ANADOLU’DA ÖKSÜZ YAVRU HAYVAN BESLEME VE““EKTİ~EHDİ” SÖZCÜĞÜ

Pasa YAVUZARSLAN

Makale detayları

ANADOLU’DA ÖKSÜZ YAVRU HAYVAN BESLEME VE““EKTİ~EHDİ” SÖZCÜĞÜ

Yazarlar:

Pasa YAVUZARSLAN

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

Türkoloji Dergisi 2012 Vol.19 Issue 1, pp.141-158

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000717263

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-4934

Özet:

 

Social changings which emerged as a result of scientific and technological progress and immigration from rural areas to urban areas due to development and urbanization caused disappearance of vocabulary related to village and town life (words which belong to agriculture, stockbreeding etc.) decrease of frequency of occurrence of many words which emerges the vocabulary of local dialects of Turkish language of Turkey. At various times, within the framework of a particular system, to prevent this situation and popularıse the usage of words which are at the point of disappearance, some endeavours and struggle were made. However, despite all these studies it can not be concluded that all the words living in Turkish dialects have been compiled. In this study, the etymon, metaphorical meanings in the historical process, aspects in historical texts of lexem ekti ~ ehdi “anası ölüp de başka bir koyuna alıştırılan ya da elde beslenen kuzu” “to habituate or feed by hand the sheep whose mother is dead” which is in the vocabulary of stockbreeding, reflects the Anatolian culture and which still continue to live in dialects, were emphasised. Examples which belong to various periods were presented. In addition, the derivatives of the word were mentioned and it was indicated that in which text and how often this word appeared. According to historical texts, orthography of this word was formed again. At the same time, the issue of homography and homonymy which needed to be focused in etymological studies was discussed.

 

Bilimsel ve teknolojik ilerleme sonucu ortaya çıkan toplumsal değişim, gelişim ve kentleşmeye bağlı olarak köylerden kentlere göç edilmesi, köy hayatıyla ilgili söz varlığının (tarım, hayvancılık vb. alanlara ait sözcükler) yok olmasına ve Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığını oluşturan birçok sözcüğün kullanım sıklığının düşmesine neden olmuştur. Bu durumun önüne geçebilmek ve kaybolmaya yüz yutmuş sözcüklerin kullanımının yaygınlaştırılabilmesi amacıyla belli bir sistem çerçevesinde çeşitli dönemlerde birtakım derlemeler yapılmıştır. Ancak bütün bu çalışmalara rağmen Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşayan sözcüklerin tamamen derlendiği sonucuna varılamaz. Bu yazıda Anadolu’daki hayvancılığın söz varlığında yer alan ve ağızlarda da hâlâ yaşamaya devam eden sözlükbirim ekti ~ ehdi’nin “anası ölüp de başka bir koyuna alıştırılan ya da elde beslenen kuzu” kökeni, tarihsel süreç içerisinde kazandığı metaforik anlamlar, tarihi metinlerdeki görünümleri üzerinde durulmuş ve çeşitli dönem metinlerinde yer alan biçimleri incelenmiştir. Bunun yanında söz konusu sözcüğün türevlerine değinilip, hangi metinde ne sıklıkta geçtiği belirtilmiş ve imlası tarihî metinlere göre yeniden kurulmuştur. Aynı zamanda etimolojik çalışmalarda dikkatle üzerinde durulması gereken eşyazımlılık ve eşadlılık sorunu da ele alınmıştır.

Makale detayları

ANADOLU’DA ÖKSÜZ YAVRU HAYVAN BESLEME VE““EKTİ~EHDİ” SÖZCÜĞÜ

Yazarlar: Pasa YAVUZARSLAN

Yayıncı: Ankara University

Dergi: Türkoloji Dergisi 2012 Vol.19 Issue 1, pp.141-158

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000717263

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2602-4934

Sayı

Yazarlar:

Pasa YAVUZARSLAN

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

Türkoloji Dergisi 2012 Vol.19 Issue 1, pp.141-158

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000717263

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-4934