SINIRDA EŞKIYALIK: DOSKİ AĞASI REŞO İLE ORAMARİ AĞASI CELO’NUN EŞKIYALIKLARI

Murat Alandağlı

Makale detayları

SINIRDA EŞKIYALIK: DOSKİ AĞASI REŞO İLE ORAMARİ AĞASI CELO’NUN EŞKIYALIKLARI

Yazarlar:

Murat Alandağlı

Yayıncı:

Dicle University

Dergi:

Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Issue 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale), pp.222-253

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001284573

pISSN:

1308-6219

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Osmanlı-İran sınırında yer alan Hakkarinin özellikle Gevar Yüsekova kazasının Doski ve Oramari Nahiyeleri, sınır hattında yer almaları ve yüksek, sarp dağlar ile derin uçurumların oluşturduğu bir beşerî yapıya sahip olmalarıyla ünlüdür. Haliyle buralarda tam olarak idarî bir düzen tesis etmek güçleşmiş, eşkıyalar kol gezer olmuştur. Tam olarak neden eşkıyalık ettikleri bilinmese de Reşo ve Celonun bölgenin bu yapısından fazlasıyla istifade ettiklerini anlaşılmaktadır. Doski Ağası Eşkıya Reşonun yirmi beş yılı bulan haraketliliği, Oramari Ağası Eşkıya Celonun kendisine katılmasıyla farklı bir boyuta erişmiştir. Bölgedeki Başıbozuk Arnavut askerlerine saldırı ile vergi tahsildarı Han Abdalın öldürülmesi hadiseleri adeta bardağı taşıran son damla olmuştur. Osmanlı İmparatorluk idaresi idarî, askerî, malî ve beşerî anlamdaki tüm çıkmazlara rağmen eşkıyaları yakalamak için merkez-taşra işleyişini sürdürmüştür. Yereldeki aşiretlerin de desteğini alarak sık sık sınırın diğer yakasına geçen eşkıyaları yakalamak için sıkı bir takip başlatılmıştır. Neticede ailesi, bir kısım taraftarı ve esirlerinden oluşan adeta sınır eşkıyası tabiri ile özdeşleşecek olan Eşkıya Reşo yakalanmıştır. Akabinde örneklerine mahal vermemek, sükûneti sağlamak için Reşonun Girite gönderilmesi planlanmıştır. Ancak yerelden yükselen Reşonun affedilmesi talebi nedeniyle bu düşünceden vazgeçilmiştir. Daha ziyade idarî, malî ve sosyo-kültürel etkenlerin körüklediğini düşünüldüğünde Eşkıya Reşo ve Celonun uygunsuzluklarının bitirilmesiyle bölgede yine özlenen sükûnet tesis edilememiştir.

 Osmanlı-İran sınırında yer alan Hakkarinin özellikle Gevar Yüsekova kazasının Doski ve Oramari Nahiyeleri, sınır hattında yer almaları ve yüksek, sarp dağlar ile derin uçurumların oluşturduğu bir beşerî yapıya sahip olmalarıyla ünlüdür. Haliyle buralarda tam olarak idarî bir düzen tesis etmek güçleşmiş, eşkıyalar kol gezer olmuştur. Tam olarak neden eşkıyalık ettikleri bilinmese de Reşo ve Celonun bölgenin bu yapısından fazlasıyla istifade ettiklerini anlaşılmaktadır. Doski Ağası Eşkıya Reşonun yirmi beş yılı bulan haraketliliği, Oramari Ağası Eşkıya Celonun kendisine katılmasıyla farklı bir boyuta erişmiştir. Bölgedeki Başıbozuk Arnavut askerlerine saldırı ile vergi tahsildarı Han Abdalın öldürülmesi hadiseleri adeta bardağı taşıran son damla olmuştur. Osmanlı İmparatorluk idaresi idarî, askerî, malî ve beşerî anlamdaki tüm çıkmazlara rağmen eşkıyaları yakalamak için merkez-taşra işleyişini sürdürmüştür. Yereldeki aşiretlerin de desteğini alarak sık sık sınırın diğer yakasına geçen eşkıyaları yakalamak için sıkı bir takip başlatılmıştır. Neticede ailesi, bir kısım taraftarı ve esirlerinden oluşan adeta sınır eşkıyası tabiri ile özdeşleşecek olan Eşkıya Reşo yakalanmıştır. Akabinde örneklerine mahal vermemek, sükûneti sağlamak için Reşonun Girite gönderilmesi planlanmıştır. Ancak yerelden yükselen Reşonun affedilmesi talebi nedeniyle bu düşünceden vazgeçilmiştir. Daha ziyade idarî, malî ve sosyo-kültürel etkenlerin körüklediğini düşünüldüğünde Eşkıya Reşo ve Celonun uygunsuzluklarının bitirilmesiyle bölgede yine özlenen sükûnet tesis edilememiştir.

 Osmanlı-İran sınırında yer alan Hakkarinin özellikle Gevar Yüsekova kazasının Doski ve Oramari Nahiyeleri, sınır hattında yer almaları ve yüksek, sarp dağlar ile derin uçurumların oluşturduğu bir beşerî yapıya sahip olmalarıyla ünlüdür. Haliyle buralarda tam olarak idarî bir düzen tesis etmek güçleşmiş, eşkıyalar kol gezer olmuştur. Tam olarak neden eşkıyalık ettikleri bilinmese de Reşo ve Celonun bölgenin bu yapısından fazlasıyla istifade ettiklerini anlaşılmaktadır. Doski Ağası Eşkıya Reşonun yirmi beş yılı bulan haraketliliği, Oramari Ağası Eşkıya Celonun kendisine katılmasıyla farklı bir boyuta erişmiştir. Bölgedeki Başıbozuk Arnavut askerlerine saldırı ile vergi tahsildarı Han Abdalın öldürülmesi hadiseleri adeta bardağı taşıran son damla olmuştur. Osmanlı İmparatorluk idaresi idarî, askerî, malî ve beşerî anlamdaki tüm çıkmazlara rağmen eşkıyaları yakalamak için merkez-taşra işleyişini sürdürmüştür. Yereldeki aşiretlerin de desteğini alarak sık sık sınırın diğer yakasına geçen eşkıyaları yakalamak için sıkı bir takip başlatılmıştır. Neticede ailesi, bir kısım taraftarı ve esirlerinden oluşan adeta sınır eşkıyası tabiri ile özdeşleşecek olan Eşkıya Reşo yakalanmıştır. Akabinde örneklerine mahal vermemek, sükûneti sağlamak için Reşonun Girite gönderilmesi planlanmıştır. Ancak yerelden yükselen Reşonun affedilmesi talebi nedeniyle bu düşünceden vazgeçilmiştir. Daha ziyade idarî, malî ve sosyo-kültürel etkenlerin körüklediğini düşünüldüğünde Eşkıya Reşo ve Celonun uygunsuzluklarının bitirilmesiyle bölgede yine özlenen sükûnet tesis edilememiştir.

 Osmanlı-İran sınırında yer alan Hakkarinin özellikle Gevar Yüsekova kazasının Doski ve Oramari Nahiyeleri, sınır hattında yer almaları ve yüksek, sarp dağlar ile derin uçurumların oluşturduğu bir beşerî yapıya sahip olmalarıyla ünlüdür. Haliyle buralarda tam olarak idarî bir düzen tesis etmek güçleşmiş, eşkıyalar kol gezer olmuştur. Tam olarak neden eşkıyalık ettikleri bilinmese de Reşo ve Celonun bölgenin bu yapısından fazlasıyla istifade ettiklerini anlaşılmaktadır. Doski Ağası Eşkıya Reşonun yirmi beş yılı bulan haraketliliği, Oramari Ağası Eşkıya Celonun kendisine katılmasıyla farklı bir boyuta erişmiştir. Bölgedeki Başıbozuk Arnavut askerlerine saldırı ile vergi tahsildarı Han Abdalın öldürülmesi hadiseleri adeta bardağı taşıran son damla olmuştur. Osmanlı İmparatorluk idaresi idarî, askerî, malî ve beşerî anlamdaki tüm çıkmazlara rağmen eşkıyaları yakalamak için merkez-taşra işleyişini sürdürmüştür. Yereldeki aşiretlerin de desteğini alarak sık sık sınırın diğer yakasına geçen eşkıyaları yakalamak için sıkı bir takip başlatılmıştır. Neticede ailesi, bir kısım taraftarı ve esirlerinden oluşan adeta sınır eşkıyası tabiri ile özdeşleşecek olan Eşkıya Reşo yakalanmıştır. Akabinde örneklerine mahal vermemek, sükûneti sağlamak için Reşonun Girite gönderilmesi planlanmıştır. Ancak yerelden yükselen Reşonun affedilmesi talebi nedeniyle bu düşünceden vazgeçilmiştir. Daha ziyade idarî, malî ve sosyo-kültürel etkenlerin körüklediğini düşünüldüğünde Eşkıya Reşo ve Celonun uygunsuzluklarının bitirilmesiyle bölgede yine özlenen sükûnet tesis edilememiştir.

Makale detayları

Yazarlar: Murat Alandağlı

Yayıncı: Dicle University

Dergi: Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Issue 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale), pp.222-253

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 1/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001284573

pISSN: 1308-6219

Sayı

Yazarlar:

Murat Alandağlı

Yayıncı:

Dicle University

Dergi:

Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Issue 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale), pp.222-253

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001284573

pISSN:

1308-6219