Hapax Legomenons in Compendium of the Turkic Dialects that Can be Attested to in Yakut

Can Sağır

Makale detayları

Hapax Legomenons in Compendium of the Turkic Dialects that Can be Attested to in Yakut

Yazarlar:

Can Sağır

Yayıncı:

Selcuk University

Ana Başlıklar:

Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı) | Dil Çalışmaları

Dergi:

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Issue 62, pp.219-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001325425

pISSN:

1300-5766

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Hapax legomenon, a Greek term, is defined as a word that occurs only once in a corpus or a literary work. In his monumental study titled as An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Sir Gerard Clauson compiles the vocabulary of historical Turkish texts belonging to the period before the XIIIth century and he identifies the words that occur only once with the abbreviation hap. leg. hapax legomenon. The vast majority of these words identified as hapaxes by Clauson are the only examples recorded in the Compendium of The Turkic Dialects. This study aims to compare the specific words in the Compendium of The Turkic Dialects, defined as hapax legomenon in Clausons etymological dictionary, with Yakut and to determine whether these words continue to survive in Yakut. In the study, the hapaxes baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- and yumun- in the Compendium of The Turkic Dialects were analyzed. As a result of the comparison, 15 of these 32 words were determined to survive only in Yakut, while the other 17 survive in several other Turkic languages along with Yakut.

 Hapax legomenon, a Greek term, is defined as a word that occurs only once in a corpus or a literary work. In his monumental study titled as An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Sir Gerard Clauson compiles the vocabulary of historical Turkish texts belonging to the period before the XIIIth century and he identifies the words that occur only once with the abbreviation hap. leg. hapax legomenon. The vast majority of these words identified as hapaxes by Clauson are the only examples recorded in the Compendium of The Turkic Dialects. This study aims to compare the specific words in the Compendium of The Turkic Dialects, defined as hapax legomenon in Clausons etymological dictionary, with Yakut and to determine whether these words continue to survive in Yakut. In the study, the hapaxes baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- and yumun- in the Compendium of The Turkic Dialects were analyzed. As a result of the comparison, 15 of these 32 words were determined to survive only in Yakut, while the other 17 survive in several other Turkic languages along with Yakut.

 Hapax legomenon, a Greek term, is defined as a word that occurs only once in a corpus or a literary work. In his monumental study titled as An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Sir Gerard Clauson compiles the vocabulary of historical Turkish texts belonging to the period before the XIIIth century and he identifies the words that occur only once with the abbreviation hap. leg. hapax legomenon. The vast majority of these words identified as hapaxes by Clauson are the only examples recorded in the Compendium of The Turkic Dialects. This study aims to compare the specific words in the Compendium of The Turkic Dialects, defined as hapax legomenon in Clausons etymological dictionary, with Yakut and to determine whether these words continue to survive in Yakut. In the study, the hapaxes baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- and yumun- in the Compendium of The Turkic Dialects were analyzed. As a result of the comparison, 15 of these 32 words were determined to survive only in Yakut, while the other 17 survive in several other Turkic languages along with Yakut.

 Yunanca bir terim olan hapax legomenon, bir korpusta ya da edebî bir eserde yalnızca bir kez geçen sözcük olarak tanımlanmaktadır. Sir Gerard Clauson, XIII. yüzyıl öncesi döneme ait tarihî Türkçe metinlerin söz varlığını derlediği An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish adlı anıtsal çalışmasında sadece bir kere geçen sözcükleri hap. leg. hapax legomenon kısaltmasıyla belirtmiştir. Clausonun tespit ettiği bu sözcüklerin büyük çoğunluğunu Dîvânu Lügâtit-Türkteki tek örnekler oluşturmaktadır. Bu çalışma, Clausonun etimolojik sözlüğünde hapax legomenon olarak tanımladığı Dîvânu Lügâtit-Türkteki sözcükleri Yakutça ile karşılaştırmak ve bu sözcüklerin Yakutçada varlığını sürdürüp sürmediğini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada, Clausonun hapax olarak kaydettiği baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- ve yumun- sözcükleri incelenmiştir. Karşılaştırma sonucunda, çalışmaya dahil edilen 32 sözcükten 15inin yalnızca Yakutçada, diğer 17 sözcüğün ise Yakutçayla birlikte birkaç Türk dilinde daha varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

Makale detayları

Hapax Legomenons in Compendium of the Turkic Dialects that Can be Attested to in Yakut

Yazarlar:

Can Sağır

Yayıncı:

Selcuk University

Ana Başlıklar:

Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı) | Dil Çalışmaları

Dergi:

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Issue 62, pp.219-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001325425

pISSN:

1300-5766

Hapax legomenon

Yakut

Compendium of The Turkic Dialects

vocabulary

etymologyHapax legomenon

tek örnek

tek veri

Yakutça

Dîvânu Lügâti’t-Türk

söz varlığı

etimoloji

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Can Sağır

Yayıncı: Selcuk University

Ana Başlıklar: Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı) | Dil Çalışmaları

Dergi: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Issue 62, pp.219-237

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001325425

pISSN: 1300-5766

Sayı

Yazarlar:

Can Sağır

Yayıncı:

Selcuk University

Ana Başlıklar:

Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı) | Dil Çalışmaları

Dergi:

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Issue 62, pp.219-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001325425

pISSN:

1300-5766