Devinim Anlatan Özbekçe Ulaçlı Yapılar Üzerine

Johan VANDEWALLE

Makale detayları

Devinim Anlatan Özbekçe Ulaçlı Yapılar Üzerine

Yazarlar:

Johan VANDEWALLE

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Dergi:

Bilig 2016 Vol. Issue 78, pp.117-149

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000896972

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1301-0549

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Converbs, which are widely used in Turkic languages,  constitute a number of converb constructions conveying  aspectual and Aktionsart meanings. These constructions,  often called “auxiliary verb constructions”, have been well  studied in general. In this article, which is restricted to  Uzbek, we will study in detail a different kind of converb  construction, that until today mainly went unnoticed  by turcologists: the “converb construction of motion”   CCM . It is defined as a succession of verbs, linked with  the converb suffix - i b, in which each verb expresses a  separate semantic component of the same motion event.  Our research based on a monolingual Uzbek corpus  showed that three Main Types and one Extra Type can  be distinguished. These are made up of verbs belonging  to well-defined semantic verbal categories, combinations  of which constitute specific subtypes. It can be concluded  that Uzbek has an elaborate system of  CCMs.

 

Türk dillerinde yaygın bir şekilde kullanılan ulaçlar,  görünüş ve kılınış anlamlarını ifade eden çeşitli ulaçlı  yapılar oluşturmaktadır. “Yardımcı fiil yapısı” olarak da  adlandırılan bu yapılar üzerine çok araştırma yapılmıştır.  Özbekçe ile sınırlı olan bu makalemizde ise bugüne  kadar Türkologlar tarafından genellikle üzerinde çok  durulmayan farklı bir ulaçlı yapıyı ayrıntılı olarak  inceleyeceğiz: “Devinim Anlatan Ulaçlı Yapı”  DAUY . Bu  yapı, birbirini izleyen, - i b ulaç ekiyle birbirine bağlanan  ve her biri aynı devinimin ayrı bir anlamsal bileşenini  ifade eden bir fiil dizisi olarak tanımlanabilmektedir.  Tek dilli bir Özbekçe derleme dayanan araştırmamız, üç  Ana Tip ve bir Ek Tip’in ayırt edilebildiğini göstermiştir.  Sözkonusu tiplerde kullanılan fiiller belirli anlamsal fiil  kategorilerine girmekte ve bu kategorilerin birleştirilme  şekilleri belirli alt tipler oluşturmaktadır. Sonuç olarak  Özbekçenin zengin bir DAUY sistemine sahip olduğu  söylenebilmektedir.

Makale detayları

Devinim Anlatan Özbekçe Ulaçlı Yapılar Üzerine

Yazarlar:

Johan VANDEWALLE

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Dergi:

Bilig 2016 Vol. Issue 78, pp.117-149

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000896972

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1301-0549

Anlambilim

derlem

devinim

Özbekçe

ulaç

yapı

Sayı

Makale detayları

Devinim Anlatan Özbekçe Ulaçlı Yapılar Üzerine

Yazarlar: Johan VANDEWALLE

Yayıncı: Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Dergi: Bilig 2016 Vol. Issue 78, pp.117-149

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000896972

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1301-0549

Anlambilim

derlem

devinim

Özbekçe

ulaç

yapı

Sayı

Yazarlar:

Johan VANDEWALLE

Yayıncı:

Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University

Dergi:

Bilig 2016 Vol. Issue 78, pp.117-149

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000896972

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1301-0549