Osmanlıda Hat sanatını Zirveye Çıkaran Eğitim Yöntemi: Meşk ve İcazet Geleneği

Mehmet MEMİŞ

Makale detayları

Osmanlıda Hat sanatını Zirveye Çıkaran Eğitim Yöntemi: Meşk ve İcazet Geleneği

Yazarlar:

Mehmet MEMİŞ

Yayıncı:

İktisadi Kalkınma ve Sosyal Araştırmalar Derneği

Ana Başlıklar:

Güzel Sanatlar

Dergi:

Al-Farabi International Journal of Social Sciences 2018 Vol.2 Issue 3, pp.53-77

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000845611

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2564-7946

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Türk-İslam sanatları içinde önemli bir yere sahip
olan ‘hat sanatı’ Arap alfabesiyle
yazılan güzel yazıları ifade etmektedir. Sanatkârına da ‘hattat’ denir. Bu sanat dalı tarihi gelişimini İslam Dininin
kutsal kitabı Kur’an-ı Kerim üzerinde göstermiştir. Ancak geçmişte olduğu gibi
günümüzde yalnız Arapça değil Türkçe, Farsça gibi bu alfabenin kullanıldığı
başka lisanlarda da eserler verilmektedir. Dünyanın en gelişmiş müzelerinde çok
değerli örnekleri bulunan hat sanatının İslam ülkeleri dışında da sevenleri ve
takipçileri gün geçtikçe çoğalmaktadır.

Hat sanatının geçmişten gelen köklü bir eğitim
geleneği vardır. Günümüze ulaşan belgeler Osmanlı döneminde hat eğitiminin
belli bir düzen ve disiplin içinde, titizlikle yürütüldüğünü göstermektedir. Bu
sanat dalında Osmanlının İslam ülkeleri arasında öne çıkmasında uygulanan bu eğitim
yönteminin etkili olduğu muhakkaktır. Temelde usta-çırak ilişkisine dayanan bu
yöntemde meşk usulü takip edilmiştir. Meşk,
talebenin örnek alarak çalışması için hocasının ders olarak yazdığı numune
anlamına gelir. Onu örnek alarak yapılan çalışmaya da meşk etmek denir. Talebe verilen dersi çalışarak hocasına gösterir.
Hocası da hatalı bulduğu harf veya kelimelerin hemen altına, ölçülerini ve
kaidelerini göstererek doğru şekillerini yazar. Talebe hocasının tavsiyeleri
doğrultusunda aynı bölümü tekrar çalışıp yazarak bir sonraki derse getirir.
İstenilen seviyeye gelene kadar bu böyle devam eder. Gereken aşamaları
başarıyla tamamlayan talebe icazet almaya hak kazanır. Usule göre hocası
tarafından kendisine icâzet verilir. İcâzetnâme ise ilimde ve yazıda tahsilini bitirenlere verilen yeterlilik belgesi
anlamında kullanılan bir tabirdir. Bu belgeyi alan bir hattat yazacağı yazılara
‘ketebe’ (imza) koyma yetkisini
kazanmış olur. Osmanlı geleneğinde icazeti olmayan hattatın yazılarının altına
imza atması usule aykırı sayılmıştır. Böylece icazet uygulaması, bir nevi hat
sanatının kalite kontrol mekanizması işlevini görmüş, sanat seviyesinin
yükselmesinde etkili olmuştur.

.

Makale detayları

Osmanlıda Hat sanatını Zirveye Çıkaran Eğitim Yöntemi: Meşk ve İcazet Geleneği

Yazarlar:

Mehmet MEMİŞ

Yayıncı:

İktisadi Kalkınma ve Sosyal Araştırmalar Derneği

Ana Başlıklar:

Güzel Sanatlar

Dergi:

Al-Farabi International Journal of Social Sciences 2018 Vol.2 Issue 3, pp.53-77

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000845611

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2564-7946

hat sanatı

Osmanlı hat sanatı

hat sanatı eğitimi

meşk usulü

icazet.

Sayı

Makale detayları

Osmanlıda Hat sanatını Zirveye Çıkaran Eğitim Yöntemi: Meşk ve İcazet Geleneği

Yazarlar: Mehmet MEMİŞ

Yayıncı: İktisadi Kalkınma ve Sosyal Araştırmalar Derneği

Ana Başlıklar: Güzel Sanatlar

Dergi: Al-Farabi International Journal of Social Sciences 2018 Vol.2 Issue 3, pp.53-77

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000845611

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 2564-7946

hat sanatı

Osmanlı hat sanatı

hat sanatı eğitimi

meşk usulü

icazet.

Sayı

Yazarlar:

Mehmet MEMİŞ

Yayıncı:

İktisadi Kalkınma ve Sosyal Araştırmalar Derneği

Ana Başlıklar:

Güzel Sanatlar

Dergi:

Al-Farabi International Journal of Social Sciences 2018 Vol.2 Issue 3, pp.53-77

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000845611

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2564-7946