İSTANBUL SÖZLÜ KÜLTÜR ORTAMLARINDA KARAGÖZ OYUNU

Uğur TOPAL; Aynur KOÇAK

Makale detayları

İSTANBUL SÖZLÜ KÜLTÜR ORTAMLARINDA KARAGÖZ OYUNU

Yazarlar:

Uğur TOPAL | Aynur KOÇAK

Yayıncı:

Mehmet Ali YOLCU

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Kültür Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 2, pp.104-122

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000513641

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2687-5241

pISSN:

2651-3145

Özet:

 


Karagoz,
one of the Turkish performing arts, has been important in Istanbul oral
cultural environments for centuries and popularized by the public. In the late
19th century, after opening of theaters and cinemas in Istanbul reduced the
interest in Karagoz shows. Despite reduced interest, Karagoz artists continued
to play in various oral cultural environments after the proclamation of the
Republic. During the first years of the Republic, Karagoz shows continued in
oral cultural environments with the support of the public houses. After the
closure of public houses in 1952, this situation has changed and a period in which Karagoz began to be forgotten has started. The
Karagoz artists, who didnt support by government, continued to perform Karagoz
shows in some places by their own possibilities but they were not successful to
keep their shows alive. As a result of widespread use of television in 1970s
and the military coup in 1980, Karagoz became a show for children and
remembered only during Ramadan. In this study, the situation of Karagoz show in
oral cultural environments between 1923 and 1980 was explained. Although,
Karagoz is accepted as a show for children and Ramadan for today, it attracted
both adult and children and could be seen in Istanbul oral cultural
environments every month of year before 1980. In the study, it was determined
by the help of examples from Aksam, Kurun and Milliyet newspapers published
during Republic period that Karagoz was performed in oral cultural places like
coffeehouses, parks, gardens, cinemas, theaters, restaurants and show centers. 



.

 


Türk temaşa sanatlarından biri olan
Karagöz oyunu, yüzyıllar boyunca İstanbul sözlü kültür ortamlarında önemli bir
yere sahip olmuş ve halk tarafından rağbet görmüştür. 19. yüzyılın sonlarında
İstanbul’da tiyatro ve sinema salonlarının açılması, sözlü kültür ortamlarında
yapılan Karagöz gösterilerine olan ilgiyi azaltmıştır. Azalan bu ilgiye rağmen,
Cumhuriyet’in ilanından sonra Karagöz sanatçıları çeşitli sözlü kültür
ortamlarında Karagöz oynatmaya devam etmişlerdir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında
halkevlerinin desteğiyle Karagöz oyunu sözlü kültür ortamlarında varlığını
canlı bir şekilde sürdürmüştür. 1952 yılında halkevlerinin kapanmasıyla
birlikte bu durum değişmiş ve Karagöz oyunu unutulmaya başlayacağı bir döneme
girmiştir. Devletin desteklemediği sanatçılar, kendi imkânlarıyla çeşitli
mekânlarda Karagöz oynatmaya devam etmişler, fakat sanatlarını sürdürme
konusunda başarılı olamamışlardır. 1970’li yıllarda televizyonun yaygınlaşması
ve ardından 1980 yılında yapılan askeri darbe sonucunda Karagöz oyunu Ramazan
ayında hatırlanan bir çocuk oyununa dönüşmüştür. Bu çalışmada Karagöz oyununun
1923 ile 1980 yılları arasında İstanbul sözlü kültür ortamlarındaki durumu
açıklanmıştır. Günümüzde Ramazan ayında hatırlanan ve bir çocuk eğlencesi
olarak bilinen Karagöz oyununun 1980 öncesi İstanbul sözlü kültür ortamlarında
hem çocuklara hem büyüklere hitap ettiği ve yılın her ayında İstanbul’da
seyredilebildiği ortaya konulmuştur. Çalışmada Cumhuriyet döneminde yayımlanan
Akşam, Kurun ve Milliyet gazetelerinden verilen örneklerle kahvehane, park,
bahçe, sinema, tiyatro, lokanta ve gazino gibi sözlü kültür mekanlarında
Karagöz oynatıldığı tespit edilmiştir. 


.

Makale detayları

İSTANBUL SÖZLÜ KÜLTÜR ORTAMLARINDA KARAGÖZ OYUNU

Yazarlar: Uğur TOPAL | Aynur KOÇAK

Yayıncı: Mehmet Ali YOLCU

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Kültür Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 2, pp.104-122

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000513641

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2687-5241

pISSN: 2651-3145

Sayı

Yazarlar:

Uğur TOPAL | Aynur KOÇAK

Yayıncı:

Mehmet Ali YOLCU

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Kültür Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 2, pp.104-122

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000513641

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2687-5241

pISSN:

2651-3145