İslam Hukukunun Yahudi Hukukuna Etkisi: Şer'i Hükümler ve İlletleri Bağlamında

Osman Bayder

Makale detayları

İslam Hukukunun Yahudi Hukukuna Etkisi: Şer'i Hükümler ve İlletleri Bağlamında

Yazarlar:

Osman Bayder

Yayıncı:

Erciyes University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erciyes University Journal of Social Sciences Institute 2017 Vol.31 Issue 43, pp.293-312

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000700850

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2757-7031

Özet:

 



Allah’ın,
emir ve yasaklarında bir illet/gaye gözetip gözetmediği konusunda Müslüman
bilginlerin genel görüşü bu konuda bir illetin/gayenin gözetildiği şeklindedir.
Yahudi düşünürlerin geneli de bu görüşü paylaşmaktadır.

Öte
yandan Müslüman ve Yahudi bilginler her ne kadar Allah'ın tüm emirlerinin bir
gayesinin olduğunu belirtseler de bu, her bir emrin gayesinin insanlar
tarafından bilindiği anlamına gelmemektedir. Nitekim her iki kesim de birtakım
emirlerin gayesinin insanlara kapalı olduğunu ifade etmektedirler.
Müslümanların geneli akıl tarafından illeti/gayesi bilinen emirleri ta’lîlî,
bilinmeyenleri ise taabbudî olarak isimlendirmektedir. Bazı Yahudi
bilginler bunu mişpatim-hukkim şeklinde bir tasnifle ele
almışlardır. Öte yandan Mutezili bilginler akıl ile sabit olan dini hükümleri aklî,
şer’ tarafından sabit olanları ise şer’î olarak isimlendirmektedir. Aynı
ayırım sonraki dönem bazı Yahudiler tarafından da benimsenmiştir.




Ayrıca
tıpkı Müslümanlar gibi kimi Yahudi bilginler her bir emrin hangi amaç ve
gerekçeyle konulmuş olduğunu da tek tek açıklamaya çalışmaktadır. Söz gelimi
İbn Meymûn her bir emrin gayesini/gerekçesini ortaya koymakta ve bu gerekçeleri
ortaya koyarken bir yandan Tanrı’nın emir ve yasaklarının rastgele ve
gelişigüzel olmadığını göstermeye, diğer yandan Yahudi hukukunda akla aykırı
olduğu izlenimini uyandıran bazı hükümlerin, indiği dönemdeki ortam ve
sebepleri dikkate alındığında aslında bunların akla uygun olduğunu ispatlamaya
çalışmaktadır. 


İncelemelerimize göre genel olarak şer’î
hükümlerin illeti/gayesi konusunda ve gerek aklî-sem’î gerekse mişpatim-hukkim
ayrımında Yahudiler, büyük oranda Müslüman alimlere ait aklî-şer’î ve ta’lîlî-taabbudî
ayrımından yararlanmıştır. Yine Saadya Gaon ve İbn Meymûn gibi Yahudi
düşünürlerin şer’î emir ve yasakların illetlerine dair dile getirdiği
fikirlerin de birçok açıdan daha önce Müslümanlar tarafından dile getirilen
görüşlere benzediği görülmektedir.

.

Makale detayları

İslam Hukukunun Yahudi Hukukuna Etkisi: Şer'i Hükümler ve İlletleri Bağlamında

Yazarlar: Osman Bayder

Yayıncı: Erciyes University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Erciyes University Journal of Social Sciences Institute 2017 Vol.31 Issue 43, pp.293-312

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000700850

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2757-7031

Sayı

Yazarlar:

Osman Bayder

Yayıncı:

Erciyes University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erciyes University Journal of Social Sciences Institute 2017 Vol.31 Issue 43, pp.293-312

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000700850

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2757-7031