ÂŞIK SEYRÂNÎ’NİN KUŞLAR DESTANI ÜZERİNE AYRINTILI BİR İNCELEME

Betül GÖRKEM

Makale detayları

ÂŞIK SEYRÂNÎ’NİN KUŞLAR DESTANI ÜZERİNE AYRINTILI BİR İNCELEME

Yazarlar:

Betül GÖRKEM

Yayıncı:

Halil TURGUT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

International Journal of Humanities and Education 2019 Vol.5 Issue 12, pp.1082-1109

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000636287

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2149-5645

Özet:

 


XIX.
yüzyılın önde gelen âşıklarından olan Seyrânî, irticalen şiirler söylemiş,
atışmalarda kendi söyleyiş gücünü göstermiştir. Âşığın en önemli ve dikkat
çeken yönlerinden biri de destan söylemedeki maharetidir. Bu çalışmada âşık
tarzı destan söyleme geleneği hakkında kısaca bilgi verilmiş ve Seyrânî’nin
destanının bu gelenek içindeki yerine dikkat çekilmiştir.Seyrânî’nin kuşlar
destanı, Millet Kütüphanesi’nde bir mecmuada (34 Ae Manzum 62) ve Millî
Kütüphane’deki iki cönkte (06 Mil Yz Cönk 22 ve 06 Mil Yz Cönk 99) yer
almaktadır. Çalışmada âşığın ‘kuşlar destanı’ (Dastan-ı Tuyur, Destan-ı Kuş) metni
okunmuş vebulunan yeni çeşitlenmelerle destan karşılaştırılarak tenkitli metin
oluşturulmuştur. ‘Kuşlar destanı’ Özkul Çobanoğlu’nun yaptığı destanların
tematik tasnifinde “Doğal Çevreyle İlgili Destanlar” ana başlığının “Doğal
Güzelliklerle İlgili Destanlar” alt başlığına bağlı olan “Hayvanlarla İlgili
Destanlar” grubunda yer almaktadır. Kuşlar hakkında söylenen destanlarda yer
alan kuşların, sadece bir mısrada adı anılarak bahsinin tamamlandığı
görülmektedir. Ancak Seyrânî tarafından söylenmiş olan bu metinin 45 dörtlüğünün41’inde
41 kuşun kendi ağızlarından konuşarak kendilerini anlattığı görülmektedir. Bu
anlamda Seyrânî kuşlar destanını farklı bir tarzda oluşturmuştur.Çalışmada,
destandaki kuşlar “yırtıcı kuşlar ve avcı kuşlar”, “kümes ve kafes kuşları”,
“göçmen kuşlar”, “su kuşları”, “avlanılan kuşlar”, “yerli kuşlar” ve “mitolojik
kuşlar” başlıkları altında incelenmiştir. Destan, içinde kullanılan
‘mantıku’t-tayr’ ifadesinden ve kuşları konu edinmesinden dolayı Mantıku’t-tayr’lada karşılaştırılmıştır.
Seyrânî’nin, bu destanı,Mantıku’t-tayr
eserinden ziyade, Hz. Süleyman kıssasının etkisiyle oluşturduğu
anlaşılmaktadır. 


.

Makale detayları

ÂŞIK SEYRÂNÎ’NİN KUŞLAR DESTANI ÜZERİNE AYRINTILI BİR İNCELEME

Yazarlar: Betül GÖRKEM

Yayıncı: Halil TURGUT

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: International Journal of Humanities and Education 2019 Vol.5 Issue 12, pp.1082-1109

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 10/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000636287

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2149-5645

Sayı

Yazarlar:

Betül GÖRKEM

Yayıncı:

Halil TURGUT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

International Journal of Humanities and Education 2019 Vol.5 Issue 12, pp.1082-1109

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000636287

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2149-5645