CERH-TA‘DÎLDE RIVAYETLERIN MUÂRAZASI: HAMMÂD B. SELEME’NIN KAYS B. SA‘D RIVAYETI ÖZELINDE

Fikret ÖZÇELİK

Makale detayları

CERH-TA‘DÎLDE RIVAYETLERIN MUÂRAZASI: HAMMÂD B. SELEME’NIN KAYS B. SA‘D RIVAYETI ÖZELINDE

Yazarlar:

Fikret ÖZÇELİK

Yayıncı:

Cukurova University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2020 Vol.20 Issue 1, pp.138-158

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000938748

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6427

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


In this study, the
narrations reported by Hammâd b. Seleme from Kays b. Sa‘d were examined. Hammâd
b. Seleme was accepted as reliable by Hadith Critics, but his hadiths narrated
from Kays b. Sa‘d were discussed and for this reason, some scholars refrained from
narrating from him. Hadith scholars stated that the reason for Hammâd's mistake
was that he lost Kays' book and narrated it by heart. Based on this claim of
Hadith critics, a general approach such as “Hammâd made a mistake in the
hadiths narrated from Kays” was adopted and this statement has taken place in
many cerh-ta‘dîl and ilel (special) works. Accordingly, we addressed the
hadiths narrated by Hammâd b. Seleme from Kays b. Sa‘d by the method of
dispute. Because, through this method, it is possible to determine the
situations which may cause the disaffirmation of the narrator such as the
relevant narrator's reports, his opposition to reliable narrators and his
tafarrud in a hadith by presenting the narration of any narrator to the hadiths
of other narrators.

As a result of our
research on Hammâd b. Seleme, we have determined that Hammâd did not oppose to
reliable narrations in many hadiths narrated from Kays, but on the contrary,
the hadiths narrated by him were narrated by other reliable narrators. Likewise,
we have seen that the hadiths that Hammâd did tafarrud are very few in number.
In this context, it can be thought that it is a serious criticism about Hammâd
to think that Hammâd b. Seleme made mistakes in all the hadiths he narrated
from Kays b. Sa‘d, and that some scholars who had authority in the hadith
science did not narrate from him according to this claim. Some scholars have
claimed that Hammâd lost his memory in the last period of his life and made
mistakes because of this. Even if this claim is accepted to be true, it does
not require that the hadiths narrated by Hammâd from Kays are invalidated. The
most important evidence that weakens the negative claim regarding Hammâd is
that the hadiths narrated by Hammâd from Kays comply with the narrations of the
narrators accepted as reliable. Based on these facts, it can be said that the
criticisms about Hammâd do not comply with the practice, namely the narrations
of Hammâd. Therefore, instead of making a general claim as if Hammâd made
mistakes in the hadiths narrated from Kays, we believe that the hadiths
narrated by Hammâd from Kays should be examined one by one. In this study, we
tried to achieve this.

.

 


Bu çalışmada Hammâd b. Seleme’nin Kays b. Sa‘d’dan naklettiği
rivayetler incelenmiştir. Hammâd b. Seleme Hadis münekkitleri tarafından sika
kabul edilmiş; ancak onun Kays b. Sa‘d’dan rivayet ettiği hadisler tartışılmış
ve bundan olsa gerektir ki, bazı âlimler ondan rivayet etmekten imtina
etmiştir. Hadis âlimleri, Hammâd’ın hatasının nedeninin Kays’ın kitabını
kaybetmesi ve ezberinden rivayet etmesi olduğunu söylemişlerdir. Bu söyleme
binaen de “Hammâd, Kays’tan rivayet ettiği hadislerde hata yapmıştır” gibi
genel bir yaklaşım benimsenmiş ve bu ifade birçok cerh-ta‘dîl ve ilel eserinde
yer almıştır. Biz de bu iddiadan yola çıkarak Hammâd b. Seleme’nin Kays b.
Sa‘d’dan rivayet ettiği hadisleri muâraza yöntemiyle ele aldık. Zira bu
yöntemle herhangi bir râvinin rivayetini başka râvilerin hadislerine arz ederek
söz konusu râvinin zabtı, sika râvilere muhalefeti ve hadiste teferrüdü gibi
râvinin cerhine sebep olabilecek durumların tespiti yapılabilmektedir.

Hammâd b. Seleme ile ilgili yaptığımız arz neticesinde aslında
Hammâd’ın, Kays’tan rivayet ettiği birçok hadiste sika râvilere muhalefet
etmediğini, bilakis onun rivayet ettiği hadislerin başka sika râviler
tarafından da nakledildiğini tespit ettik. Aynı şeklide Hammâd’ın teferrüd
ettiği hadislerin de çok az olduğunu gördük. Bu bağlamda Hammâd b. Seleme’nin
Kays’tan rivayet ettiği hadislerde hata yaptığını düşünmenin ve hadis ilminde
otorite olan bazı âlimlerin ondan rivayette bulunmamasının Hammâd ile ilgili
ağır bir tenkit olduğu düşünülebilir. Bazı âlimler de Hammâd’ın ömrünün son
döneminde hafıza kaybına maruz kaldığını ve bundan dolayı hata yaptığını ifade
etmişlerdir. Bu iddia doğru kabul edilse bile yine Hammâd’ın Kays’tan rivayet
ettiği hadislerin terkini gerekli kılmaz. Zira Hammâd ile ilgili olan olumsuz düşünceyi
zayıf kılan en önemli delil, Hammâd’ın Kays’tan rivayet ettiği hadislerin sika
kabul edilen râvilerin rivayetlerine uygunluk arz etmesidir. Bu gerçeklerden
hareketle Hammâd ile ilgili yapılan tenkitlerin pratiğe yani Hammâd’ın
rivayetlerine pek de uymadığı söylenebilir. Dolayısıyla Hammâd, Kays’tan
rivayet ettiği hadislerde hata yapmıştır gibi genel yaklaşımda bulunmak yerine
Hammâd’ın Kays’tan rivayet ettiği hadislerin tek tek incelenmesi gerektiğini
düşünüyoruz. Biz de çalışmamızda bunu yapmaya çalıştık.

.

Makale detayları

CERH-TA‘DÎLDE RIVAYETLERIN MUÂRAZASI: HAMMÂD B. SELEME’NIN KAYS B. SA‘D RIVAYETI ÖZELINDE

Yazarlar: Fikret ÖZÇELİK

Yayıncı: Cukurova University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2020 Vol.20 Issue 1, pp.138-158

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000938748

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2564-6427

Hammâd b. Seleme

Kays b. Sa‘d

hadis

muâraza

tenkit

Sayı

Yazarlar:

Fikret ÖZÇELİK

Yayıncı:

Cukurova University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2020 Vol.20 Issue 1, pp.138-158

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000938748

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6427