılmıştır. 
Ayrıca araştırmacıların konuyla ilgili belgelere rahatça ulaşabilmesi için Turfanforschung
Digitales Turfan-Archiv’den [Turfan Araştırmaları Dijital
Turfan Arşivi] ve Radlov-Malov yayınından alınan fragmanlar, yazının
sonunda bulunan ekler kısmında verilmiştir.

Makale detayları

Suvarṇaprabhāsa-Sūtra’nın Eski Uygurca ve Çince Çevirileri Üzerine Bir Değerlendirme (15. Bölüm 149-171. Satırlar Arası)

Yazarlar: Hüsnü Çağdaş ARSLAN

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2020 Issue 49, pp.185-210

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657161

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Hüsnü Çağdaş ARSLAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2020 Issue 49, pp.185-210

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657161

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077