Bütünleşmiş Kültürün Toplumsal Dinamikleri: Sorokin’in Uygarlık(lar) Okuması

M. Fatih KARAKAYA

Makale detayları

Bütünleşmiş Kültürün Toplumsal Dinamikleri: Sorokin’in Uygarlık(lar) Okuması

Yazarlar:

M. Fatih KARAKAYA

Yayıncı:

Istanbul University

Dergi:

İstanbul University Journal of Sociology 2018 Vol.38 Issue 2, pp.377-402

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000728305

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-6931

Özet:

 


Sorokin analyses society and culture from an historical and dynamic point of view. In his seminal works in

which he scrutinizes on the culture and civilizations, he sees the course of mentality transform societies

within long-term and non-identical cycles. The mentalities behind those social changes or the truth systems,

as Sorokin names them, are diffused into the social tissue. For Sorokin, all cultural systems are integrated

cultures, dominated as they are by such truth systems. Sorokin sees culture in an antagonistic way that travels

from ideational to sensate cultural systems via a perfect midway, i.e. idealistic culture. Each of these cultural

systems have their own mentalities, knowledge and truth systems, philosophy and worldviews, perceptions

of the religious and the sacred, judgment of right and wrong, styles of art and literature, moral and common

laws, social relation forms, economical and political organizations. As a harsh critique of culture theorists like

Danilevski, Spengler, and Toynbee as well as modern Western civilization, Sorokin also inspires intellectuals

across non-Western modernities, from Mexico to India, Brazil, Russia, Japan, and Turkey.

.

 


Sorokin toplum ve kültürü tarihsel ve dinamik bir bakışla ele almaktadır. Kültür ve uygarlık meselelerini

didiklediği eserlerinde, toplumların zihniyet dönüşümlerini asırları bulan erimlerle devri daim eder bir

şekilde ve makro ölçekli bir okuma ile incelemiştir. Toplumsal dönüşümlerin ardındaki bu zihniyetleri “hakikat

sistemleri” olarak adlandıran Sorokin, bu hakikat sistemlerinin toplumsal dokunun tüm katmanlarına

sirayet etmiş bir halde olduğunu ve bu zihniyet veya hakikat sistemleri sayesinde toplumsal-kültürel yapının

bütünleşmiş halde olduğunu ifade etmektedir. Sorokin, sosyolojik açıdan ele aldığı kültürün, her biri kendi

zihniyetine, bilgi ve hakikat sistemlerine, felsefe ve dünya görüşlerine, din ve kutsallık algılarına, doğru ve

yanlış yargılarına, sanat ve edebiyat biçimlerine, ahlâkî ve örfî kanunlarına, toplumsal ilişki biçimlerine,

iktisadî ve siyasî örgütlenmelerine ve insan kişiliklerine sahip, sensate ve ideasyonel olarak isimlendirdiği iki

farklı bütünleşmiş kültür tipi ile sınıflandırılabileceğini belirtmekte ve saf halde bulunmayan bu iki kültürel tip

arasında ise her ikisinin mükemmel bir karşımı olan üçüncü bir tip kültür sistemi olan idealist kültür sisteminin

yer aldığı tezini öne sürmektedir. Başta Danilevski, Spengler ve Toynbee olmak üzere kültür ve uygarlık üzerine

kuramsal denemeleri sıkı bir eleştiriye tabi tutan Sorokin ayrıca Batı uygarlığının sensate evresine getirdiği

eleştirilerle Meksika, Hindistan, Rusya, Japonya ve Türkiye gibi Batı dışı modernlikler için de önemli bir eleştiri

kaynağı olmuştur.

.

Makale detayları

Bütünleşmiş Kültürün Toplumsal Dinamikleri: Sorokin’in Uygarlık(lar) Okuması

Yazarlar: M. Fatih KARAKAYA

Yayıncı: Istanbul University

Dergi: İstanbul University Journal of Sociology 2018 Vol.38 Issue 2, pp.377-402

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000728305

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2667-6931

Sayı

Yazarlar:

M. Fatih KARAKAYA

Yayıncı:

Istanbul University

Dergi:

İstanbul University Journal of Sociology 2018 Vol.38 Issue 2, pp.377-402

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000728305

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-6931