Selçuklu Dönem Kaynaklarında Sefih Hükümdar İmgesi: II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Ali Kozan; Esra Turgut

Makale detayları

Selçuklu Dönem Kaynaklarında Sefih Hükümdar İmgesi: II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Yazarlar:

Ali Kozan | Esra Turgut

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Selçuklu Tarihi

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 2, pp.401-417

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001330759

pISSN:

2148-5232

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Türk-İslam tarih yazıcılığı geleneğinde bir paradoks olarak gazî sultan imgesine karşın bir sefih sultan imgesinden bahsetmek mümkündür. Dönem kaynakları, iktidar sürelerinde sefahate düşkünlükleri ve bu nedenle pasif bir yönetim anlayışı sergiledikleri iddia edilen hükümdarlardan eleştiri diliyle söz eder. Bu bağlamda zâhid ve gazi hükümdarların devletin refah, yükseliş ve ihtişamına; kabiliyetsiz ve sefih hükümdarların ise bu durumun aksine devletin gerilemesine ve dağılmasına delalet ettiği vurgulanır. Özel hayatları veveya devlet yönetiminde gösterdikleri düşük profille eleştirilen idareciler aslında devletin çöküşünün de habercisidir. Bu bağlamda Gazneli sultanı Mesud 1030-1041, Irak Selçuklu meliki II. Tuğrul 1177-1194 ve Harezmşah meliki Ebubekir 1191-1210 gibi idareciler söz konusu gelenekte sefih hükümdar imgesinin ilk örnekleri arasında yer alır. Bu geleneğin bir uzantısı olarak Selçuklu dönem kaynaklarında eleştirilen bir diğer hükümdar ise ideal sultan imgesinden uzak dünyaperest bir sefih olarak tasvir edilen II. Gıyâseddin Keyhüsrev 1237-1246dir. Küçük yaşta Selçuklu tahtına çıkması, tahta çıkış süreci, yaşam tarzı, devlet adamlarına karşı tutumu, Babai ayaklanması ve Kösedağ Savaşındaki başarısızlıkları gibi unsurlar bu yaklaşımın gerekçeleri olarak sıralanır. Bu tasvirde aslında, liyakatsiz olarak görülen Keyhüsrev üzerinden sefahatin maddi ve manevî iki çöküşe sebebiyet verdiği olgusu meşrulaştırılır: devlet ve ahlak. Kroniklerde sefahat eleştirisi bağlamında geçen rivayetler ve değerlendirmeler ise onların mikro nasihatname veya siyasetname pasajları olarak değerlendirilmesine kapı aralar. Bu çalışmada, Selçuklu dönem kaynaklarında II. Gıyâseddin Keyhüsreve yönelik sefahat eleştirileri, eleştirilerin gerekçeleri ve dönem tarih yazımında sefih hükümdar imgesi ele alınmıştır.

 Türk-İslam tarih yazıcılığı geleneğinde bir paradoks olarak gazî sultan imgesine karşın bir sefih sultan imgesinden bahsetmek mümkündür. Dönem kaynakları, iktidar sürelerinde sefahate düşkünlükleri ve bu nedenle pasif bir yönetim anlayışı sergiledikleri iddia edilen hükümdarlardan eleştiri diliyle söz eder. Bu bağlamda zâhid ve gazi hükümdarların devletin refah, yükseliş ve ihtişamına; kabiliyetsiz ve sefih hükümdarların ise bu durumun aksine devletin gerilemesine ve dağılmasına delalet ettiği vurgulanır. Özel hayatları veveya devlet yönetiminde gösterdikleri düşük profille eleştirilen idareciler aslında devletin çöküşünün de habercisidir. Bu bağlamda Gazneli sultanı Mesud 1030-1041, Irak Selçuklu meliki II. Tuğrul 1177-1194 ve Harezmşah meliki Ebubekir 1191-1210 gibi idareciler söz konusu gelenekte sefih hükümdar imgesinin ilk örnekleri arasında yer alır. Bu geleneğin bir uzantısı olarak Selçuklu dönem kaynaklarında eleştirilen bir diğer hükümdar ise ideal sultan imgesinden uzak dünyaperest bir sefih olarak tasvir edilen II. Gıyâseddin Keyhüsrev 1237-1246dir. Küçük yaşta Selçuklu tahtına çıkması, tahta çıkış süreci, yaşam tarzı, devlet adamlarına karşı tutumu, Babai ayaklanması ve Kösedağ Savaşındaki başarısızlıkları gibi unsurlar bu yaklaşımın gerekçeleri olarak sıralanır. Bu tasvirde aslında, liyakatsiz olarak görülen Keyhüsrev üzerinden sefahatin maddi ve manevî iki çöküşe sebebiyet verdiği olgusu meşrulaştırılır: devlet ve ahlak. Kroniklerde sefahat eleştirisi bağlamında geçen rivayetler ve değerlendirmeler ise onların mikro nasihatname veya siyasetname pasajları olarak değerlendirilmesine kapı aralar. Bu çalışmada, Selçuklu dönem kaynaklarında II. Gıyâseddin Keyhüsreve yönelik sefahat eleştirileri, eleştirilerin gerekçeleri ve dönem tarih yazımında sefih hükümdar imgesi ele alınmıştır.

 Türk-İslam tarih yazıcılığı geleneğinde bir paradoks olarak gazî sultan imgesine karşın bir sefih sultan imgesinden bahsetmek mümkündür. Dönem kaynakları, iktidar sürelerinde sefahate düşkünlükleri ve bu nedenle pasif bir yönetim anlayışı sergiledikleri iddia edilen hükümdarlardan eleştiri diliyle söz eder. Bu bağlamda zâhid ve gazi hükümdarların devletin refah, yükseliş ve ihtişamına; kabiliyetsiz ve sefih hükümdarların ise bu durumun aksine devletin gerilemesine ve dağılmasına delalet ettiği vurgulanır. Özel hayatları veveya devlet yönetiminde gösterdikleri düşük profille eleştirilen idareciler aslında devletin çöküşünün de habercisidir. Bu bağlamda Gazneli sultanı Mesud 1030-1041, Irak Selçuklu meliki II. Tuğrul 1177-1194 ve Harezmşah meliki Ebubekir 1191-1210 gibi idareciler söz konusu gelenekte sefih hükümdar imgesinin ilk örnekleri arasında yer alır. Bu geleneğin bir uzantısı olarak Selçuklu dönem kaynaklarında eleştirilen bir diğer hükümdar ise ideal sultan imgesinden uzak dünyaperest bir sefih olarak tasvir edilen II. Gıyâseddin Keyhüsrev 1237-1246dir. Küçük yaşta Selçuklu tahtına çıkması, tahta çıkış süreci, yaşam tarzı, devlet adamlarına karşı tutumu, Babai ayaklanması ve Kösedağ Savaşındaki başarısızlıkları gibi unsurlar bu yaklaşımın gerekçeleri olarak sıralanır. Bu tasvirde aslında, liyakatsiz olarak görülen Keyhüsrev üzerinden sefahatin maddi ve manevî iki çöküşe sebebiyet verdiği olgusu meşrulaştırılır: devlet ve ahlak. Kroniklerde sefahat eleştirisi bağlamında geçen rivayetler ve değerlendirmeler ise onların mikro nasihatname veya siyasetname pasajları olarak değerlendirilmesine kapı aralar. Bu çalışmada, Selçuklu dönem kaynaklarında II. Gıyâseddin Keyhüsreve yönelik sefahat eleştirileri, eleştirilerin gerekçeleri ve dönem tarih yazımında sefih hükümdar imgesi ele alınmıştır.

 Türk-İslam tarih yazıcılığı geleneğinde bir paradoks olarak gazî sultan imgesine karşın bir sefih sultan imgesinden bahsetmek mümkündür. Dönem kaynakları, iktidar sürelerinde sefahate düşkünlükleri ve bu nedenle pasif bir yönetim anlayışı sergiledikleri iddia edilen hükümdarlardan eleştiri diliyle söz eder. Bu bağlamda zâhid ve gazi hükümdarların devletin refah, yükseliş ve ihtişamına; kabiliyetsiz ve sefih hükümdarların ise bu durumun aksine devletin gerilemesine ve dağılmasına delalet ettiği vurgulanır. Özel hayatları veveya devlet yönetiminde gösterdikleri düşük profille eleştirilen idareciler aslında devletin çöküşünün de habercisidir. Bu bağlamda Gazneli sultanı Mesud 1030-1041, Irak Selçuklu meliki II. Tuğrul 1177-1194 ve Harezmşah meliki Ebubekir 1191-1210 gibi idareciler söz konusu gelenekte sefih hükümdar imgesinin ilk örnekleri arasında yer alır. Bu geleneğin bir uzantısı olarak Selçuklu dönem kaynaklarında eleştirilen bir diğer hükümdar ise ideal sultan imgesinden uzak dünyaperest bir sefih olarak tasvir edilen II. Gıyâseddin Keyhüsrev 1237-1246dir. Küçük yaşta Selçuklu tahtına çıkması, tahta çıkış süreci, yaşam tarzı, devlet adamlarına karşı tutumu, Babai ayaklanması ve Kösedağ Savaşındaki başarısızlıkları gibi unsurlar bu yaklaşımın gerekçeleri olarak sıralanır. Bu tasvirde aslında, liyakatsiz olarak görülen Keyhüsrev üzerinden sefahatin maddi ve manevî iki çöküşe sebebiyet verdiği olgusu meşrulaştırılır: devlet ve ahlak. Kroniklerde sefahat eleştirisi bağlamında geçen rivayetler ve değerlendirmeler ise onların mikro nasihatname veya siyasetname pasajları olarak değerlendirilmesine kapı aralar. Bu çalışmada, Selçuklu dönem kaynaklarında II. Gıyâseddin Keyhüsreve yönelik sefahat eleştirileri, eleştirilerin gerekçeleri ve dönem tarih yazımında sefih hükümdar imgesi ele alınmıştır.

Makale detayları

Selçuklu Dönem Kaynaklarında Sefih Hükümdar İmgesi: II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Yazarlar:

Ali Kozan | Esra Turgut

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Selçuklu Tarihi

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 2, pp.401-417

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001330759

pISSN:

2148-5232

Anadolu Selçukluları

gazi

gaza

gazi sultan

sefih sultan

II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Sayı

Makale detayları

Selçuklu Dönem Kaynaklarında Sefih Hükümdar İmgesi: II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Yazarlar: Ali Kozan | Esra Turgut

Yayıncı: Gumushane University

Ana Başlıklar: Selçuklu Tarihi

Dergi: Mavi Atlas Vol.12 Issue 2, pp.401-417

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 10/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001330759

pISSN: 2148-5232

Anadolu Selçukluları

gazi

gaza

gazi sultan

sefih sultan

II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Sayı

Yazarlar:

Ali Kozan | Esra Turgut

Yayıncı:

Gumushane University

Ana Başlıklar:

Selçuklu Tarihi

Dergi:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 2, pp.401-417

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001330759

pISSN:

2148-5232